Algorithmic Game Theory

Undergraduate, Giresun University, Computer Engineering, 2026

algorithmic game theory Algorithmic game theory studies strategic interaction through the lens of computation. It combines game-theoretic models with algorithms and complexity analysis to examine equilibria, auctions, market mechanisms, routing, online platforms, fairness, and the behavior of self-interested agents.


Ders Kitabı

📕 Algoritmik Oyun Kuramı (PDF, 15 MB)


Başlangıç Kaynakları


Kısım I: Araçlar ve Temeller

Bölüm 0: Hazırlık

Derste gerçekten kullanılan matematik, oyun örnekleri üzerinden yeniden ele alınır: küme ve fonksiyon gösterimi, toplam sembolü, max ve argmax, olasılık ve beklenen değer, karışık strateji fikri, kazanç matrisinin okunması, en iyi tepki, kayıtsızlık denkleminin çözümü ve oyun ağacında geriye doğru çıkarım.


Bölüm 1: Karar Kuramı

Stratejik etkileşimden önce tek bir karar verici incelenir. Beklenen fayda ve von Neumann–Morgenstern aksiyomları, fayda ölçeğinin hangi dönüşümlere kadar tek olduğu, Allais ve Ellsberg paradoksları, risk tutumları ve kesinlik eşdeğeri, belirsizlik altında karar ölçütleri, Bayesçi karar, karar ağaçlarında geriye doğru çıkarım ve bilginin değeri bu bölümün konularıdır.


Bölüm 2: Oyunlar ve Temsiller

Bir oyunun ne olduğu ve nasıl yazıldığı: oyuncular, stratejiler, kazançlar ve bilgi; normal form ve genişletilmiş form; oyunların sınıflandırılması; Mahkûmun İkilemi ve Pareto optimallik; klasik 2×2 oyunlar; 2/3 ortalaması oyunu ve seviye-k düşünme; kombinatoryal oyunlar ve minimaks; minimaksı hızlandıran alfa-beta budaması, derinlik sınırlı arama ve değerlendirme fonksiyonları; sıralı oyunlar, geriye doğru çıkarım, alt oyun mükemmel denge ve tetik stratejisi.


Bölüm 3: Nash Dengesi

Nash dengesi, hiçbir oyuncunun tek başına sapmakla kazançlı çıkamadığı strateji profilidir. Bölümde en iyi tepki, Cournot ve Bertrand rekabeti, baskılanan stratejilerin art arda elenmesi, karışık strateji dengeleri ve kayıtsızlık ilkesi, Nash’in varlık teoremi, denge seçimi, korelasyonlu denge, sıfır toplamlı oyunlarda minimaks, güvenlik oyunları ve denge hesaplamanın PPAD karmaşıklığı ele alınır.


Kısım II: Mekanizmalar

Bölüm 4: Mekanizma Tasarımı

Mekanizma tasarımı soruyu tersine çevirir: Hedef belli olduğunda, kendi çıkarını gözeten katılımcıları bu hedefe doğru davranmaya hangi kurallar yöneltir? Sosyal seçim fonksiyonları, açıklama ilkesi, teşvik uyumluluğu ve bireysel rasyonellik, Myerson lemması, VCG mekanizması, Gale–Shapley kararlı eşleştirme, medyan mekanizması, En İyi Takas Döngüleri (TTC) ve Bayesçi oyunlar.


Bölüm 5: Açık Artırmalar

Açık artırmalar, malların dağıtılmasında ve fiyatların belirlenmesinde en yaygın kullanılan mekanizmalardır. Dört temel biçim (İngiliz, Hollanda, birinci fiyat ve ikinci fiyat kapalı zarf), denge teklif stratejileri, gelir eşdeğerliği ve bilginin rolü, alıcıların da satıcıların da teklif verdiği çift taraflı açık artırma piyasaları.


Bölüm 6: Çevrim İçi Platformlar

Dijital platformlar kendi çıkarını gözeten kullanıcıları bir araya getirir ve aralarındaki oyunun kurallarını koyar. İki taraflı pazarlar, ağ etkisi ve kritik kitle, iki taraflı fiyatlandırma, sponsorlu arama açık artırmaları (GSP ve VCG), bütçe kısıtlı çevrim içi tahsis, itibar sistemleri ve platformlar arası rekabet.


