Bölüm 2.2: Windows İşletim Sistemi

Bilgisayar ve Programlamaya Giriş

MasaüstüPencerelerDosya yönetimiAyarlarBakım ve güvenlik

Sercan KÜLCÜ · Giresun Üniversitesi

Giriş

Öğrenme Çıktıları

Arayüz

Başlat, görev çubuğu, pencereler ve sanal masaüstlerini kullanmak.

Dosya yönetimi

Dosya, klasör, sürücü, yol ve uzantı kavramlarını uygulamak.

Ayarlar

Hesap, uygulama ve erişilebilirlik seçeneklerini yönetmek.

Bakım

Depolama, güncelleme, yedekleme ve güvenlik araçlarını kullanmak.

Anlatım Windows 11’e göredir; Windows 10’un desteği Ekim 2025’te sona erdi (14 Ekim 2025). Menü adları sürüme göre küçük farklar gösterebilir.

Masaüstü

Windows Masaüstü

Masaüstü, uygulamalara, dosyalara ve sistem işlevlerine erişim sağlayan ana çalışma alanıdır.

Öğelerin konumu Windows sürümüne ve kişiselleştirme ayarlarına göre değişebilir.

Masaüstü

Başlat Menüsü ve Arama

Arama: uygulama, dosya, ayar ve destek içeriği bulur (yazmaya başlamak yeter).
Sabitlenenler: sık kullanılan uygulamalar; Tüm uygulamalar yüklü listeyi açar.
Önerilenler: son açılan dosyalar.
Kullanıcı menüsü: hesap seçenekleri, kilitle, oturumu kapat.
Güç: uyku, kapat, yeniden başlat.

Başlat düğmesine sağ tıklamak ek sistem komutlarını içeren bağlam menüsünü açar.

Masaüstü

Görev Çubuğu

1 Başlat

Uygulamalar, arama, güç.

2 Arama

Dosya, uygulama ve ayar bulma.

3 Görev görünümü

Açık pencereler, sanal masaüstleri.

4 Uygulamalar

Sabitleme ve açık pencereler arasında geçiş.

5 Sistem tepsisi

Arka plan uygulamaları.

6 Hızlı ayarlar

Ağ, ses, pil.

7 Saat / bildirimler

Takvim ve bildirim merkezi.

Masaüstü

Hızlı Ayarlar ve Bildirimler

Hızlı ayarlar

Wi-Fi, Bluetooth, ses, parlaklık ve erişilebilirlik gibi sık kullanılan ayarlara ulaşır.

Bildirim merkezi

Uygulama bildirimlerini ve takvim görünümünü toplar.

Dikkat dağıtan bildirimler uygulama bazında kapatılabilir.
Rahatsız etmeyin modu belirli zamanlarda bildirimleri sınırlar.
Kritik sistem uyarıları göz ardı edilmeden önce okunmalıdır.

Pencere Yönetimi

Pencerenin Bölümleri

Pencere Yönetimi

Küçült

Pencereyi görev çubuğuna gönderir.

Büyüt / geri yükle

Pencereyi ekranı kaplayacak veya önceki boyutuna dönecek şekilde ayarlar.

Kapat

Pencereyi ve gerekirse uygulamayı kapatır.

Yaslama

Pencereyi ekranın kenar veya köşelerine düzenler.

Alt + Tab

Açık uygulamalar arasında geçiş yapar.

Win + yön tuşu

Etkin pencereyi ekranda konumlandırır.

Pencere Yönetimi · Adım adım

Pencere Durumları Adım Adım

Pencere normal boyutta: sürüklenebilir, kenarından boyutlandırılabilir.

Küçült (—): pencere kapanmaz, yalnızca görev çubuğuna iner. Word simgesinin altındaki çizgi hâlâ açık olduğunu gösterir.

Simgeye tıklanıp Büyüt (□) seçildi: pencere tüm ekranı kaplar. Aynı düğme artık Geri yükle olur.

Win + ←: pencere ekranın sol yarısına yaslanır.

Tarayıcı Win + → ile sağa yaslandı: iki pencere yan yana, kaynaktan okuyup rapor yazmak kolaylaşır.

Alt + Tab: açık pencerelerin küçük resimleri gösterilir; Tab ile Word seçilip bırakılınca Word öne gelir.

Kapat (✕) yalnızca bu pencereyi kapatır; kaydedilmemiş belge varsa Word önce kaydetmeyi sorar.

