Java ile Nesne Yönelimli Programlama: Terim Sözlüğü
Sunumlarda geçen her İngilizce terim, sunumlarda kullanılan tek Türkçe karşılığı ve kısa tanımı. Bölüm sütunu, terimin ayrıntılı anlatıldığı slayda bağlanır. Karşılıklar Bilgisayar ve Programlamaya Giriş, Veri Yapıları, Algoritmalar ve İşletim Sistemleri sözlükleriyle uyumludur.
| İngilizce | Türkçe | Bölüm |
|---|---|---|
| abstract class | soyut sınıfabstract ile tanımlanan, nesnesi oluşturulamayan, soyut metot içerebilen sınıf. | 4 · Soyut Sınıflar ve Arayüzler |
| abstract method | soyut metotGövdesi olmayan, alt sınıfın gerçekleştirmek zorunda olduğu metot. | 4 · Soyut Sınıflar ve Arayüzler |
| abstraction | soyutlamaAyrıntıyı gizleyip yalnızca önemli özellikleri gösterme. | 3 · Fonksiyonlar |
| access modifier | erişim belirleyiciBir üyeye nereden erişilebileceğini belirleyen public, protected, private ya da paket erişimi. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| accessor (getter) | erişimci (getter)Bir alanın değerini döndüren get metodu. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| algorithm | algoritmaBir problemi sonlu sayıda kesin adımla çözen yöntem. | 1 · Algoritmalar |
| annotation | etiket (annotation)Koda derleyiciye bilgi veren @ ile başlayan not (@Override). | 4 · Kalıtım |
| anonymous class | anonim sınıfAdı olmadan, tanımlandığı yerde tek nesnesi oluşturulan iç sınıf. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| argument | argümanMetot çağrılırken parametreye verilen gerçek değer. | 3 · Fonksiyonlar |
| array | diziAynı tipten, sabit sayıda öğeyi ardışık hücrelerde tutan yapı. | 5 · Diziler |
| array initializer | ilklendirici listesiSüslü parantez içinde verilen başlangıç değerleri: int[] a = {1, 2, 3}. | 5 · Diziler |
| assembly language | çevirici diliMakine komutlarını kısaltmalarla yazan alt düzey dil. | 1 · Bilgisayarlar |
| assertion | doğrulama (assert)Beklenen ile gerçek sonucu karşılaştıran ya da bir varsayımı denetleyen ifade. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| assignment | atamaSağdaki ifadenin değerini soldaki değişkene yazma (=). | 2 · Programlama |
| atomic operation | atomik işlemBölünmeden, tek adımda tamamlanan işlem (AtomicInteger). | 9 · İş Parçacıkları |
| autoboxing / unboxing | otomatik kutulama / kutudan çıkarmaİlkel değerin sarmalayıcı nesneye ve tersine otomatik dönüşümü. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| base case | temel durumÖzyinelemeyi durduran, doğrudan çözülen en küçük durum. | 3 · Özyineleme |
| binary number system | ikilik sayı sistemiYalnızca 0 ve 1 rakamlarını kullanan 2 tabanlı sistem. | 1 · Bilgisayarlar |
| binary search | ikili aramaSıralı dizide aralığı her adımda yarıya indirerek arama; O(log n). | 1 · Algoritmalar |
| bit | bitİkilik sistemin tek basamağı; 0 ya da 1. | 1 · Bilgisayarlar |
| block | blokSüslü parantezler arasındaki deyim grubu. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| boolean | boolean (mantıksal tip)Yalnızca true ya da false değerini alan tip. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| break / continue | break / continueDöngüden çıkan ya da turun kalanını atlayan deyimler. | 3 · Kontrol Yapıları |
| breakpoint | kesme noktasıHata ayıklayıcının programı durdurduğu satır. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| bubble sort | kabarcık sıralamaKomşu öğeleri karşılaştırıp yer değiştirerek büyüğü sona taşıyan sıralama. | 1 · Algoritmalar |
| buffer / buffering | tampon / tamponlamaVeriyi bellekte biriktirip toplu okuma-yazma yaparak disk erişimini azaltma. | 7 · Giriş Çıkış |
| byte | bayt8 bitten oluşan veri birimi; Java'da aynı adlı byte tipi de vardır. | 1 · Bilgisayarlar |
| byte stream / character stream | bayt akışı / karakter akışıInputStream/OutputStream ile Reader/Writer sınıf aileleri. | 7 · Giriş Çıkış |
| bytecode | bytecode (ara kod)javac'ın ürettiği, JVM'in çalıştırdığı platformdan bağımsız komutlar (.class). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| call stack | çağrı yığınıÇalışan metotların çerçevelerini tutan yığın. | 3 · Fonksiyonlar |
| cast (explicit conversion) | açık dönüşüm (cast)Parantez içinde hedef tip yazılarak yapılan dönüşüm: (int) 3.7. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| channel (NIO) | kanalNIO'da tamponla çift yönlü okuma-yazma yapan bağlantı. | 7 · Giriş Çıkış |
| character (char) | karakter (char)Tek bir UTF-16 kod birimini tutan 16 bitlik tip. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| character encoding | karakter kodlamasıKarakterlerin hangi bayt dizileriyle saklanacağını belirleyen kural. | 7 · Giriş Çıkış |
