Algorithmic Game Theory
Undergraduate, Giresun University, Computer Engineering, 2026
Algorithmic game theory studies strategic interaction through the lens of computation. It combines game-theoretic models with algorithms and complexity analysis to examine equilibria, auctions, market mechanisms, routing, online platforms, fairness, and the behavior of self-interested agents.
Ders Kitabı
📕 Algoritmik Oyun Kuramı (PDF, 15 MB)
Başlangıç Kaynakları
- Algoritmik Oyun Kuramında Önemli İsimler (HTML)
- Algoritmik Oyun Kuramı İçin Ön Bilgiler (HTML)
- Dersin Haritası (HTML)
- Terim Sözlüğü (HTML)
- Canlı Sınıf Oyunları (HTML)
Kısım I: Araçlar ve Temeller
Bölüm 0: Hazırlık
Derste gerçekten kullanılan matematik, oyun örnekleri üzerinden yeniden ele alınır: küme ve fonksiyon gösterimi, toplam sembolü, max ve argmax, olasılık ve beklenen değer, karışık strateji fikri, kazanç matrisinin okunması, en iyi tepki, kayıtsızlık denkleminin çözümü ve oyun ağacında geriye doğru çıkarım.
- 🖼️Sunum-Hazırlık (HTML)
- 📄Sunum-Hazırlık (PDF)
- 📖Ders Notu - Hazırlık (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Hazırlık (HTML)
- 💻Kod Örnekleri, Python (GitHub)
Bölüm 1: Karar Kuramı
Stratejik etkileşimden önce tek bir karar verici incelenir. Beklenen fayda ve von Neumann–Morgenstern aksiyomları, fayda ölçeğinin hangi dönüşümlere kadar tek olduğu, Allais ve Ellsberg paradoksları, risk tutumları ve kesinlik eşdeğeri, belirsizlik altında karar ölçütleri, Bayesçi karar, karar ağaçlarında geriye doğru çıkarım ve bilginin değeri bu bölümün konularıdır.
- 🖼️Sunum-Karar Kuramı (HTML)
- 📄Sunum-Karar Kuramı (PDF)
- 📖Ders Notu - Karar Kuramı (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Karar Kuramı (HTML)
- 🕹️Bayesçi Karar Laboratuvarı (HTML)
- 🕹️Blackjack Karar Laboratuvarı (HTML)
- 🕹️Poker Oyunu (HTML)
- 🕹️Tavla YZ (HTML)
- 🕹️Mayın Tarlası (HTML)
- 🕹️Pişti (HTML)
- 🕹️Hokm (HTML)
Bölüm 2: Oyunlar ve Temsiller
Bir oyunun ne olduğu ve nasıl yazıldığı: oyuncular, stratejiler, kazançlar ve bilgi; normal form ve genişletilmiş form; oyunların sınıflandırılması; Mahkûmun İkilemi ve Pareto optimallik; klasik 2×2 oyunlar; 2/3 ortalaması oyunu ve seviye-k düşünme; kombinatoryal oyunlar ve minimaks; minimaksı hızlandıran alfa-beta budaması, derinlik sınırlı arama ve değerlendirme fonksiyonları; sıralı oyunlar, geriye doğru çıkarım, alt oyun mükemmel denge ve tetik stratejisi.
- 🖼️Sunum-Oyunlar ve Temsiller (HTML)
- 📄Sunum-Oyunlar ve Temsiller (PDF)
- 📖Ders Notu - Oyunlar ve Temsiller (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Oyunlar ve Temsiller (HTML)
- 💻Kod Örnekleri, Python (GitHub)
- 🖼️Sunum-Minimaks ve Alfa-Beta Budaması (HTML)
- 📄Sunum-Minimaks ve Alfa-Beta Budaması (PDF)
- 🕹️2/3 Ortalaması Oyunu (HTML)
- 🕹️Minimaks XOX (HTML)
- 🕹️Nim (HTML)
- 🕹️21’i Söyleme (HTML)
- 🕹️Dörtlü Bağla (HTML)
- 🕹️Hex (HTML)
- 🕹️Othello (HTML)
- 🕹️Mangala (HTML)
- 🕹️Satranç (YZ’ye karşı) (HTML)
- 🕹️Dama (HTML)
- 🕹️Tilki ve Kazlar (HTML)
- 🕹️Dokuz Taş (HTML)
Bölüm 3: Nash Dengesi
Nash dengesi, hiçbir oyuncunun tek başına sapmakla kazançlı çıkamadığı strateji profilidir. Bölümde en iyi tepki, Cournot ve Bertrand rekabeti, baskılanan stratejilerin art arda elenmesi, karışık strateji dengeleri ve kayıtsızlık ilkesi, Nash’in varlık teoremi, denge seçimi, korelasyonlu denge, sıfır toplamlı oyunlarda minimaks, güvenlik oyunları ve denge hesaplamanın PPAD karmaşıklığı ele alınır.