Pencere Yönetimi

Sanal Masaüstleri

Sanal masaüstleri, açık uygulamaları farklı çalışma alanlarında gruplamaya yardımcı olur.

Görev görünümü

Açık pencereleri ve masaüstlerini gösterir.

Win + Tab

Yeni masaüstü

Yeni bir çalışma alanı oluşturur.

Win + Ctrl + D

Geçiş

Masaüstleri arasında hareket eder.

Win + Ctrl + ← / →

Kapatma

Etkin masaüstünü kapatır; pencereler diğer masaüstüne taşınır.

Win + Ctrl + F4

Pencere Yönetimi · Adım adım

Sanal Masaüstleri Adım Adım

Masaüstü 1’de ders çalışma pencereleri açık: Word ve Tarayıcı.

Win + Ctrl + D: yeni, boş Masaüstü 2 oluşturulur ve ona geçilir. Masaüstü 1’deki pencereler kapanmadı.

Masaüstü 2’de Müzik ve Oyun açılır; bunlar yalnızca bu masaüstünde görünür.

Win + Ctrl + ←: Masaüstü 1’e dönülür. Diğer masaüstündeki uygulamalar arka planda çalışmaya devam eder.

Win + Ctrl + →: yeniden Masaüstü 2. Win + Tab (görev görünümü) ile tüm masaüstleri üstteki gibi görülebilir.

Win + Ctrl + F4: Masaüstü 2 kapatılır; pencereleri kapanmaz, Masaüstü 1’e taşınır.

Pencere Yönetimi

Temel Klavye Kısayolları

KopyalaCtrl+C

YapıştırCtrl+V

KesCtrl+X

Geri alCtrl+Z

Dosya GezginiWin+E

AyarlarWin+I

ÇalıştırWin+R

Ekranı kilitleWin+L

Ekran görüntüsü alanıWin+Shift+S

Görev YöneticisiCtrl+Shift+Esc

Pano geçmişiWin+V

Masaüstünü gösterWin+D

Pencere Yönetimi

Diğer Kullanışlı Kısayollar

Hızlı bağlantı menüsüWin+X

Hızlı ayarlarWin+A

Bildirimler ve takvimWin+N

Yaslama düzenleriWin+Z

Emoji ve simge paneliWin+.

Kalıcı silme (Geri Dönüşüm’e gitmez)Shift+Delete

Gezgin’de yeni sekmeCtrl+T

ZIP’e sıkıştırSağ tık → Sıkıştır → ZIP dosyası

Shift+Delete geri alınamaz: dosyayı Geri Dönüşüm Kutusu’na göndermeden siler. Dosya Gezgini sekmeleri güncel Windows 11 sürümlerinde bulunur.

Pencere Yönetimi

Ekran Görüntüsü Alma Yolları

Kısayol	Ne yakalanır?	Görüntü nereye gider?
`Win+Shift+S`	Seçilen alan: dikdörtgen, serbest biçim, pencere veya tam ekran	Panoya; bildirimden açılıp düzenlenebilir ve kaydedilebilir
`Win+PrtSc`	Tüm ekran	Dosya olarak Resimler\Ekran Görüntüleri klasörüne (PNG)
`Alt+PrtSc`	Yalnızca etkin pencere	Panoya; bir belgeye Ctrl+V ile yapıştırılır
`PrtSc`	Güncel Windows 11’de Ekran Alıntısı Aracı’nı açar	Seçenek kapatılırsa tüm ekran panoya kopyalanır

Panoya alınan görüntü

Dosya değildir; bir sonraki kopyalamada üzerine yazılır. Saklamak için yapıştırıp kaydetmek ya da Win+V pano geçmişini kullanmak gerekir.

Paylaşmadan önce

Ekran görüntüsünde e-posta, parola ipucu, bildirim veya açık sekme gibi kişisel bilgiler kalmamalıdır; gerekirse kırpılır.

Dosya Yönetimi

Sürücü, Birim ve Harf

Bir fiziksel disk birden çok bölüme ayrılabilir; her biri ayrı harf (C:, D:) alabilir.
Windows çoğunlukla C: birimine kuruludur; bazı küçük sistem bölümlerinin harfi yoktur.
USB bellek ve ağ paylaşımları da harf alarak Dosya Gezgini’nde görünür.

Dosya Yönetimi

Dosya ve Klasör

Dosya

Adı, içeriği ve özellikleri olan veri birimidir.

rapor.docx

Klasör

Dosyaları ve alt klasörleri düzenleyen mantıksal kapsayıcıdır.

