Bölüm 6: İstisnalar
Çıktı Sorusu · İstisna Kavramı
Soru 1: Yakalanmayan İstisna
Program ne yazdırır? "B" neden yazılmaz? Yığın izindeki satır numaraları neyi gösterir?
public class Bolme { static int f(int[] d) { return 10 / (d.length - 2); } public static void main(String[] args) { System.out.println("A"); System.out.println(f(new int[3])); System.out.println(f(new int[2])); System.out.println("B"); } }
Cevabı göster
A
10
Exception in thread "main"
java.lang.ArithmeticException: / by zero
at Bolme.f(Bolme.java:3)
at Bolme.main(Bolme.java:8)(İstisna satırı ekranda tek satırdır; burada bölündü.)
İlk çağrıda 10 / 1 = 10. İkincide payda 0: tam sayı bölmesi ArithmeticException fırlatır. f de main de yakalamadığı için program sonlanır; 9. satır hiç çalışmaz.
İlk at istisnanın doğduğu yer (f, 3. satır), alttaki onu çağıran satırdır (main, 8).
Adım Adım Çalıştırma · try ve catch
Soru 2: Hangi catch Çalışır?
dene sırasıyla "5", "x", "1", "-2" ve "0" ile çağrılıyor. Her çağrıda hangi blok çalışır, ne yazdırılır?
d = new int[5], d[4] = 100 / 4 = 25. İstisna olmadığı için hiçbir catch çalışmaz.
NumberFormatException (3. satır) ilk catch ile eşleşmez; bir RuntimeException olduğu için ikincisi yakalar.
n − 1 = 0: bölmede ArithmeticException. İlk catch eşleşir; ikinci denenmez.
Negatif boyutla dizi oluşturulamaz: NegativeArraySizeException, bir RuntimeException.
İndis (−1) ve sağ taraf (−100) hesaplanır; atamada indis denetlenince ArrayIndexOutOfBoundsException.
static void dene(String s) { try { int n = Integer.parseInt(s); int[] d = new int[n]; d[n - 1] = 100 / (n - 1); System.out.println("tamam " + d[n - 1]); } catch (ArithmeticException e) { System.out.println("A"); } catch (RuntimeException e) { System.out.println("R " + e.getClass().getSimpleName()); } }
Çoktan Seçmeli · try ve catch
Soru 3: catch Sırası
Bu kod için hangisi doğrudur?
try { int s = 10 / 0; } catch (Exception e) { System.out.println("Genel"); } catch (ArithmeticException e) { System.out.println("Aritmetik"); }
A: catch blokları yukarıdan aşağıya denenir; Exception bloğu her ArithmeticException'ı zaten yakalar, ikinci blok asla çalışamaz. Derleyici erişilemeyen catch'e izin vermez. Kural: alt sınıf önce, üst sınıf sonra.
Adım Adım Çalıştırma · finally
Soru 4: finally ve return
Program ne yazdırır? finally, return'den önce mi sonra mı çalışır?
f(5): try başlar, "T5 " yazılır.
return 10 / x: dönüş değeri 2 hesaplanır ve bekletilir; metot henüz bitmez.
Metottan çıkmadan önce finally çalışır: "F ".
Bekleyen 2 döner; println yazar ve satırı bitirir.
f(0): "T0 ".
throw: try'ın kalanı (return 10 / x) atlanır; 0'a bölme hiç denenmez.
Eşleşen catch "C " yazar; return -1 değeri bekletir.
Yine finally: "F ".
−1 döner. finally her iki yolda da, dönüşten hemen önce çalıştı.
static int f(int x) { try { System.out.print("T" + x + " "); if (x == 0) { throw new IllegalStateException(); } return 10 / x; } catch (IllegalStateException e) { System.out.print("C "); return -1; } finally { System.out.print("F "); } } // main içinde System.out.println(f(5)); System.out.println(f(0));
Çoktan Seçmeli · finally
Soru 5: finally Değişkeni Değiştirirse
Program ne yazdırır?
static int g() { int s = 1; try { s = 2; return s; } finally { s = 3; System.out.print(s + " "); } } // main içinde System.out.println(g());
B: return s; çalıştığında dönüş değeri (2) hesaplanıp saklanır; sonra finally çalışır. finally s'yi 3 yapar ve "3 " yazar, ama saklanmış dönüş değeri değişmez: main 2 yazar. finally içinde ayrıca return olsaydı o değer dönerdi (önerilmez).
Çıktı Sorusu · finally
Soru 6: İki Kaynaklı try-with-resources
Program ne yazdırır?
class K implements AutoCloseable { String ad; K(String ad) { this.ad = ad; System.out.println(ad + " açıldı"); } public void close() { System.out.println(ad + " kapandı"); } } // main içinde try (K a = new K("A"); K b = new K("B")) { System.out.println("iş"); throw new RuntimeException("hata"); } catch (RuntimeException e) { System.out.println("catch " + e.getMessage()); } finally { System.out.println("finally"); }
Cevabı göster
A açıldı B açıldı iş B kapandı A kapandı catch hata finally
Kaynaklar yazıldıkları sırayla açılır, ters sırayla kapanır: son açılan önce kapanır.