| checked exception | kontrol edilen istisnaDerleyicinin yakalanmasını ya da bildirilmesini zorunlu tuttuğu istisna. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| class | sınıfNesnelerin alanlarını ve metotlarını tanımlayan taslak. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| class invariant | sınıf değişmeziNesnenin durumunun her zaman sağlaması gereken kural. | 4 · Sarmalama |
| code coverage | kod kapsamıTestlerin çalıştırdığı kod satırlarının oranı. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| collection | koleksiyonBirden çok nesneyi bir arada tutan veri yapısı. | 5 · Koleksiyonlar |
| Collections Framework | Koleksiyon ÇerçevesiJava'nın arayüz, sınıf ve algoritmalardan oluşan koleksiyon kütüphanesi. | 5 · Koleksiyonlar |
| comment | açıklamaDerleyicinin yok saydığı, okuyucuya yönelik not (//, /* */). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| comparator | karşılaştırıcı (Comparator)İki nesneyi dışarıdan karşılaştıran, başka bir sıra tanımlayan nesne. | 5 · Koleksiyonlar |
| comparison operator | karşılaştırma operatörüİki değeri karşılaştırıp boolean üreten ==, !=, <, > gibi operatörler. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| compile time / run time | derleme zamanı / çalışma zamanıKodun derlendiği an ile programın çalıştığı süre. | 4 · Çok Biçimlilik |
| compiler | derleyiciKaynak kodu bütünüyle başka bir dile (Java'da bytecode'a) çeviren program. | 2 · Programlama |
| component | bileşenPencereye yerleştirilen görsel öğe (JButton, JLabel…). | 8 · Grafikler |
| composition | oluşum (composition)Bir sınıfın başka bir sınıf tipinde alan içermesi (has-a). | 4 · Kalıtım |
| compound assignment | bileşik atamaİşlem ve atamayı birleştiren operatör (+=, *=). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| computability | hesaplanabilirlikBir problemin herhangi bir algoritmayla çözülüp çözülemeyeceği sorusu. | 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme |
| computation | hesaplamaBir problemin girdisinden çıktısını adım adım üretme süreci. | 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme |
| computational thinking | hesaplamalı düşünmeProblemi parçalara ayırma, örüntü bulma, soyutlama ve algoritma tasarlama becerisi. | 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme |
| concrete class | somut sınıfTüm metotları gerçekleştirilmiş, nesnesi oluşturulabilen sınıf. | 4 · Soyut Sınıflar ve Arayüzler |
| concurrency / parallelism | eş zamanlılık / paralellikİşlerin zaman içinde iç içe ilerlemesi ile gerçekten aynı anda çalışması. | 9 · İş Parçacıkları |
| condition | koşulSonucu true ya da false olan mantıksal ifade. | 3 · Kontrol Yapıları |
| conditional (ternary) operator | koşul operatörükoşul ? a : b biçiminde iki değerden birini seçen ifade. | 3 · Kontrol Yapıları |
| conditional flow | koşullu akışBir koşulun sonucuna göre yollardan birinin seçilmesi. | 1 · Akış Diyagramları |
| constructor | yapıcınew ile nesne oluşturulurken çağrılan, sınıfla aynı adlı, dönüş tipi olmayan özel metot. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| constructor chaining | yapıcı zinciriYapıcının this(...) ya da super(...) ile başka bir yapıcıyı çağırması. | 4 · Kalıtım |
| container | kapsayıcıBaşka bileşenleri içeren bileşen (JFrame, JPanel). | 8 · Grafikler |
| control structure | kontrol yapısıDeyimlerin hangi sırayla ve kaç kez çalışacağını belirleyen yapı. | 3 · Kontrol Yapıları |
| custom exception | özel istisna sınıfıException ya da RuntimeException'dan türetilen, uygulamaya özgü istisna. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| daemon thread | arka plan iş parçacığıJVM'in kapanmasını engellemeyen yardımcı iş parçacığı. | 9 · İş Parçacıkları |
| data hiding | veri gizlemeAlanları private yapıp yalnızca metotlarla erişime açma. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| data type | veri tipiBir değişkenin sakladığı verinin tipi (int, double, String…). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| database | veri tabanıVerileri düzenli, kalıcı ve sorgulanabilir biçimde saklayan sistem. | 10 · Veri Tabanı |
| deadlock | kilitlenmeİş parçacıklarının birbirinin tuttuğu kilidi sonsuza dek beklemesi. | 9 · İş Parçacıkları |