Belgeler\Dersler

Klasörün kendisi dosya içeriği değildir; dosyaların konum ve düzenini sağlar.

Dosya Yönetimi

Dosya Adı ve Uzantı

proje_raporu.pdf

Dosya adı

Kullanıcının içeriği tanımlamak için verdiği addır.

Uzantı

Dosya biçimi hakkında ipucu verir ve ilişkilendirilmiş uygulamayı belirleyebilir.

Görünürlük

Dosya Gezgini görünüm ayarlarından uzantılar gösterilebilir.

Dikkat

Uzantıyı değiştirmek dosyanın gerçek biçimini dönüştürmez.

Dosya Yönetimi

Dosya Adlandırma Kuralları

Yasak karakterler

\ / : * ? " < > | dosya adında kullanılamaz; bunların çoğu yolda ve aramada özel anlam taşır.

Ayrılmış adlar

CON, PRN, AUX, NUL, COM1, LPT1 gibi aygıt adları uzantılı bile olsa dosya adı olamaz.

Büyük/küçük harf

Windows Rapor.docx ile rapor.docx’i aynı ad sayar; ikisi aynı klasörde bulunamaz.

Yol uzunluğu

Klasik sınır tam yol için 260 karakterdir; çok derin klasörlerde kopyalama ve açma hata verebilir.

Zayıf ad	Daha iyi ad	Neden?
son hali YENİ (2).docx	2026-10-17_rapor_v2.docx	Tarih başta: ada göre sıralama tarihe göre sıralama olur
ödev 1 .pdf	odev1_ad-soyad.pdf	Boşluk ve Türkçe karakter e-posta ve web sistemlerinde sorun çıkarabilir

Dosya Yönetimi

Yaygın Dosya Türleri

Kategori	Uzantılar	Örnek kullanım
Belge	.docx, .pdf, .txt	Metin ve rapor
Tablo	.xlsx, .csv	Hesap ve veri
Sunu	.pptx	Slayt gösterisi
Görüntü	.jpg, .png, .gif	Fotoğraf ve grafik
Ses / video	.mp3, .wav, .mp4	Medya
Arşiv	.zip, .7z	Sıkıştırılmış dosyalar
Çalıştırılabilir	.exe, .msi	Program veya kurulum

Dosya Yönetimi

Dosya Yolu

C:\Users\Sercan\Documents\Dersler\rapor.pdf

Mutlak yol

Sürücü kökünden başlar; her yerden aynı dosyayı gösterir.

Göreli yol

Geçerli klasöre göre yazılır; .. bir üst klasördür.

Türkçe arayüzde “Belgeler” görünen klasörün gerçek yolu C:\Users\Sercan\Documents’tır.

Dosya Yönetimi · Adım adım

Mutlak Yol Adım Adım: C:\…\rapor.pdf

Yol soldan sağa okunur. C:\ sürücünün kök klasörüdür; arama buradan başlar.

Kökün içinde Users klasörü bulunur (Program Files ve Windows atlanır).

Users içinde kullanıcıya ait Sercan klasörüne inilir.

Documents: Türkçe arayüzde “Belgeler” diye görünen klasör.

Dersler alt klasörüne inilir.

Son parça bir dosyadır: rapor.pdf bulundu. Her “\” bir alt düzeye inmek demektir.

Dosya Yönetimi · Adım adım

Göreli Yol Adım Adım: ..\Downloads\kurulum.zip

Geçerli klasör Documents. Göreli yol ..\Downloads\kurulum.zip buradan başlayarak okunur.

.. = bir üst klasör: Documents’tan Sercan’a çıkılır.

Downloads klasörüne inilir.

kurulum.zip dosyası bulundu. Mutlak karşılığı: C:\Users\Sercan\Downloads\kurulum.zip. Sık hata: baştaki ..\ unutulursa Downloads klasörü Documents içinde aranır ve dosya bulunamaz.

Dosya Yönetimi

Dosya Gezgini

1 Komut çubuğu

Yeni klasör, kes, kopyala, yapıştır, görünüm.

2 Adres çubuğu

Geçerli yol; tıklanıp yol yazılabilir.

3 Arama

Etkin klasör ve alt klasörlerde arar.

4 Gezinti bölmesi

Giriş, Bu bilgisayar, Ağ…

5 Dosya listesi

Ayrıntılar görünümü: sırala, grupla.

6 Önizleme / ayrıntı

Seçili dosyanın içeriği ya da özellikleri.