- 🖼️Sunum-Nash Dengesi (HTML)
- 📄Sunum-Nash Dengesi (PDF)
- 📖Ders Notu - Nash Dengesi (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Nash Dengesi (HTML)
- 🕹️Mahkûmun İkilemi Simülatörü (HTML)
- 🕹️Matris Oyunu ve Nash Dengesi Laboratuvarı (HTML)
- 🕹️Taş Kağıt Makas (HTML)
- 🕹️Albay Blotto (HTML)
Kısım II: Mekanizmalar
Bölüm 4: Mekanizma Tasarımı
Mekanizma tasarımı soruyu tersine çevirir: Hedef belli olduğunda, kendi çıkarını gözeten katılımcıları bu hedefe doğru davranmaya hangi kurallar yöneltir? Sosyal seçim fonksiyonları, açıklama ilkesi, teşvik uyumluluğu ve bireysel rasyonellik, Myerson lemması, VCG mekanizması, Gale–Shapley kararlı eşleştirme, medyan mekanizması, En İyi Takas Döngüleri (TTC) ve Bayesçi oyunlar.
- 🖼️Sunum-Mekanizma Tasarımı (HTML)
- 📄Sunum-Mekanizma Tasarımı (PDF)
- 📖Ders Notu - Mekanizma Tasarımı (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Mekanizma Tasarımı (HTML)
- 🕹️Ültimatom Oyunu (HTML)
- 🕹️Kararlı Eşleştirme Simülatörü (HTML)
- 🕹️Teşvik Uyumluluğu Laboratuvarı (HTML)
Bölüm 5: Açık Artırmalar
Açık artırmalar, malların dağıtılmasında ve fiyatların belirlenmesinde en yaygın kullanılan mekanizmalardır. Dört temel biçim (İngiliz, Hollanda, birinci fiyat ve ikinci fiyat kapalı zarf), denge teklif stratejileri, gelir eşdeğerliği ve bilginin rolü, alıcıların da satıcıların da teklif verdiği çift taraflı açık artırma piyasaları.
- 🖼️Sunum-Açık Artırmalar (HTML)
- 📄Sunum-Açık Artırmalar (PDF)
- 📖Ders Notu - Açık Artırmalar (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Açık Artırmalar (HTML)
- 🕹️Vickrey Açık Artırması (HTML)
- 🕹️İngiliz Açık Artırması (HTML)
- 🕹️Hollanda Açık Artırması (HTML)
- 🕹️Birinci Fiyat Kapalı Zarf Açık Artırması (HTML)
- 🕹️Çift Taraflı Açık Artırma Piyasası (HTML)
- 🕹️Monopoly (isteğe bağlı) (HTML)
Bölüm 6: Çevrim İçi Platformlar
Dijital platformlar kendi çıkarını gözeten kullanıcıları bir araya getirir ve aralarındaki oyunun kurallarını koyar. İki taraflı pazarlar, ağ etkisi ve kritik kitle, iki taraflı fiyatlandırma, sponsorlu arama açık artırmaları (GSP ve VCG), bütçe kısıtlı çevrim içi tahsis, itibar sistemleri ve platformlar arası rekabet.
- 🖼️Sunum-Çevrim İçi Platformlar (HTML)
- 📄Sunum-Çevrim İçi Platformlar (PDF)
- 📖Ders Notu - Çevrim İçi Platformlar (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Çevrim İçi Platformlar (HTML)
- 🕹️İki Taraflı Platform Fiyatlama (HTML)
- 🕹️Sponsorlu Arama Açık Artırması (HTML)
Bölüm 7: Sosyal Seçim ve Oylama
Sosyal seçim, bireysel tercihlerin ortak bir karara nasıl dönüştürüldüğünü inceler. Aynı tercih profili üzerinde sayılan çoğunluk, çoğulluk, Borda, onay, anında ikinci tur ve Condorcet kuralları, Condorcet döngüsü, stratejik oy ile Arrow, Gibbard–Satterthwaite ve May teoremleri.
- 🖼️Sunum-Sosyal Seçim ve Oylama (HTML)
- 📄Sunum-Sosyal Seçim ve Oylama (PDF)
- 📖Ders Notu - Sosyal Seçim ve Oylama (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Sosyal Seçim ve Oylama (HTML)
- 🕹️Oylama Kuralları ve Manipülasyon (HTML)
- 🕹️Condorcet Paradoksu (HTML)
- 🕹️Tesis Yerleşimi (HTML)
Kısım III: Ağlar ve Verimlilik
Bölüm 8: Ağ Tasarımı ve Yönlendirme
Her sürücü ya da paket kendi yolunu seçtiğinde ortaya çıkan sonuç, merkezî bir planlayıcının seçeceğinden farklı olabilir. Yönlendirmenin temelleri, bencil yönlendirme, Wardrop dengesi ile sistem optimumunun karşılaştırılması, Braess paradoksu, tıkanıklık oyunları ve Rosenthal potansiyeli, ağ oluşturma oyunları.