| debugger | hata ayıklayıcıProgramı adım adım çalıştırıp değişkenleri izlemeyi sağlayan araç. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| debugging | hata ayıklamaBir hatanın nedenini bulup düzeltme süreci. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| declaration | bildirimBir değişkenin tipini ve adını derleyiciye tanıtma. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| declarative / imperative knowledge | bildirimsel / buyurusal bilgiBir şeyin ne olduğunu söyleyen bilgi ile nasıl yapılacağını söyleyen bilgi. | 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme |
| declared type / actual type | bildirilen tip / gerçek tipReferans değişkeninin tipi ile gösterdiği nesnenin sınıfı. | 4 · Çok Biçimlilik |
| decomposition | problemi parçalamaBüyük bir problemi küçük, bağımsız alt problemlere bölme. | 3 · Fonksiyonlar |
| decorator (wrapper stream) | sarmalayıcı akışBaşka bir akışı sarıp ona tampon gibi yetenek ekleyen akış. | 7 · Giriş Çıkış |
| default constructor | varsayılan yapıcıHiç yapıcı yazılmazsa derleyicinin eklediği parametresiz yapıcı. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| default method | varsayılan metotArayüzde gövdesiyle yazılan, gerçekleştiren sınıfa hazır gelen metot (Java 8+). | 4 · Soyut Sınıflar ve Arayüzler |
| default value | varsayılan değerAlanların ve dizi öğelerinin değer verilmezse aldığı değer (0, false, null). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| deque (double-ended queue) | çift uçlu kuyrukHer iki ucundan ekleme ve çıkarma yapılabilen kuyruk. | 5 · Koleksiyonlar |
| do-while loop | do-while döngüsüGövdeyi en az bir kez çalıştıran, koşulu turdan sonra sınayan döngü. | 3 · Kontrol Yapıları |
| dot operator | nokta operatörüBir nesnenin ya da sınıfın üyesine erişmek için kullanılan . operatörü. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| dynamic array | dinamik diziDolunca daha büyük bir diziye kopyalanarak büyüyen dizi (ArrayList). | 5 · Koleksiyonlar |
| dynamic binding | dinamik bağlamaÇağrılacak metot sürümünün çalışma zamanında nesnenin sınıfına göre seçilmesi. | 4 · Çok Biçimlilik |
| element | öğeBir dizinin, dizginin ya da koleksiyonun tek bir değeri. | 5 · Diziler |
| else-if chain | else-if zinciriKoşulları sırayla deneyip ilk doğru olanın bloğunu çalıştıran yapı. | 3 · Kontrol Yapıları |
| encapsulation | sarmalamaVeriyi ve onu işleyen metotları bir sınıfta toplayıp iç ayrıntıyı gizleme. | 4 · Sarmalama |
| enum | enum (numaralandırma tipi)Sabit bir değer kümesini tanımlayan tip. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| error (Error class) | ErrorProgramın genellikle kurtaramayacağı ciddi sorunlar (OutOfMemoryError). | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| Euclidean algorithm | Öklid algoritmasıEBOB(a, b) = EBOB(b, a mod b) bağıntısıyla EBOB bulan algoritma. | 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme |
| event | olayKullanıcının tıklama, tuşa basma gibi eylemi ya da sistemden gelen bildirim. | 8 · Grafikler |
| Event Dispatch Thread (EDT) | olay iş parçacığı (EDT)Swing bileşenlerinin kurulduğu ve olayların işlendiği tek iş parçacığı. | 8 · Grafikler |
| event listener | olay dinleyiciBir olay olunca çağrılacak metotları tanımlayan arayüz ya da nesne. | 8 · Grafikler |
| exception | istisnaProgram çalışırken normal akışı bozan, nesne olarak fırlatılan olay. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| exception propagation | istisna yayılımıYakalanmayan istisnanın çağrı yığınında çağırana doğru ilerlemesi. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| expression | ifadeDeğerlendirilince bir değer üreten yapı (3 + 4, x > 0). | 2 · Programlama |
| fall-through | aşağı düşmebreak yazılmayan case'den sonraki case'lerin de çalışması. | 3 · Kontrol Yapıları |
| fetch–decode–execute cycle | getir–çöz–çalıştır döngüsüCPU'nun her komut için tekrarladığı temel çalışma döngüsü. | 1 · Bilgisayarlar |
| field | alanSınıf gövdesinde, metotların dışında tanımlanan değişken; nesnenin durumunu tutar. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| finally block | finally bloğuİstisna olsa da olmasa da çalışan blok. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| floating-point number | kayan noktalı sayıİşaret, üs ve kesirden oluşan, ondalıklı değerleri yaklaşık tutan sayı biçimi. | 1 · Bilgisayarlar |
| flowchart | akış diyagramıAlgoritmanın adımlarını sembol ve oklarla gösteren çizim. | 1 · Akış Diyagramları |
| for loop | for döngüsüBaşlangıç, koşul ve güncellemeyi tek satırda toplayan sayaçlı döngü. | 3 · Kontrol Yapıları |
| for-each loop | for-each döngüsüBir dizinin ya da koleksiyonun her öğesini sırayla veren döngü. | 5 · Diziler |
| format specifier | yer tutucuprintf'te değerin nasıl yazılacağını belirten %d, %.2f gibi kalıp. | 5 · Dizgi |