Dosya Yönetimi · Adım adım

Dosya Gezgini: Uzantı, Klasör ve Arama

Dosya adı uzantıları işaretlendi: iki “rapor” dosyasından biri Word belgesi, diğeri PDF. Uzantılar gizliyken ikisi yalnızca simge ve Tür sütunuyla ayırt ediliyordu.

Gizli öğeler açıldı: gizli niteliği verilmiş taslak.txt soluk simgeyle göründü. Gizli nitelik dosyayı korumaz, yalnızca listeden saklar.

Yeni → Klasör: “Yeni klasör” adı seçili gelir; doğrudan Odevler yazılıp Enter’a basılır. Ada göre sıralamada klasörler dosyalardan önce listelenir.

rapor.docx, Odevler klasörünün üzerine sürüklenip bırakıldı. Aynı sürücü içinde sürükle-bırak taşımadır: dosya Dersler’den kalkar, Odevler’in içine girer.

Arama kutusuna *.pdf yazıldı: * joker karakterdir, “herhangi bir ad” demektir. Dersler ve alt klasörlerindeki yalnızca PDF dosyaları listelenir; aramayı temizleyince tüm liste geri gelir.

Görünüm → Göster → Dosya adı uzantıları
Görünüm → Göster → Gizli öğeler
Yeni → Klasör → “Odevler” → Enter
rapor.docx’i Odevler’in üzerine sürükle
Arama kutusuna *.pdf yaz

Dosya Yönetimi

Kopyalama ve Taşıma

İşlem	Kaynakta ne olur?	Hedefte ne olur?
Kopyala + Yapıştır	Özgün öğe kalır	Yeni bir kopya oluşur
Kes + Yapıştır	Öğe kaynak konumdan kaldırılır	Öğe hedefe taşınır
Sürükle	Aynı sürücüde taşınır, farklı sürücüde kopyalanır	İşlem simge ve ipucundan kontrol edilir

Önemli dosyalarda taşıma öncesinde yedek bulundurmak ve hedefi doğrulamak güvenlidir.

Dosya Yönetimi · Adım adım

Kopyala ve Taşı Adım Adım

Başlangıç: C:\Belgeler’de iki dosya var, USB bellek boş.

rapor.docx seçilip Ctrl + C: pano dosyayı hatırlar. Kaynakta hiçbir şey değişmez.

E:\ açılıp Ctrl + V: yeni bir kopya oluşur. Artık iki ayrı dosya var; birini değiştirmek diğerini etkilemez.

foto.jpg seçilip Ctrl + X: simge soluklaşır. Dosya henüz yerinden kalkmadı; yalnızca taşınmak üzere işaretlendi.

E:\’de Ctrl + V: foto.jpg hedefe taşınır, kaynaktan kaldırılır. Dosya sayısı değişmedi, yalnızca konumu değişti.

Sürükle-bırak: aynı sürücü içinde varsayılan taşıma, farklı sürücüye kopyalamadır. Bırakırken Shift taşımayı, Ctrl kopyalamayı zorlar.

Dosya Yönetimi

Yeniden Adlandırma ve Silme

F2 ile yeniden adlandırılır; uzantıyı (.docx) değiştirmemeye dikkat.
Geri Dönüşüm Kutusu’ndaki öğe özgün konumuna geri yüklenebilir.
USB bellek ve ağ konumlarında silinen dosyalar çoğunlukla kutuya gitmez, doğrudan silinir.
Açık/kilitli dosya silinemeyebilir; bulut klasöründe silme diğer cihazlara da yansır.

Dosya Yönetimi · Adım adım

Kısayol ve Özgün Dosya Adım Adım

Masaüstündeki kısayol küçük bir .lnk dosyasıdır; yalnızca özgün dosyanın yolunu tutar. Simgedeki ok bunu belirtir.

Kısayol silindi: özgün rapor.pdf yerinde duruyor. Kısayolu silmek dosyayı silmez.

Yeni kısayol oluşturulduktan sonra özgün dosya Downloads’a taşınırsa kısayol eski yolu gösterir ve açılamayabilir.

Kısayol, sağ tık → Kısayol oluştur ile ya da dosyayı Alt tuşuyla sürükleyerek yapılır. USB’ye kısayol kopyalamak dosyayı yedeklemez!

Dosya Yönetimi · Adım adım

ZIP Arşivi Oluşturma ve Ayıklama

Ctrl basılıyken üç dosyaya tek tek tıklanarak çoklu seçim yapıldı. Shift + tık ise iki tıklama arasındaki tüm satırları seçer.

