Bölüm 2.2: Windows İşletim Sistemi
Çoktan Seçmeli · Masaüstü
Soru 1: Görev Görünümü
Görev çubuğundaki öğelerden hangisi açık pencereleri ve sanal masaüstlerini birlikte gösterir?
A: Görev görünümü açık pencerelerin küçük resimlerini ve masaüstlerini listeler. Sistem tepsisi arka plan uygulamalarını, hızlı ayarlar ağ/ses/pili, bildirim merkezi bildirimleri ve takvimi gösterir.
Çıktı Sorusu · Masaüstü
Soru 2: Görev Çubuğunda Tıklamalar
Aşağıdaki işlemlerin her birinde ekranda ne açılır?
- Başlat düğmesine (a) sağ tıklamak
- Ağ/ses simgelerine (b) tıklamak
- Saate (c) tıklamak
Cevabı göster
- (a) Ek sistem komutlarını içeren bağlam menüsü (hızlı bağlantı menüsü; Win+X ile de açılır). Sol tık ise Başlat menüsünü açar.
- (b) Hızlı ayarlar: Wi-Fi, Bluetooth, ses, parlaklık (Win+A).
- (c) Bildirim merkezi ve takvim (Win+N).
Sistem tepsisindeki ^ ise arka planda çalışan uygulamaların gizli simgelerini gösterir.
Adım Adım Çalıştırma · Pencere Yönetimi
Soru 3: Pencere Durumları
Word ve Tarayıcı açık; Word normal boyutta ve önde. İşlemler sırayla yapılınca ekran nasıl değişir?
Word görev çubuğuna indi, kapanmadı (simgenin altında çizgi var). Tarayıcı öne çıktı.
Simgeye tıklayınca Word eski boyutunda geri gelir ve etkin olur.
Win+→: etkin pencere (Word) ekranın sağ yarısına yaslanır.
Tarayıcı sol yarıya yaslandı: iki pencere yan yana.
Alt+Tab açık pencereler arasında geçer; yerleşim değişmez, yalnızca etkin pencere Word olur.
Kapat yalnızca Word penceresini kapatır (kayıtsız değişiklik varsa önce sorar). Tarayıcı olduğu yerde kalır.
1. Word: Küçült (—) 2. Görev çubuğunda Word simgesi 3. Word: Win + → 4. Tarayıcıya tıkla, Win + ← 5. Alt + Tab (Word seçilir) 6. Word: Kapat (✕)
Çoktan Seçmeli · Pencere Yönetimi
Soru 4: Yeni Sanal Masaüstü
Win+Ctrl+D basıldığında ne olur?
C: Yeni masaüstü boş açılır; eski masaüstündeki uygulamalar arka planda çalışmaya devam eder. Masaüstünü göstermek Win+D, masaüstünü kapatmak Win+Ctrl+F4'tür.
Adım Adım Çalıştırma · Pencere Yönetimi
Soru 5: Üç Sanal Masaüstü
Masaüstü 1'de Word ve Tarayıcı açık. Kısayollar sırayla uygulanıyor. Hangi masaüstündeyiz, uygulamalar nerede?
Yeni ve boş Masaüstü 2 oluştu, ona geçildi. Masaüstü 1'deki pencereler kapanmadı.
Müzik yalnızca Masaüstü 2'de görünür.
Bir masaüstü daha: yeni olan en sağa eklenir ve etkin olur.
Oyun Masaüstü 3'te açıldı.
Win+Ctrl+← bir soldaki masaüstüne geçer: Masaüstü 2. Oyun arka planda çalışmaya devam eder.
Etkin masaüstü (2) kapatıldı: Müzik kapanmadı, soldaki Masaüstü 1'e taşındı. Oyun kendi masaüstünde duruyor; eski Masaüstü 3 artık Masaüstü 2 adını alır.