| function | fonksiyonGirdi alıp işleyen ve sonuç döndüren adlandırılmış kod parçası; Java'da metot olarak yazılır. | 3 · Fonksiyonlar |
| functional interface | fonksiyonel arayüzTek soyut metodu olan, lambda ifadesine hedef olabilen arayüz. | 3 · Fonksiyonlar |
| garbage collector | çöp toplayıcıHiçbir referansın göstermediği nesnelerin belleğini geri alan JVM bileşeni. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| generics | jeneriklerSınıf ve metotların tip parametresiyle yazılması (List<String>). | 5 · Koleksiyonlar |
| graphical user interface (GUI) | grafik kullanıcı arayüzü (GUI)Pencere, düğme, menü gibi öğelerle görsel etkileşim sağlayan arayüz. | 8 · Grafikler |
| greatest common divisor (GCD) | en büyük ortak bölen (EBOB)İki sayıyı da tam bölen en büyük pozitif tam sayı. | 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme |
| hash code | hash koduhashCode() metodunun nesne için ürettiği tam sayı; eşit nesnelerde aynı olmalıdır. | 4 · Kalıtım |
| hashing / hash table | hash / hash tablosuÖğeyi hash koduyla hesaplanan kovaya yerleştirerek ortalama O(1) erişim sağlama. | 5 · Koleksiyonlar |
| heap (memory) | heapNesnelerin ve dizilerin tutulduğu, çöp toplayıcının yönettiği bellek bölgesi. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| identifier | tanımlayıcıDeğişken, metot, sınıf gibi öğelere verilen ad. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| if statement | if deyimiKoşul doğruysa bir bloğu çalıştıran karar deyimi. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| immutable | değiştirilemezOluşturulduktan sonra durumu değişmeyen (String gibi). | 5 · Dizgi |
| implement (an interface) | gerçekleştirmekBir sınıfın arayüzdeki soyut metotların gövdesini yazması. | 4 · Soyut Sınıflar ve Arayüzler |
| implementation | gerçekleştirmeBir arayüzün ya da metodun nasıl yapıldığını gösteren somut kod. | 4 · Sarmalama |
| import | içe aktarma (import)Başka bir paketteki sınıfı kısa adıyla kullanmayı sağlayan bildirim. | 4 · Sarmalama |
| increment / decrement | artırma / azaltmaDeğişkeni 1 artıran ++ ya da 1 azaltan -- operatörü. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| index | indisDizideki, dizgideki ya da listedeki konum numarası; 0'dan başlar. | 5 · Diziler |
| indexing | indislemeBir öğeye 0'dan başlayan konum numarasıyla erişme. | 5 · Dizgi |
| infinite loop | sonsuz döngüKoşulu hiç yanlış olmadığı için bitmeyen döngü. | 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme |
| information hiding | bilgi saklamaSınıfın iç yapısını kullananlardan gizleme ilkesi. | 4 · Sarmalama |
| inheritance | kalıtımBir sınıfın başka bir sınıfın alanlarını ve metotlarını kalıtımla alıp genişletmesi. | 4 · Kalıtım |
| initialization | ilk değer vermeBir değişkene ya da diziye ilk değerini verme. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| initializer block | ilklendirici blokSınıf yüklenirken (static) ya da her nesnede yapıcıdan önce çalışan blok. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| inner class | iç sınıfBaşka bir sınıfın içinde tanımlanan sınıf. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| input / output | girdi / çıktıPrograma verilen veri ve programın ürettiği sonuç. | 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme |
| instance | örnekBir sınıftan oluşturulmuş belirli bir nesne; örneğe ait üyeler her nesnede ayrıdır. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| integer | tam sayıKesirli kısmı olmayan sayı; Java'da byte, short, int, long. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| integer division | tam sayı bölmesiİki tam sayının bölümünde kesirli kısmın atılması (7 / 2 = 3). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| interface | arayüzSınıfların gerçekleştirmesi gereken metotları belirleyen tip; implements ile gerçekleştirilir. | 4 · Soyut Sınıflar ve Arayüzler |
| interface vs. implementation | arayüz / gerçekleştirmeSınıfın dışarıya sunduğu public yüz ile iç mekanizması. | 4 · Sarmalama |
| interpreter | yorumlayıcıProgramı satır satır okuyup o anda çalıştıran program. | 2 · Programlama |
| is-a / has-a relationship | is-a / has-a ilişkisiKalıtım (bir türüdür) ile oluşum (sahiptir) ilişkisi. | 4 · Kalıtım |
| iterator | yineleyici (Iterator)Koleksiyonun öğelerini sırayla veren, gezinirken silmeye izin veren nesne. | 5 · Koleksiyonlar |