Kapatma, istisna olsa bile ve catch'ten önce yapılır; ardından catch, en son finally çalışır.
Çıktı Sorusu · finally
Soru 7: İç İçe try
Program ne yazdırır?
try { try { Object o = "12"; Integer i = (Integer) o; System.out.println("iç try sonu"); } catch (NumberFormatException e) { System.out.println("iç catch"); } finally { System.out.println("iç finally"); } System.out.println("dış try sonu"); } catch (ClassCastException e) { System.out.println("dış catch"); } finally { System.out.println("dış finally"); } System.out.println("son");
Cevabı göster
iç finally dış catch dış finally son
o bir String nesnesidir; Integer'a dönüşüm ClassCastException fırlatır ("12" sayıya benzese de dönüşüm yapılmaz).
İç catch bu tipi yakalamaz; istisna dışa ilerlerken iç finally çalışır. Dış try'ın kalanı ("dış try sonu") atlanır, dış catch yakalar, dış finally çalışır ve program devam eder.
Çoktan Seçmeli · İstisna Hiyerarşisi
Soru 8: Hangi catch Yakalar?
new FileReader("yok.txt") bir FileNotFoundException fırlatıyor. Aşağıdaki catch tiplerinden hangisi onu yakalar?
D: Bir catch, yazılan tipi ve tüm alt sınıflarını yakalar. FileNotFoundException → IOException → Exception → Throwable zincirindedir. RuntimeException ve SQLException ayrı dallardır; Error Exception ailesinden değildir.
Çoktan Seçmeli · İstisna Türleri
Soru 9: Kontrol Edilen İstisnalar
Hangi gruptaki istisnaların hepsi kontrol edilen (checked) istisnadır?
A: Kontrol edilen istisnalar Exception'dan türeyip RuntimeException'dan türemeyenlerdir; derleyici "yakala ya da bildir" kuralını uygular. NullPointerException, NumberFormatException ve ClassCastException RuntimeException alt sınıflarıdır.
Hata Bulma · İstisna Türleri
Soru 10: Derlenmeyen Okuma Metodu
Derleyici bu metot için hangi hataları verir? İki farklı düzeltme yazın.
static String ilkSatir(String yol) { BufferedReader r = new BufferedReader(new FileReader(yol)); return r.readLine(); }
Cevabı göster
error: unreported exception FileNotFoundException; must be caught or declared to be thrown error: unreported exception IOException; must be caught or declared to be thrown
FileReader yapıcısı ve readLine() kontrol edilen istisna fırlatır. 1) Bildir (çağıran ele alır); dosya da kapanır:
static String ilkSatir(String yol) throws IOException { try (BufferedReader r = new BufferedReader(new FileReader(yol))) { return r.readLine(); } }
2) Ele al: aynı try-with-resources'a catch (IOException e) { return null; } eklenir ve throws kaldırılır. IOException, FileNotFoundException'ı da kapsar.
Adım Adım Çalıştırma · İstisna Fırlatma
Soru 11: İstisnanın Yayılımı
İstisna hangi metotta doğar, hangi satırlar atlanır? Program ne yazdırır?
main → b(1) → c(1): üç çerçeve.
1 > 2 yanlış; c normal biter, çerçevesi kaldırılır.
b ikinci kez c'yi çağırır: c(3).
3 > 2: istisna fırlatılır. c'de try yok: c o anda sona erer, "c bitti" yazılmaz.
b'de catch yok ama finally var: çalışır, sonra istisna yoluna devam eder. "b bitti" atlanır.
main'deki catch eşleşir. "main devam" atlanmıştır.
catch'ten sonra program normal akışına döner.
static void c(int x) { System.out.println("c " + x); if (x > 2) throw new IllegalArgumentException("x=" + x); System.out.println("c bitti"); } static void b(int x) { try { c(x); c(x + 2); System.out.println("b bitti"); } finally { System.out.println("b finally"); } } // main içinde try { b(1); System.out.println("main devam"); } catch (IllegalArgumentException e) { System.out.println("main: " + e.getMessage()); } System.out.println("son");
Çoktan Seçmeli · İstisna Fırlatma
Soru 12: throw ve Bildirim
Bu metot için hangisi doğrudur?
static void f(int x) { if (x < 0) { throw new Exception("negatif"); } }
C: Exception (RuntimeException olmayan) kontrol edilen bir istisnadır: unreported exception Exception; must be caught or declared to be thrown. Çözüm: imzaya throws Exception eklemek ya da IllegalArgumentException gibi kontrol edilmeyen bir tip fırlatmak. throw gövdenin her yerinde kullanılabilir (D).
Çıktı Sorusu · Çalışma Zamanı İstisnaları
Soru 13: Satır Satır İstisnalar
Her satır tek başına çalıştırılıyor. Hangi istisna fırlatılır?