Seçimin üzerinde sağ tık → Sıkıştır → ZIP dosyası. Windows ek program gerektirmeden arşiv oluşturur (eski sürümlerde: ZIP dosyasına sıkıştır).

Arşiv odev_sercan.zip adıyla oluştu. Metin dosyası dörtte birine indi; JPEG ve DOCX zaten sıkıştırılmış biçimler olduğu için neredeyse küçülmedi.

ZIP’e çift tıklamak klasör gibi içini gösterir. Buradan açılan belge geçici bir kopyadır: yapılan değişiklik ZIP’e geri yazılmaz ve kolayca kaybolur.

Sağ tık → Tümünü ayıkla… → Ayıkla: arşivle aynı adlı bir klasöre üç dosya özgün boyutlarıyla çıkarılır. Düzenleme ayıklanan kopya üzerinde yapılmalıdır.

Ctrl + tık: rapor.docx, notlar.txt, foto.jpg
Sağ tık → Sıkıştır → ZIP dosyası
Ad: odev_sercan.zip → Enter
ZIP’e çift tık → rapor.docx’i aç
Sağ tık → Tümünü ayıkla… → Ayıkla

Dosya Yönetimi

Dosya ve Klasör Özellikleri

Tür ve uygulama

Dosya biçimi ve varsayılan açma uygulaması.

Konum

Dosyanın tam yolu.

Boyut

Dosya içeriğinin ve diskte ayrılan alanın büyüklüğü.

Tarihler

Oluşturma, değiştirme ve erişim bilgileri.

Nitelikler

Salt okunur veya gizli gibi özellikler.

Güvenlik

Sahiplik ve kullanıcı izinleri.

Ayarlar

Windows Ayarları

Ayarlar uygulaması Win+I ile açılabilir. Kategori adları sürüme göre değişebilse de temel alanlar benzerdir.

Sistem

Ekran, ses, bildirim, güç ve depolama.

Bluetooth ve cihazlar

Fare, klavye, yazıcı ve bağlı cihazlar.

Ağ ve internet

Wi-Fi, Ethernet, VPN ve veri kullanımı.

Kişiselleştirme

Arka plan, tema, Başlat ve görev çubuğu.

Hesaplar

Oturum açma, yedekleme ve kullanıcılar.

Gizlilik ve güvenlik

İzinler ve Windows Güvenliği.

Windows Update

Güncellemeler, yeniden başlatma ve güncelleme geçmişi.

Ayarlar

Ağ, Wi-Fi ve Yazıcı Kurulumu

Wi-Fi’ye bağlanma

Görev çubuğunun sağındaki Hızlı ayarlar’dan Wi-Fi oku → ağ → Bağlan → parola.

Win + A

Yazıcı ekleme

Ayarlar → Bluetooth ve cihazlar → Yazıcılar ve tarayıcılar → Cihaz ekle. Ağdaki veya USB’li yazıcı genellikle otomatik bulunur.

Ekran çözünürlüğü ve ölçek

Ayarlar → Sistem → Ekran. Çözünürlük ekranın yerel (önerilen) değerinde kalmalı; yazılar küçükse Ölçek artırılır.

Herkese açık Wi-Fi ağlarında önemli hesaplara giriş yapılmamalıdır. Yazıcı sürücüsü bulunamazsa üreticinin sitesinden indirilir.

Ayarlar

Kullanıcı Hesapları

Yerel hesap

Kimlik bilgileri yalnızca cihazda yönetilir.

Microsoft hesabı

Desteklenen ayar ve hizmetleri cihazlar arasında bağlayabilir.

Standart kullanıcı

Günlük kullanımda sistem değişiklikleri sınırlıdır.

Yönetici

Uygulama kurulumu ve sistem genelindeki ayarları değiştirebilir.

Ayrı hesaplar

Kişisel dosya ve ayarları kullanıcılar arasında ayırır.

Oturum kapatma

Açık uygulamaları kapatıp kullanıcı oturumunu sonlandırır.

Güvenlik

Windows Hello ve Oturum Güvenliği

PIN

Cihaza bağlı kimlik bilgisini açan yerel doğrulama hareketidir.

Yüz / parmak izi

Uyumlu donanımla biyometrik oturum açma sağlar.

Cihaz bağı

Kimlik bilgileri desteklenen donanım güvenliğiyle cihaza bağlanabilir.