Bölüm 7: Sosyal Seçim ve Oylama

Sosyal seçim, bireysel tercihlerin ortak bir karara nasıl dönüştürüldüğünü inceler. Aynı tercih profili üzerinde sayılan çoğunluk, çoğulluk, Borda, onay, anında ikinci tur ve Condorcet kuralları, Condorcet döngüsü, stratejik oy ile Arrow, Gibbard–Satterthwaite ve May teoremleri.


Kısım III: Ağlar ve Verimlilik

Bölüm 8: Ağ Tasarımı ve Yönlendirme

Her sürücü ya da paket kendi yolunu seçtiğinde ortaya çıkan sonuç, merkezî bir planlayıcının seçeceğinden farklı olabilir. Yönlendirmenin temelleri, bencil yönlendirme, Wardrop dengesi ile sistem optimumunun karşılaştırılması, Braess paradoksu, tıkanıklık oyunları ve Rosenthal potansiyeli, ağ oluşturma oyunları.


Bölüm 9: Anarşinin Bedeli

Anarşinin Bedeli, en kötü dengeyi optimumla karşılaştırarak bencil davranış yüzünden ne kadar verim kaybedildiğini ölçer; İstikrarın Bedeli aynı karşılaştırmayı en iyi denge için yapar. İki yollu ağda ve Pigou ağında bu oranlar, doğrusal gecikmelerde 4/3 sınırı, pürüzsüzlük, Braess ağı, yük dengeleme, İstikrarın Bedeli için logaritmik sınır, tıkanıklık ücreti ve öteki müdahaleler.


Kısım IV: İşbirliği ve Toplum

Bölüm 10: Çoklu Ajan Sistemleri

Çoklu ajan sistemleri, ortak bir ortamda işbirliği yapan ya da birbiriyle rekabet eden özerk ajanlardan oluşur. Ajanların özellikleri, işbirliği ve rekabet, sözleşme ağıyla görev dağıtımı, koalisyon oyunları, Shapley değeri, çekirdek ve kamu mallarında beleşçilik.


Bölüm 11: Algoritmik Adalet ve Etik

Algoritmik kararlar ve dağıtımlar bireyleri ve grupları farklı biçimlerde etkiler. Karışıklık matrisinden hesaplanan adalet ölçütleri (demografik eşitlik, eşitlenmiş olasılıklar, tahmin eşitliği, kalibrasyon) ve bu ölçütlerin neden aynı anda sağlanamadığı; kes-ve-seç, orantılılık ve kıskançsızlık ile adil bölüşüm; etik ilkeler ve algoritmik denetim.


Bölüm 12: Davranışsal ve Kolektif Karar

Gerçek insanlar rasyonel modelden sapar; gruplar da tek tek bireylerin karşılaşmadığı ikilemlerle yüz yüze gelir. Sınırlı rasyonellik, beklenti kuramı, kayıptan kaçınma ve çerçeveleme, ortak mallar trajedisi ve en iyi tepki dinamiği, vergi, kota ve yaptırım gibi kurumsal çözümler, kamu malı deneyleri ve sosyal refah ölçütleri.


Kısım V: Dinamikler ve Gelecek

Bölüm 13: Öğrenme ve Adaptasyon

Deneyimden öğrenen ajanlar dengeye nasıl ulaşır, ya da neden ulaşamaz? En iyi tepki dinamiği, kurgusal oyun, pişmanlık ve çarpımsal ağırlıklar, çok kollu haydut problemleri (ε-açgözlü ve UCB), replikatör dinamiği ve tekrarlı Mahkûmun İkilemi.


Bölüm 14: Gelecek Yönelimler

Alanın sınırındaki açık problemler: yapay zekâ ajanları ve algoritmik danışıklılık, veriden öğrenilen mekanizmalar ve örneklem karmaşıklıkları, diferansiyel mahremiyet, blokzincirlerde işlem ücreti mekanizmaları ve MEV. Bölüm, dersin genel haritasıyla kapanır.