| Java Development Kit (JDK) | JDK (geliştirme kiti)Derleyici (javac), JVM ve araçları içeren Java geliştirme paketi. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| Java Virtual Machine (JVM) | Java Sanal Makinesi (JVM)Bytecode'u yorumlayan ve JIT ile makine koduna çeviren sanal makine. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| JIT (just-in-time) compiler | JIT (tam zamanında) derleyiciSık çalışan bytecode'u çalışma sırasında makine koduna çeviren JVM bileşeni. | 2 · Programlama |
| keyword | anahtar kelimeDilin ayırdığı, tanımlayıcı olarak kullanılamayan sözcük (class, if, static…). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| lambda expression | lambda ifadesiParametre listesi, ok ve gövdeden oluşan adsız fonksiyon: (a, b) -> a + b. | 3 · Fonksiyonlar |
| layout manager | yerleşim yöneticisiBileşenlerin kapsayıcıda nasıl dizileceğini belirleyen nesne. | 8 · Grafikler |
| linear search | doğrusal aramaÖğeleri baştan sona tek tek karşılaştırarak arama; O(n). | 1 · Algoritmalar |
| linked list | bağlı listeHer öğenin bir sonrakine bağlantı tuttuğu liste (LinkedList). | 5 · Koleksiyonlar |
| list | listeSıralı, indisli, tekrara izin veren koleksiyon. | 5 · Koleksiyonlar |
| literal | sabit değerKaynak kodda doğrudan yazılan değer (42, 3.14, 'a', "metin"). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| local variable | yerel değişkenBir metot ya da blok içinde tanımlanan, yalnızca orada geçerli değişken. | 3 · Fonksiyonlar |
| locale | yerel ayarDil ve bölgeye göre büyük-küçük harf, sayı ve tarih biçimi kuralları. | 5 · Dizgi |
| lock | kilitBir kaynağa erişimi tek iş parçacığına veren nesne (ReentrantLock). | 9 · İş Parçacıkları |
| logic error | mantık hatasıProgram çalışır ama yanlış sonuç üretir. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| logical operator | mantıksal operatörMantıksal değerleri birleştiren &&, ||, ! operatörleri. | 3 · Kontrol Yapıları |
| loop | döngüBir deyim grubunu koşul sağlandıkça tekrarlayan yapı. | 3 · Kontrol Yapıları |
| map | eşlemeAnahtar–değer çiftlerini tutan, anahtarı tekil olan yapı. | 5 · Koleksiyonlar |
| member | üyeBir sınıfın alanları, metotları, yapıcıları ve iç sınıfları. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| memoization | hafızalamaHesaplanan sonuçları saklayıp tekrar hesaplamayı önleme. | 3 · Özyineleme |
| memory hierarchy | bellek hiyerarşisiYazmaçtan diske hızlı-küçük düzeylerden yavaş-büyük düzeylere bellek katmanları. | 1 · Bilgisayarlar |
| memory leak | bellek sızıntısıArtık gerekmeyen nesnelere referans kaldığı için belleğin boşalmaması. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| method | metotBir sınıfa ait, adı ve parametreleriyle çağrılan kod bloğu. | 3 · Fonksiyonlar |
| method call | metot çağrısıBir metodu argümanlarla çalıştırma. | 3 · Fonksiyonlar |
| method overloading | aşırı yüklemeAynı adlı, parametre listesi farklı birden çok metot tanımlama. | 3 · Fonksiyonlar |
| method overriding | geçersiz kılmaAlt sınıfın, kalıtımla aldığı bir metodu aynı imzayla yeniden yazması. | 4 · Kalıtım |
| method signature | metot imzasıMetodun adı ile parametre tiplerinin sırası; dönüş tipi dahil değildir. | 3 · Fonksiyonlar |
| monitor | monitörHer nesneye bağlı, synchronized ile alınan kilit ve bekleme mekanizması. | 9 · İş Parçacıkları |
| multiple inheritance | çoklu kalıtımBir sınıfın birden çok üst sınıfı olması; Java sınıflar için izin vermez. | 4 · Kalıtım |
| mutator (setter) | değiştirici (setter)Bir alana değeri denetleyerek atayan set metodu. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| mutual exclusion | karşılıklı dışlamaKritik bölgede aynı anda yalnızca bir iş parçacığının bulunması. | 9 · İş Parçacıkları |
| named constant (final) | isimlendirilmiş sabitfinal ile tanımlanan, değeri bir kez verilen değişken. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| naming convention | isimlendirme kuralıcamelCase, PascalCase, BÜYÜK_HARF gibi ad yazma alışkanlıkları. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| natural ordering (Comparable) | doğal sıra (Comparable)Bir sınıfın compareTo ile tanımladığı varsayılan sıralama. | 5 · Koleksiyonlar |
| nested decision | iç içe kararBir karar yapısının içinde başka bir karar yapısı. | 3 · Kontrol Yapıları |
| nested loop | iç içe döngüBir döngünün gövdesinde başka bir döngü. | 3 · Kontrol Yapıları |
| null reference | nullHiçbir nesneyi göstermeyen referans değeri. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| object | nesneBir sınıftan oluşturulan, kendi durumu olan varlık. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| Object class | Object sınıfıJava'daki tüm sınıfların doğrudan ya da dolaylı üst sınıfı. | 4 · Kalıtım |