Ekran kilidi

Bilgisayardan ayrılırken Win+L ile oturumu kilitler.

Çok faktörlü doğrulama

Hesap güvenliğinde ek doğrulama katmanı sağlar.

Kurtarma

PIN veya hesap kurtarma seçenekleri önceden yapılandırılmalıdır.

Güvenlik

Windows Güvenliği

Ayarlar → Gizlilik ve güvenlik → Windows Güvenliği (veya Başlat’ta “Windows Güvenliği” araması) bu araçları tek yerde toplar.

Virüs ve tehdit koruması

Kötü amaçlı yazılımları tarar ve engeller; hızlı tarama ve gerçek zamanlı koruma buradadır.

Güvenlik duvarı ve ağ koruması

Ağdan gelen ve giden bağlantıları denetler; yetkisiz erişimi engeller.

SmartScreen

Tehlikeli indirmeleri ve kötü amaçlı siteleri uyarır (Uygulama ve tarayıcı denetimi).

Cihaz güvenliği

Güvenli Önyükleme ve TPM gibi donanım tabanlı korumaların durumunu gösterir.

Hesap koruması

Microsoft hesabı ve Windows Hello oturum açma korumalarını gösterir.

Microsoft Defender

Windows ile birlikte gelir. Gerçek zamanlı koruma açık tutulmalı, güncellemeler aksatılmamalıdır.

Ayarlar

Uygulama Yönetimi

Kurulum kaynağı

Güvenilir mağaza veya üretici kaynağı tercih edilir.

Kaldırma

Ayarlar içindeki Uygulamalar bölümünden yönetilir.

Başlangıç uygulamaları

Oturum açıldığında çalışan uygulamalar sınırlandırılabilir.

İzinler

Kamera, mikrofon, konum ve dosya erişimi uygulama bazında denetlenir.

Onarım / sıfırlama

Desteklenen uygulamalarda sorun gidermek için kullanılabilir.

Güncelleme

Güvenlik ve uyumluluk için uygulamalar güncel tutulur.

Ayarlar

Varsayılan Uygulamalar

Varsayılan uygulama, belirli bağlantı veya dosya türü açıldığında Windows'un otomatik seçtiği programdır.

Varsayılanlar uygulama veya dosya türüne göre değiştirilebilir.
Dosya üzerinde Birlikte aç komutu tek seferlik farklı uygulama seçebilir.
Bilinmeyen dosya türleri güvenlik açısından çalıştırılmamalıdır.

Ayarlar

Erişilebilirlik

Ekran Okuyucusu

Ekrandaki metin ve denetimleri seslendirir.

Büyüteç

Ekranın bir bölümünü veya tamamını büyütür.

Kontrast ve renk

Metin görünürlüğünü ve renk ayrımını iyileştirir.

Canlı açıklamalı altyazı

Desteklenen ses için ekranda metin gösterebilir.

Sesli erişim

Desteklenen işlemleri ses komutlarıyla kontrol eder.

Klavye ve fare

Yapışkan tuşlar, filtre tuşları ve işaretçi seçenekleri sunar.

Ayarlar · Adım adım

Türkçe Klavye ve Dil Ekleme

Türkçe Q yaygın düzendir; Türkçe F hızlı yazım için tasarlanmış alternatif düzendir.

Win + I ile Ayarlar açılır: Zaman ve dil → Dil ve bölge.

Dil ekle ile Türkçe seçilir ve yüklenir; ekran dili olarak da kullanılabilir.

Dilin yanındaki Dil seçeneklerinden klavye eklenir: Türkçe Q (standart) veya Türkçe F.

Win + Boşluk: yüklü klavye düzenleri/diller arasında geçiş yapar; seçim görev çubuğunda görünür.

Alt + Shift: dil/düzen geçişinin klasik kısayoludur; ayarlardan değiştirilebilir.

Bakım

Depolama Yönetimi

Depolama görünümü

Alanı uygulama, belge, geçici dosya gibi kategorilerle gösterir.

Depolama Algılaması

Geçici dosya ve Geri Dönüşüm Kutusu içeriğini belirlenen kurallarla temizleyebilir.

Temizleme önerileri

Büyük, kullanılmayan veya geçici öğeleri incelemeye yardımcı olur.

Dikkat

Silmeden önce dosyanın gerekli olmadığı doğrulanmalıdır.