- 🖼️Sunum-Ağ Tasarımı ve Yönlendirme (HTML)
- 📄Sunum-Ağ Tasarımı ve Yönlendirme (PDF)
- 📖Ders Notu - Ağ Tasarımı ve Yönlendirme (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Ağ Tasarımı ve Yönlendirme (HTML)
- 🕹️Braess Paradoksu (HTML)
- 🕹️Bencil Yönlendirme ve PoA (HTML)
- 🕹️Ağ Oluşturma Oyunu (HTML)
Bölüm 9: Anarşinin Bedeli
Anarşinin Bedeli, en kötü dengeyi optimumla karşılaştırarak bencil davranış yüzünden ne kadar verim kaybedildiğini ölçer; İstikrarın Bedeli aynı karşılaştırmayı en iyi denge için yapar. İki yollu ağda ve Pigou ağında bu oranlar, doğrusal gecikmelerde 4/3 sınırı, pürüzsüzlük, Braess ağı, yük dengeleme, İstikrarın Bedeli için logaritmik sınır, tıkanıklık ücreti ve öteki müdahaleler.
- 🖼️Sunum-Anarşinin Bedeli (HTML)
- 📄Sunum-Anarşinin Bedeli (PDF)
- 📖Ders Notu - Anarşinin Bedeli (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Anarşinin Bedeli (HTML)
- 🕹️Yük Dengeleme ve PoA (HTML)
Kısım IV: İşbirliği ve Toplum
Bölüm 10: Çoklu Ajan Sistemleri
Çoklu ajan sistemleri, ortak bir ortamda işbirliği yapan ya da birbiriyle rekabet eden özerk ajanlardan oluşur. Ajanların özellikleri, işbirliği ve rekabet, sözleşme ağıyla görev dağıtımı, koalisyon oyunları, Shapley değeri, çekirdek ve kamu mallarında beleşçilik.
- 🖼️Sunum-Çoklu Ajan Sistemleri (HTML)
- 📄Sunum-Çoklu Ajan Sistemleri (PDF)
- 📖Ders Notu - Çoklu Ajan Sistemleri (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Çoklu Ajan Sistemleri (HTML)
- 🕹️Shapley Koalisyon Oyunu (HTML)
Bölüm 11: Algoritmik Adalet ve Etik
Algoritmik kararlar ve dağıtımlar bireyleri ve grupları farklı biçimlerde etkiler. Karışıklık matrisinden hesaplanan adalet ölçütleri (demografik eşitlik, eşitlenmiş olasılıklar, tahmin eşitliği, kalibrasyon) ve bu ölçütlerin neden aynı anda sağlanamadığı; kes-ve-seç, orantılılık ve kıskançsızlık ile adil bölüşüm; etik ilkeler ve algoritmik denetim.
- 🖼️Sunum-Algoritmik Adalet ve Etik (HTML)
- 📄Sunum-Algoritmik Adalet ve Etik (PDF)
- 📖Ders Notu - Algoritmik Adalet ve Etik (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Algoritmik Adalet ve Etik (HTML)
- 🕹️Adil Bölüşüm Oyunu (HTML)
Bölüm 12: Davranışsal ve Kolektif Karar
Gerçek insanlar rasyonel modelden sapar; gruplar da tek tek bireylerin karşılaşmadığı ikilemlerle yüz yüze gelir. Sınırlı rasyonellik, beklenti kuramı, kayıptan kaçınma ve çerçeveleme, ortak mallar trajedisi ve en iyi tepki dinamiği, vergi, kota ve yaptırım gibi kurumsal çözümler, kamu malı deneyleri ve sosyal refah ölçütleri.
- 🖼️Sunum-Davranışsal ve Kolektif Karar (HTML)
- 📄Sunum-Davranışsal ve Kolektif Karar (PDF)
- 📖Ders Notu - Davranışsal ve Kolektif Karar (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Davranışsal ve Kolektif Karar (HTML)
- 🕹️Kamu Malı Oyunu (HTML)
Kısım V: Dinamikler ve Gelecek
Bölüm 13: Öğrenme ve Adaptasyon
Deneyimden öğrenen ajanlar dengeye nasıl ulaşır, ya da neden ulaşamaz? En iyi tepki dinamiği, kurgusal oyun, pişmanlık ve çarpımsal ağırlıklar, çok kollu haydut problemleri (ε-açgözlü ve UCB), replikatör dinamiği ve tekrarlı Mahkûmun İkilemi.
- 🖼️Sunum-Öğrenme ve Adaptasyon (HTML)
- 📄Sunum-Öğrenme ve Adaptasyon (PDF)
- 📖Ders Notu - Öğrenme ve Adaptasyon (HTML)
- 📝Çalışma Soruları - Öğrenme ve Adaptasyon (HTML)
- 🕹️Çok Kollu Haydut Öğrenme Oyunu (HTML)
- 🕹️Tekrarlı Mahkûmun İkilemi Turnuvası (HTML)
- 🕹️Replikatör Dinamiği ve Evrimsel Oyun Laboratuvarı (HTML)
Bölüm 14: Gelecek Yönelimler
Alanın sınırındaki açık problemler: yapay zekâ ajanları ve algoritmik danışıklılık, veriden öğrenilen mekanizmalar ve örneklem karmaşıklıkları, diferansiyel mahremiyet, blokzincirlerde işlem ücreti mekanizmaları ve MEV. Bölüm, dersin genel haritasıyla kapanır.