1. Win + Ctrl + D 2. Müzik uygulamasını aç 3. Win + Ctrl + D 4. Oyunu aç 5. Win + Ctrl + ← 6. Win + Ctrl + F4
Çoktan Seçmeli · Kısayollar
Soru 6: Kısayol Eşleştirme
Aşağıdaki kısayol–işlev eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?
D yanlıştır: Win+D masaüstünü gösterir. Görev Yöneticisi Ctrl+Shift+Esc ile açılır.
Çıktı Sorusu · Kısayollar
Soru 7: Kısayol Dizisi
Word ve Tarayıcı açıkken sırayla aşağıdaki kısayollara basılıyor. Her adımdan sonra ekranda ne görülür? Son adımda açık uygulamalar kapanır mı?
- Win+D
- Win+E
- Win+Shift+S
- Win+L
Cevabı göster
- 1: Masaüstü görünür; pencereler gizlenir (kapanmaz).
- 2: Dosya Gezgini penceresi açılır.
- 3: Ekran kararır, ekran görüntüsü alınacak alan seçilir; görüntü panoya alınır.
- 4: Kilit ekranı gelir. Oturum kapanmaz; Word, Tarayıcı ve Gezgin arka planda açık kalır, parola/PIN ile dönülür.
Oturumu kapatmak ise açık uygulamaları kapatır; kilitlemek kapatmaz.
Çıktı Sorusu · Kısayollar
Soru 8: Delete ve Shift+Delete
Masaüstünde (C: sürücüsü) a.txt, b.txt, c.txt var. a.txt seçilip Delete, b.txt seçilip Shift+Delete (onaylanarak) basılıyor. Geri Dönüşüm Kutusu'nda ne vardır? Hangi dosya geri getirilebilir?
Cevabı göster
Geri Dönüşüm Kutusu'nda yalnızca a.txt vardır; Geri yükle ile özgün konumuna döner.
- Shift+Delete kalıcı siler: b.txt kutuya gitmez, geri alınamaz.
- USB bellek ve ağ konumlarında Delete bile çoğunlukla dosyayı doğrudan siler.
Çoktan Seçmeli · Dosya Yönetimi
Soru 9: Uzantıyı Değiştirmek
Uzantılar görünürken foto.jpg dosyası F2 ile foto.png olarak yeniden adlandırılıyor. Ne olur?
B: Uzantı yalnızca biçim hakkında ipucudur; değiştirmek içeriği dönüştürmez. Gerçek dönüştürme bir programda Farklı Kaydet/Dışa Aktar ile yapılır. Windows uzantı değişince yalnızca uyarı gösterir.
Adım Adım Çalıştırma · Dosya Yönetimi
Soru 10: Göreli Yol ..\..\
Geçerli klasör C:\Users\Sercan\Documents\Dersler. ..\..\Pictures\Tatil\deniz.jpg yolu parça parça çözülüyor. Her parçadan sonra neredeyiz?
Göreli yol geçerli klasörden başlar: Dersler.
.. = bir üst klasör: Dersler → Documents.
İkinci ..: Documents → Sercan.
Sercan'ın içindeki Pictures'a (arayüzde Resimler) inilir.
Tatil alt klasörüne inilir.
Son parça bir dosyadır. Mutlak karşılığı: C:\Users\Sercan\Pictures\Tatil\deniz.jpg.
Başlangıç: ...\Documents\Dersler 1. .. 2. .. 3. Pictures 4. Tatil 5. deniz.jpg
Çıktı Sorusu · Dosya Yönetimi
Soru 11: Kopyala, Kes, Yapıştır
C:\Belgeler'de a.docx, b.jpg, c.txt var; USB bellek (E:\) boş. Sırayla aşağıdakiler yapılıyor. Sonunda iki konumda hangi dosyalar vardır?
- a.docx seç, Ctrl+C
- E:\ aç, Ctrl+V
- C:\Belgeler'de b.jpg seç, Ctrl+X
- E:\ aç, Ctrl+V
- C:\Belgeler'deki a.docx'i aç, değiştir, kaydet
Cevabı göster
- Kopyala+Yapıştır: a.docx'in ikinci, bağımsız bir kopyası oluşur.