Bakım

Sürücüleri İyileştirme

Sürücü	Windows'un uyguladığı bakım	Neden?
HDD	Birleştirme	Parçalanmış dosya parçalarını daha düzenli yerleştirmek
SSD	TRIM / iyileştirme	Kullanılmayan blokları denetleyiciye bildirmek

SSD'ye klasik HDD mantığıyla sık sık elle birleştirme uygulamak gerekmez. Windows sürücü türüne uygun iyileştirmeyi seçer.

Bakım

Sistem Bilgisi ve Görev Yöneticisi

Sistem Bilgisi

Donanım, işletim sistemi, bileşen ve kaynak ayrıntılarını gösterir.

Görev Yöneticisi

Çalışan uygulama ve süreçleri, CPU, bellek, disk ve ağ kullanımını gösterir.

Yanıt vermeyen uygulama sonlandırılabilir; kaydedilmemiş veri kaybolabilir.
Yüksek kaynak kullanımı tek başına kötü amaçlı yazılım kanıtı değildir.
Bilinmeyen süreçler silinmeden önce güvenilir kaynaklardan araştırılmalıdır.

Bakım

Görev Yöneticisi Sayfaları

Sayfa	Ne gösterir?	Ne zaman bakılır?
İşlemler	Uygulama ve arka plan işlemleri; CPU, bellek, disk, ağ yüzdeleri	Bilgisayar yavaşladığında, uygulama donduğunda
Performans	CPU, bellek, disk, ağ ve GPU’nun anlık grafikleri	Darboğazın hangi donanımda olduğunu görmek için
Uygulama geçmişi	Uygulamaların zaman içindeki kaynak kullanımı	Hangi uygulamanın ağı/CPU’yu çok tükettiğini bulmak
Başlangıç uygulamaları	Oturum açılınca çalışan programlar ve etkileri	Açılış süresi uzadığında
Kullanıcılar	Oturum açmış kullanıcılar ve kullanımları	Paylaşılan bilgisayarda
Ayrıntılar / Hizmetler	Süreç kimliği (PID) ve Windows hizmetleri	İleri düzey sorun gidermede

Yüksek kullanım her zaman sorun değildir: güncelleme, virüs taraması veya dizin oluşturma kısa süre CPU ve diski yoğun kullanabilir. Sürekli %100 disk ya da bellek kullanımı ise yavaşlığın tipik nedenidir.

Bakım · Adım adım

Görev Yöneticisi: Donan Uygulama ve Başlangıç

Ctrl + Shift + Esc Görev Yöneticisi’ni doğrudan açar. İşlemler sayfasında Word’ün durumu Yanıt vermiyor: pencere tıklamalara tepki vermiyor.

Word satırı seçildi. Önce birkaç saniye beklemek iyi olur: uygulama uzun bir işlemi bitirip kendine gelebilir.

Görevi sonlandır: Word süreci zorla kapatıldı, belleği geri verildi. Son kayıttan sonraki değişiklikler kaybolabilir; Word yeniden açılınca kurtarılan dosyayı önerebilir.

Başlangıç uygulamaları sayfası oturum açılınca kendiliğinden çalışan programları listeler. Başlangıç etkisi açılışı ne kadar yavaşlattığını gösterir.

Spotify seçilip Devre dışı bırak: program kaldırılmadı, yalnızca oturum açılışında başlamayacak. Gerektiğinde Başlat’tan elle açılabilir.

Bilgisayar yeniden başlatılınca Spotify kendiliğinden açılmadı. Aynı liste Ayarlar → Uygulamalar → Başlangıç bölümünden de yönetilebilir.

Ctrl + Shift + Esc
İşlemler: Microsoft Word satırını seç
Görevi sonlandır
Başlangıç uygulamaları sayfasına geç
Spotify → Devre dışı bırak
Bilgisayarı yeniden başlat

Bakım

Güncelleme, Yedekleme ve Kurtarma

Windows Update

Güvenlik ve kalite güncellemelerini sağlar.

Yedekleme

Önemli dosyaların ayrı bir konumda kopyasını tutar.

Geri yükleme

Dosya veya sistem durumunu önceki noktaya döndürmeye yardımcı olur.

Kurtarma seçenekleri

Başlangıç onarma, sıfırlama ve gelişmiş seçenekler sunabilir.

BitLocker

Desteklenen sürümlerde sürücü şifreleme sağlar.

Kurtarma anahtarı

Şifreli sürücü erişimi için güvenli yerde saklanmalıdır.