| object-oriented programming (OOP) | nesne yönelimli programlamaProgramı durum ve davranışı birleştiren nesneler üzerine kuran yaklaşım. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| operand | işlenenBir operatörün üzerinde çalıştığı değer. | 2 · Programlama |
| operator | operatörİşlenenler üzerinde işlem yapan simge (+, *, ==, &&). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| operator precedence | işlem önceliğiBir ifadede operatörlerin hangi sırayla uygulanacağını belirleyen kural. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| overflow | taşmaSonucun tipin aralığına sığmaması; Java'da tam sayılar sessizce sarar. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| package | paketİlgili sınıfları gruplayan ve ad çakışmalarını önleyen ad alanı. | 4 · Sarmalama |
| parameter | parametreMetot tanımında girdiyi temsil eden değişken. | 3 · Fonksiyonlar |
| pass by value | değer ile aktarımJava'da argümanın kopyasının parametreye verilmesi (referanslar da kopyalanır). | 3 · Fonksiyonlar |
| platform independence | platform bağımsızlığıAynı bytecode'un JVM olan her işletim sisteminde çalışması. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| polymorphism | çok biçimlilikAynı çağrının nesnenin gerçek sınıfına göre farklı davranması. | 4 · Çok Biçimlilik |
| precondition / postcondition | ön koşul / son koşulMetot çağrılmadan önce doğru olması gereken ve metot bitince garanti edilen koşullar. | 4 · Sarmalama |
| prepared statement | önceden hazırlanan deyim (PreparedStatement)Parametreleri ? ile ayrı verilen, enjeksiyonu önleyen SQL deyimi. | 10 · Veri Tabanı |
| primary key | birincil anahtarTablodaki her satırı tekil olarak tanımlayan sütun. | 10 · Veri Tabanı |
| primitive type | ilkel tipDeğeri doğrudan tutan sekiz temel tip: byte, short, int, long, float, double, char, boolean. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| priority queue | öncelikli kuyrukEn öncelikli öğeyi önce veren kuyruk. | 5 · Koleksiyonlar |
| procedural programming | prosedürel programlamaProgramı veri üzerinde çalışan yordamlar dizisi olarak kuran yaklaşım. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| process | süreçKendi bellek alanı olan, çalışmakta olan program. | 9 · İş Parçacıkları |
| producer–consumer problem | üretici–tüketici problemiPaylaşılan tampona üreten ve tüketen iş parçacıklarının eşgüdümü. | 9 · İş Parçacıkları |
| profiler | profil oluşturucuProgramın zamanını ve belleğini nerede harcadığını ölçen araç. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| program counter (PC) | program sayacıSıradaki komutun adresini tutan yazmaç. | 1 · Bilgisayarlar |
| programming language | programlama diliHesaplamaları bilgisayara kesin biçimde anlatmak için tasarlanmış yapay dil. | 2 · Programlama |
| programming paradigm | programlama paradigmasıProgram yazmanın genel yaklaşımı: buyruksal, fonksiyonel, mantıksal, nesne yönelimli. | 2 · Programlama |
| property-based testing | özellik tabanlı testRastgele girdilerle bir özelliğin her zaman sağlandığını sınayan test. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| pseudocode | sözde kodAlgoritmayı belirli bir dile bağlı kalmadan, yarı doğal dille yazma biçimi. | 1 · Algoritmalar |
| query | sorguVeri tabanından veri isteyen SQL komutu (SELECT). | 10 · Veri Tabanı |
| queue | kuyrukİlk giren ilk çıkar (FIFO) ilkesiyle çalışan yapı. | 5 · Koleksiyonlar |
| race condition | yarış durumuSonucun iş parçacıklarının çalışma sırasına bağlı olması. | 9 · İş Parçacıkları |
| ragged array | düzensiz diziSatırlarının uzunlukları farklı olan çok boyutlu dizi. | 5 · Diziler |
| random access file | rastgele erişimli dosyaİşaretçiyi istenen konuma taşıyarak okunup yazılabilen dosya. | 7 · Giriş Çıkış |
| record | kayıt (record)Yalnızca veri taşıyan, alanları final olan değiştirilemez sınıf (Java 16+). | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| recursion | özyinelemeBir metodun kendisini daha küçük bir girdiyle çağırması. | 3 · Özyineleme |
| reference | referansBir nesnenin heap'teki yerini gösteren değer. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| reference type | referans tipiDeğişkenin nesneyi değil, nesneye referansı tuttuğu tip (sınıflar, diziler, arayüzler). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| regression test | regresyon testiDeğişiklikten sonra eski testlerin yeniden çalıştırılması. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| relational model | ilişkisel modelVeriyi satır ve sütunlardan oluşan tablolarla tutan model. | 10 · Veri Tabanı |