- Kes+Yapıştır: b.jpg kaynaktan kalkar, hedefe taşınır; dosya sayısı değişmez.
- 5: Yalnızca C:\'deki a.docx değişir; E:\'deki kopya eski içeriği korur.
Adım Adım Çalıştırma · Dosya Yönetimi
Soru 12: Sürükle-Bırak Kuralları
Başlangıçta C:\Belgeler'de foto.jpg, rapor.docx, not.txt var; C:\Arsiv ve E:\ boş. Her sürükle-bırakın sonucu nedir?
Başlangıç durumu. Kural: aynı sürücü → taşı, farklı sürücü → kopyala.
C:\ → C:\ aynı sürücü: taşıma. foto.jpg Belgeler'den kalktı.
C:\ → E:\ farklı sürücü: kopyalama. Özgün rapor.docx yerinde kaldı.
Farklı sürücü ama Shift basılı: taşıma zorlandı. not.txt C:\'den kalktı.
E:\ → C:\ farklı sürücü, üstelik Ctrl basılı: kopyalama. Sonuçta rapor.docx'in üç ayrı kopyası var.
Özet: 1 ve 3 taşıma, 2 ve 4 kopyalama. Sürüklerken imlecin yanındaki ipucu ("Taşı" / "Kopyala") her zaman kontrol edilmelidir.
1. foto.jpg → C:\Arsiv 2. rapor.docx → E:\ 3. not.txt → E:\ (Shift basılı) 4. E:\rapor.docx → C:\Arsiv (Ctrl basılı)
Çıktı Sorusu · Dosya Yönetimi
Soru 13: Kısayolu USB'ye Kopyalamak
Masaüstündeki rapor.pdf kısayolu USB belleğe kopyalanıp başka bir bilgisayarda çift tıklanıyor. Ne olur? Masaüstündeki kısayol silinirse özgün dosyaya ne olur?
Cevabı göster
- Kısayol küçük bir
.lnkdosyasıdır; içinde PDF değil, yalnızca özgün dosyanın yolu vardır. - Diğer bilgisayarda bu yolda dosya olmadığı için kısayol açılamaz (hedef bulunamadı). USB'ye kısayol kopyalamak yedek almak değildir.
- Kısayolu silmek özgün dosyayı silmez; rapor.pdf yerinde kalır.
- Özgün dosya başka klasöre taşınırsa kısayol eski yolu gösterdiği için yine açılamayabilir.
Çoktan Seçmeli · Ayarlar
Soru 14: Yazıcı Eklemek
Windows 11'de yeni bir yazıcı eklemek için Ayarlar'da hangi yol izlenir?
B: Yazıcı, fare, klavye gibi bağlı cihazlar Bluetooth ve cihazlar altındadır. Ağdaki veya USB'li yazıcı genellikle otomatik bulunur; yazıcı sürücüsü bulunamazsa üreticinin sitesinden indirilir.
Adım Adım Çalıştırma · Ayarlar
Soru 15: Türkçe F Klavye Eklemek
Bilgisayarda yalnızca Türkçe Q klavye var. Türkçe F eklenip kullanılmak isteniyor. Hangi adımlar izlenir?
Win+I Ayarlar uygulamasını açar.
Dil ve klavye ayarları Zaman ve dil kategorisindedir.
Dilin yanındaki Dil seçenekleri o dile ait klavyeleri listeler.
Türkçe F eklendi; henüz etkin klavye değişmedi.
Win+Boşluk yüklü düzenler arasında geçer; görev çubuğunda TR F görünür.
Bir kez daha basınca Türkçe Q'ya döner. Aynı dilin düzenleri arasında klasik kısayol Ctrl+Shift'tir; Alt+Shift ise diller arasında geçer.