Bakım · Adım adım

OneDrive, Dosya Geçmişi ve Geri Yükleme

Kurtarma seçenekleri hafiften ağıra doğru sıralanır.

OneDrive klasör yedekleme: Masaüstü, Belgeler ve Resimler klasörleri buluta yedeklenir; başka cihazdan erişilir ve silinen dosya OneDrive geri dönüşümünden döndürülebilir.

Dosya Geçmişi: harici sürücüye dosyaların sürümlerini düzenli kaydeder; eski veya silinmiş sürüm geri getirilebilir (sürücü bağlı olmalıdır).

Geri Yükleme Noktası: sistem dosyaları ve ayarları önceki duruma döndürür; kişisel belgeleri yedeklemez. Aygıt sürücüsü ve güncelleme sorunlarında işe yarar; açık olması gerekir.

Bu bilgisayarı sıfırla (Ayarlar → Sistem → Kurtarma): Windows yeniden kurulur. Dosyalarımı koru kişisel dosyaları tutar, uygulamaları kaldırır; Her şeyi kaldır hepsini siler. Son çaredir; yedek alındıktan sonra kullanılır.

Güvenlik

Güvenli Günlük Kullanım

Kilit

Bilgisayardan ayrılırken ekran Win+L ile kilitlenir.

Güncelleme

Windows ve uygulamalar güncel tutulur.

Standart hesap

Yönetici yetkisi yalnızca gerektiğinde kullanılır.

İndirme

Yazılım güvenilir kaynaktan edinilir.

Yedek

Önemli dosyalar düzenli ve ayrı konumda yedeklenir.

Şüpheli dosya

Bilinmeyen ekler ve çalıştırılabilir dosyalar açılmaz.

Özet

Bölüm Özeti

Başlat, görev çubuğu ve pencere denetimleri temel çalışma alanını oluşturur.
Sanal masaüstleri ve klavye kısayolları çalışma düzenini hızlandırır.
Dosya; ad, uzantı, yol ve özelliklerle tanımlanır; klasörler düzen sağlar.
Kopyalama özgün öğeyi korur, taşıma konumunu değiştirir.
Ayarlar; sistem, cihaz, ağ, hesap, uygulama ve erişilebilirlik seçeneklerini toplar.
Depolama Algılaması, sürücü iyileştirme, güncelleme ve yedekleme düzenli bakımın parçalarıdır.
Görev Yöneticisi yanıt vermeyen uygulamayı sonlandırır ve başlangıç uygulamalarını sınırlar; ZIP arşivi dosyaları tek, daha küçük bir pakette toplar.

Özet

Kontrol Soruları

Görev çubuğu ile Başlat menüsünün görevleri nasıl ayrılır?
Kopyalama ve taşıma arasındaki fark nedir?
Dosya uzantısını değiştirmek neden dosya biçimini dönüştürmez?
Mutlak dosya yolu hangi bilgileri içerir?
HDD ve SSD için uygulanan iyileştirme neden farklıdır?
Windows Hello PIN'i çevrim içi hesap parolasıyla neden aynı şey değildir?

Özet

Alıştırmalar

Belgeler\Dersler içinde Odevler klasörü oluşturun; bir dosyayı oraya kopyalayın, sonra USB belleğe taşıyın. Her adımda kaynakta ve hedefte ne olduğunu yazın.
C:\Users\Sercan\Downloads klasöründeyken ..\Documents\Dersler\rapor.pdf göreli yolunu adım adım çözün; mutlak yolu yazın.
Biri ders, biri eğlence için iki sanal masaüstü oluşturun; aralarında geçin ve ikincisini kapatın. Kullandığınız kısayolları sırayla yazın.
Dosya uzantılarını görünür yapın. foto.jpg adını foto.png yapmak neden dosyayı PNG’ye dönüştürmez?
Görev Yöneticisi’nde en çok bellek kullanan üç süreci bulun; yanıt vermeyen bir uygulamayı sonlandırmanın riskini yazın.
Masaüstündeki bir kısayolu USB belleğe kopyalayıp başka bilgisayarda açmaya çalışırsanız ne olur? Neden?

Özet

Kaynaklar

Microsoft Support, Windows yardım ve öğrenme belgeleri.
Microsoft Support, Storage Sense ve sürücü iyileştirme belgeleri.
Microsoft Learn, Windows Hello ve Windows güvenliği belgeleri.

Son

Windows İşletim Sistemi

Sonraki sunum: Microsoft Word · Çalışma soruları · Terim sözlüğü