| result set | sonuç kümesi (ResultSet)Bir sorgunun döndürdüğü satırları satır satır okutan nesne. | 10 · Veri Tabanı |
| return type | dönüş tipiMetodun döndürdüğü değerin tipi; değer döndürmüyorsa void. | 3 · Fonksiyonlar |
| return value | dönüş değeriMetodun return ile çağırana verdiği değer. | 3 · Fonksiyonlar |
| runtime error | çalışma zamanı hatasıProgram çalışırken ortaya çıkan, istisnaya yol açan hata. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| scope | kapsamBir adın programda geçerli olduğu bölge. | 3 · Fonksiyonlar |
| sealed class / interface | mühürlü sınıf / arayüz (sealed)Hangi alt tiplerin genişletebileceğini permits ile sınırlayan tip (Java 17+). | 4 · Soyut Sınıflar ve Arayüzler |
| selection sort | seçimli sıralamaHer turda kalan kısmın en küçüğünü bulup başa taşıyan sıralama. | 5 · Diziler |
| selector (NIO) | seçiciTek iş parçacığıyla birden çok kanalı izleyen NIO nesnesi. | 7 · Giriş Çıkış |
| semantics | anlamSöz dizimi doğru bir programın ne yaptığı. | 2 · Programlama |
| semaphore | semaforAynı anda en çok n iş parçacığının erişmesine izin veren sayaç. | 9 · İş Parçacıkları |
| sequential flow | sıralı akışAdımların yazıldıkları sırayla birer kez çalışması. | 1 · Akış Diyagramları |
| serialization | serileştirmeNesneyi bayt dizisine çevirip saklama ve geri okuma. | 7 · Giriş Çıkış |
| set | kümeTekrar eden öğeye izin vermeyen koleksiyon. | 5 · Koleksiyonlar |
| shadowing | gölgelemeİç kapsamdaki adın dış kapsamdaki aynı adı gizlemesi. | 4 · Sarmalama |
| short-circuit evaluation | kısa devre değerlendirme&& ve || operatörlerinde sonuç belli olunca sağ tarafın hesaplanmaması. | 3 · Kontrol Yapıları |
| shuffle | karıştırmaÖğelerin sırasını rastgele değiştirme (Fisher–Yates). | 5 · Koleksiyonlar |
| source code | kaynak kodProgramcının yazdığı, derlenmemiş program metni (.java). | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| SQL injection | SQL enjeksiyonuKullanıcı girdisinin SQL komutuna karışıp komutu değiştirmesi saldırısı. | 10 · Veri Tabanı |
| stack | yığınSon giren ilk çıkar (LIFO) ilkesiyle çalışan yapı. | 5 · Koleksiyonlar |
| stack (memory) | yığınMetot çerçevelerinin ve yerel değişkenlerin tutulduğu bellek bölgesi. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| stack frame | çerçeveBir metot çağrısının parametre ve yerel değişkenlerini tutan yığın kaydı. | 3 · Özyineleme |
| stack overflow | yığın taşmasıÇok derin ya da sonsuz özyinelemede çağrı yığınının dolması (StackOverflowError). | 3 · Özyineleme |
| stack trace | izleme listesiİstisnanın tipini, mesajını ve çağrı zincirini gösteren çıktı. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| standard input / output | standart girdi / çıktıProgramın klavye (System.in) ve ekran (System.out) akışları. | 7 · Giriş Çıkış |
| statement | deyimBir etki yaratan, Java'da genellikle noktalı virgülle biten program birimi. | 2 · Programlama |
| static / dynamic typing | statik / dinamik tiplemeTiplerin derlemede (Java) ya da çalışırken denetlenmesi. | 2 · Programlama |
| static analysis | statik analizKodu çalıştırmadan hata kalıplarını arayan inceleme (SpotBugs). | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| static member | static üyeNesneye değil sınıfa ait, tek kopyası olan alan ya da metot. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| static semantics | statik anlamSöz dizimi doğru kodun derlemede denetlenen anlam kuralları (tip uyumu gibi). | 2 · Programlama |
| stored-program computer | depolanan programlı bilgisayarProgramı da veri gibi bellekte saklayan bilgisayar. | 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme |
| stream (I/O) | akışKaynaktan hedefe sırayla akan bayt ya da karakter dizisi. | 7 · Giriş Çıkış |
| string | dizgiKarakter dizisini saklayan nesne; Java'da String. | 5 · Dizgi |
| string concatenation | dizgi birleştirme+ ile dizgileri uç uca ekleme; bir işlenen dizgiyse sonuç dizgidir. | 2 · Programlama |
| string literal | dizgi sabitiKaynak kodda tırnak içinde yazılan dizgi; havuzda tek nesne olarak saklanır. | 5 · Dizgi |
| string pool | dizgi havuzuAynı içerikli dizgi sabitlerinin tek nesneyi paylaştığı özel bölge. | 5 · Dizgi |
| super keyword | superÜst sınıfın yapıcısına ya da üyelerine erişmek için kullanılan anahtar kelime. | 4 · Kalıtım |
| superclass / subclass | üst sınıf / alt sınıfKalıtımda genişletilen sınıf ile onu genişleten sınıf. | 4 · Kalıtım |
| switch expression | switch ifadesiJava 14+ ile değer üreten, ok (->) kullanan switch biçimi. | 3 · Kontrol Yapıları |