1. Win + I 2. Zaman ve dil → Dil ve bölge 3. Türkçe → Dil seçenekleri 4. Klavye ekle → Türkçe F 5. Win + Boşluk 6. Win + Boşluk
Çoktan Seçmeli · Ayarlar
Soru 16: Standart ve Yönetici
Laboratuvar bilgisayarında öğrenciler günlük işlerini yapabilmeli ama program kurup sistem genelindeki ayarları değiştirememeli. Hangi hesap türü uygundur?
C: Standart kullanıcının sistem değişiklikleri sınırlıdır; uygulama kurulumu ve sistem ayarları yönetici yetkisi ister. Güvenli kullanım ilkesi: yönetici yetkisini yalnızca gerektiğinde kullanmak.
Çıktı Sorusu · Ayarlar
Soru 17: Varsayılan Uygulama ve Birlikte Aç
.pdf dosyalarının varsayılan uygulaması Edge'dir. Aşağıdaki işlemlerde odev.pdf hangi uygulamada açılır?
- odev.pdf'e çift tıklanır.
- Sağ tık → Birlikte aç → Acrobat Reader seçilir (her zaman kullan işaretlenmez).
- odev.pdf'e yeniden çift tıklanır.
- Ayarlar → Uygulamalar → Varsayılan uygulamalar'dan .pdf için Acrobat seçilir, sonra çift tıklanır.
Cevabı göster
- 1: Edge (varsayılan).
- 2: Acrobat Reader, yalnızca bu sefer.
- 3: Yine Edge: Birlikte aç tek seferlik seçimdir, varsayılanı değiştirmez.
- 4: Acrobat Reader: varsayılan dosya türüne göre değiştirildi.
Varsayılan uygulama, dosya türü açıldığında Windows'un otomatik seçtiği programdır.
Çoktan Seçmeli · Güvenlik ve Bakım
Soru 18: Tehlikeli İndirme Uyarısı
Windows Güvenliği'nin hangi bileşeni tehlikeli indirmeler ve kötü amaçlı siteler için uyarı verir?
A: SmartScreen indirilen dosyaları ve siteleri denetler. Güvenlik duvarı ağ bağlantılarını, cihaz güvenliği donanım korumalarını gösterir; BitLocker sürücü şifrelemesidir.
Çoktan Seçmeli · Güvenlik ve Bakım
Soru 19: SSD İçin İyileştirme
Sürücüleri İyileştirme aracı bir SSD için hangi işlemi uygular?
D: HDD'de parçalanmış dosyalar birleştirilir; SSD'de ise TRIM yapılır. SSD'ye sık sık elle klasik birleştirme uygulamak gerekmez; Windows sürücü türüne uygun işlemi seçer.
Klasik Soru · Güvenlik ve Bakım
Soru 20: Hangi Kurtarma Aracı?
Her durum için sunumdaki araçlardan en uygun olanı seçin (hafiften ağıra: OneDrive klasör yedekleme, Dosya Geçmişi, Geri Yükleme Noktası, Bu bilgisayarı sıfırla).
- OneDrive ile yedeklenen Belgeler'den dün silinen dosya geri isteniyor.
- Harici diske düzenli kaydedilen bir dosyanın geçen haftaki sürümü isteniyor.
- Yeni bir aygıt sürücüsü güncellemesinden sonra sistem kararsız; belgeler sağlam.
- Sistem tamamen bozuk; kişisel dosyalar korunmalı, uygulamalar gidebilir.
Cevabı göster
- (a) OneDrive klasör yedekleme: silinen dosya OneDrive geri dönüşüm kutusundan geri yüklenir.
- (b) Dosya Geçmişi: harici sürücüdeki eski sürümler (sürücü bağlı olmalı).
- (c) Geri Yükleme Noktası: sistem dosyaları ve ayarları geri döner; kişisel belgeleri yedeklemez.
- (d) Bu bilgisayarı sıfırla → Dosyalarımı koru: Windows yeniden kurulur, kişisel dosyalar kalır, uygulamalar kaldırılır. Son çaredir.