1 Object o = "5"; Integer i = (Integer) o; 2 char c = "abc".charAt(3); 3 int n = Integer.parseInt(" 7"); 4 int m = Math.addExact(Integer.MAX_VALUE, 1); 5 int g = new ArrayList<Integer>().get(0); 6 int[] d = null; d[0] = 1; 7 int[] e = new int[-1];
Cevabı göster
| Satır | İstisna |
|---|---|
| 1 | ClassCastException: nesne bir String |
| 2 | StringIndexOutOfBoundsException: indisler 0 … 2 |
| 3 | NumberFormatException: baştaki boşluk |
| 4 | ArithmeticException: integer overflow |
| 5 | IndexOutOfBoundsException: boyut 0 |
| 6 | NullPointerException |
| 7 | NegativeArraySizeException |
Hepsi RuntimeException alt sınıfıdır: derleyici hiçbirini zorunlu tutmaz. Sıradan + taşmada istisna fırlatmaz; addExact fırlatır.
Çoktan Seçmeli · Çalışma Zamanı İstisnaları
Soru 14: İstisnasız Satır
Aşağıdaki ifadelerden hangisi çalışırken istisna fırlatmaz?
D: Kayan noktalı bölme IEEE 754 kurallarına uyar: 10.0 / 0 Infinity üretir, istisna yoktur. Tam sayı bölmesi ve kalan 0 ile ArithmeticException: / by zero; toIntExact int aralığına sığmayan değerde integer overflow fırlatır.
Çoktan Seçmeli · Kontrol Edilen Sınıflar
Soru 15: Derleyicinin İstediği
main içinde, try-catch ve throws olmadan yazılınca hangisi derlenmez?
B: Thread.sleep kontrol edilen InterruptedException fırlatabileceğini bildirir: unreported exception InterruptedException. Diğerleri en fazla kontrol edilmeyen istisna fırlatır (NumberFormatException, IllegalArgumentException, NullPointerException); derleyici bunları denetlemez.
Çoktan Seçmeli · Error Sınıfları
Soru 16: Sonsuz Özyineleme
Program çalıştırılınca ne olur?
static int f(int n) { return f(n + 1); } public static void main(String[] args) { try { f(0); } catch (Exception e) { System.out.println("yakalandı"); } System.out.println("son"); }
C: Her çağrı yığına yeni bir çerçeve ekler; yığın dolunca JVM StackOverflowError fırlatır. Bu bir Error'dur, Exception ailesinden değildir: catch (Exception e) yakalamaz, program yığın iziyle sonlanır. Derleyici sonsuz özyinelemeyi denetlemez.
Kod Yazma · Özel İstisnalar
Soru 17: Özel İstisna Sınıfı
Kontrol edilen bir GecersizNotHatasi sınıfı ve int notGir(int not) metodunu yazın: not 0–100 dışındaysa istisna "Not 0-100 arası olmalı: …" mesajıyla fırlatılsın, geçerliyse not dönsün. main içindeki döngü ne yazdırır?
for (int g : new int[]{85, 120, 40}) { try { System.out.println("Kaydedildi: " + notGir(g)); } catch (GecersizNotHatasi e) { System.out.println("Hata: " + e.getMessage()); } }
Cevabı göster
class GecersizNotHatasi extends Exception { GecersizNotHatasi(String m) { super(m); } } static int notGir(int not) throws GecersizNotHatasi { if (not < 0 || not > 100) { throw new GecersizNotHatasi( "Not 0-100 arası olmalı: " + not); } return not; }
Kaydedildi: 85 Hata: Not 0-100 arası olmalı: 120 Kaydedildi: 40
Kontrol edilen tip: throws zorunlu. try döngünün içinde: 120 hatası 40'ı engellemez.
Kod Okuma · Yığın İzi
Soru 18: Yığın İzini Okumak
Program ne yazdırır? Yığın izine göre istisna hangi satırda doğar, null değeri nereden gelir, "bitti" neden yazılmaz?
1 public class Okul { 2 public static void main(String[] args) { 3 int[] a = {70, 80}; 4 int[] b = null; 5 rapor("A", a); 6 rapor("B", b); 7 System.out.println("bitti"); 8 } 9 static void rapor(String ad, int[] d) { 10 System.out.println(ad + ": " + ortalama(d)); 11 } 12 static double ortalama(int[] notlar) { 13 int t = 0; 14 for (int n : notlar) { 15 t += n; 16 } 17 return (double) t / notlar.length; 18 } 19 }
Cevabı göster
A: 75.0
Exception in thread "main"
java.lang.NullPointerException: …
at Okul.ortalama(Okul.java:14)
at Okul.rapor(Okul.java:10)
at Okul.main(Okul.java:6)- İlk
atsatırı doğduğu yeri gösterir:ortalama, 14. satır. for-each null bir dizinin uzunluğunu okumaya çalışır. - Aşağı doğru okununca zincir:
main(6) →rapor(10) →ortalama(14). null, 4. satırdab'ye atanıp 6. satırda gönderilmiştir: düzeltilecek yer çoğu zaman istisnanın doğduğu yer değil, değeri üreten yerdir. - Kimse yakalamadığı için program sonlandı; 7. satır çalışmadı.
“…”: Java 14 ve sonrası null olan değeri de yazar ("Cannot read the array length …").