| switch statement | switch deyimiBir değeri case etiketleriyle karşılaştırıp uygun dala geçen deyim. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| synchronization | senkronizasyonİş parçacıklarının paylaşılan veriye erişimini düzenleme. | 9 · İş Parçacıkları |
| syntax | söz dizimiBir dilde geçerli program metinlerinin biçim kuralları. | 2 · Programlama |
| syntax error | söz dizimi hatasıDilin biçim kurallarına uymayan, derlemede yakalanan hata. | 2 · Programlama |
| tail recursion | kuyruk özyinelemesiÖzyinelemeli çağrının metodun son işi olduğu özyineleme. | 3 · Özyineleme |
| template method | şablon metotAlgoritmanın iskeletini üst sınıfta, değişen adımları alt sınıflarda tanımlayan tasarım. | 4 · Soyut Sınıflar ve Arayüzler |
| test-driven development (TDD) | test güdümlü geliştirmeÖnce testi, sonra onu geçiren kodu yazma yöntemi. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| text file / binary file | metin dosyası / ikili dosyaBaytların karakter olarak okunduğu dosya ile ham veri tutan dosya. | 7 · Giriş Çıkış |
| this keyword | thisMetodu çağıran nesnenin kendisine referans. | 4 · Nesne ve Sınıflar |
| thread | iş parçacığıBir programın içinde bağımsız ilerleyen yürütme akışı. | 9 · İş Parçacıkları |
| thread pool | iş parçacığı havuzuGörevleri hazır bekleyen iş parçacıklarına dağıtan yapı (ExecutorService). | 9 · İş Parçacıkları |
| thread safety | iş parçacığı güvenliğiBir sınıfın birden çok iş parçacığından aynı anda doğru kullanılabilmesi. | 9 · İş Parçacıkları |
| thread states | iş parçacığı durumlarıNEW, RUNNABLE, BLOCKED, WAITING, TIMED_WAITING, TERMINATED. | 9 · İş Parçacıkları |
| throw / catch | fırlatmak / yakalamakİstisnayı oluşturup göndermek ve onu catch bloğunda ele almak. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| time complexity (Big-O) | zaman karmaşıklığı (O gösterimi)Çalışma süresinin girdi boyutuyla nasıl büyüdüğünü gösteren ölçü. | 5 · Diziler |
| trace table | izleme tablosuKodun her adımında değişkenlerin değerlerini gösteren tablo. | 1 · Algoritmalar |
| transaction | işlem (transaction)Ya hepsi ya hiçbiri ilkesiyle yürütülen SQL komutları grubu. | 10 · Veri Tabanı |
| try-catch block | try-catch bloğuİstisna oluşabilecek kodu try, ele alan kodu catch içine alan yapı. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| try-with-resources | try-with-resourcesAçılan kaynakları blok bitince otomatik kapatan try biçimi. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| Turing machine | Turing makinesiŞerit, okuma-yazma kafası ve durum tablosundan oluşan soyut hesaplama modeli. | 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme |
| two's complement | ikiye tümlemeNegatif tam sayıların bitleri ters çevirip 1 ekleyerek gösterilmesi. | 1 · Bilgisayarlar |
| two-dimensional array | iki boyutlu diziSatır ve sütunlardan oluşan, dizilerin dizisi olan yapı. | 5 · Diziler |
| type | tipBir değerin hangi değerleri alabileceğini ve hangi işlemlere izin verdiğini belirleyen nitelik. | 2 · Programlama |
| type conversion | tip dönüşümüBir değeri başka bir tipe çevirme; genişletme otomatik, daraltma açıktır. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| type safety | tip güvenliğiYanlış tipte değerlerin derleme zamanında yakalanması. | 5 · Koleksiyonlar |
| unchecked exception | kontrol edilmeyen istisnaRuntimeException soyundan gelen, derleyicinin denetlemediği istisna. | 6 · Hata Ayıklama ve İstisnalar |
| Unicode | UnicodeDünyadaki tüm yazı sistemlerinin karakterlerine numara veren standart. | 1 · Bilgisayarlar |
| unit test | birim testiBir metodu ya da sınıfı tek başına sınayan otomatik test. | 11 · Test ve Hata Ayıklama |
| upcasting / downcasting | yukarı dönüşüm / aşağı dönüşümAlt sınıf referansını üst sınıf tipine (otomatik) ya da tersine (cast ile) çevirme. | 4 · Çok Biçimlilik |
| variable | değişkenBir ada bağlı, değeri değişebilen bellek alanı. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| von Neumann architecture | von Neumann mimarisiKomutların ve verinin aynı bellekte tutulduğu, CPU–bellek–G/Ç düzeni. | 1 · Bilgisayarlar |
| while loop | while döngüsüKoşulu her turdan önce sınayan döngü. | 3 · Kontrol Yapıları |
| widening / narrowing conversion | genişletme / daraltma dönüşümüKüçük tipten büyüğe (otomatik) ya da büyükten küçüğe (cast gerekir) dönüşüm. | 2 · Söz Dizimi Kuralları |
| wrapper class | sarmalayıcı sınıf (wrapper)Bir ilkel tipi nesne olarak taşıyan sınıf (Integer, Double…). | 4 · Nesne ve Sınıflar |
Aramaya uyan terim yok.
Sercan KÜLCÜ, Tüm hakları saklıdır.