Bilgisayar Grafiği

Yapay Zekâ ve Veri Dersleri Rehberi · Kısım III: Sinyal, Görüntü ve Ses
DönüşümlerGrafik boru hattıAydınlatmaIşın izlemeAnimasyonKomşu dersler
Sercan KÜLCÜ · Giresun Üniversitesi · Bilgisayar Mühendisliği

Giriş

Ders Hangi Soruyu Sorar?

Bir sahnenin tanımından gerçekçi bir görüntü nasıl üretilir?

Bilgisayar grafiği, geometri, malzeme, ışık ve kamera ile tanımlanmış bir sahneden görüntü üretmeyi (rendering) inceler. Bilgisayarlı görünün tersidir: görü görüntüden sahneyi çıkarır, grafik sahneden görüntüyü üretir.

Bir bakışta

Yaklaşım

geometri ve ışık benzetimi

Girdi

sahne: model, ışık, kamera

Çıktı

görüntü ya da animasyon

Başarı ölçütü

gerçekçilik, kare hızı

Matematik yükü

yüksek: doğrusal cebir, geometri

Veri ihtiyacı

gerekmez

Giriş

Kısa Tarihçe

1963

Sutherland'ın Sketchpad'i ekranda kalemle çizim yapmayı gösterir; etkileşimli grafiğin başlangıcı.

1975

Phong yansıma modelini ve gölgelendirme yöntemini yayımlar; parlak yüzeyler gerçekçileşir.

1980

Whitted ışın izlemeyle yansıma, kırılma ve gölgeyi tek bir yöntemde toplar.

1986

Kajiya görüntüleme denklemini (rendering equation) yayımlar: fiziğe dayalı görüntülemenin temeli.

1995

Toy Story, tamamen bilgisayarla üretilmiş ilk uzun metrajlı film olur.

2018

Donanım destekli ışın izleme tüketici GPU'larına gelir; gerçek zamanlı ışın izleme başlar.

Ders

Temel Kavramlar

Homojen koordinat

Öteleme, döndürme ve ölçeklemeyi 4×4 matrislerle yazmak.

Model-görüş-izdüşüm

Nesne uzayından ekran uzayına giden dönüşüm zinciri.

Üçgen ağı

Yüzeyleri köşe ve üçgenlerle temsil etmek.

Rasterleştirme

Üçgenin kapladığı pikselleri bulmak.

Z-tampon

Her piksel için en yakın yüzeyi tutarak görünürlük.

Aydınlatma modeli

Ortam, yayınık ve parlak yansıma: Phong, Blinn-Phong.

Doku kaplama

Yüzeye resim ya da desen giydirmek; UV koordinatları.

Işın izleme

Kameradan ışın gönderip ışığın yolunu geriye izlemek.

Ders

Tipik İş Akışı

Sahnemodel, ışık,kameraKöşeişlemedönüşümmatrisleriRasterüçgendenpikseleParçagölgelendirışık, doku,malzemeGörüntüçerçevetamponu
Örnek: Bir oyunda karakterin üçgen ağı dünya ve kamera matrisleriyle ekrana izdüşürülür, rasterleştirme her üçgenin kapladığı pikselleri bulur, gölgelendirici her pikselin rengini ışık ve dokuya göre hesaplar. Bu iş saniyede 60 kez yinelenir.

Dene

Bir Küreyi Işıkla Boyamak

Oyun motoru her karede, ekrandaki her pikselin ne kadar parlak olacağını yüzey normali ile ışık yönünden hesaplar. Işığı kaydırıcılarla gezdirin, gölgelendirme yöntemini değiştirin, küreye tıklayıp bir pikselin hesabına bakın.

Grafik dersi bu hesabı verir: Lambert yasası (I ∝ N·L), Phong parlaması ve normalin nerede hesaplanacağı. GPU aynı formülü milyonlarca piksel için her karede, paralel olarak çalıştırır.

Konum

Ön Koşullar

Bu dersten önce bilinmesi yararlı olan dersler ve neden gerektikleri.

DersNeden gerekir
Doğrusal Cebirdönüşüm matrisleri, izdüşüm
C ile ProgramlamaOpenGL ve Vulkan gibi arayüzler C/C++ ile kullanılır
Analitik geometrivektör, düzlem, doğru-düzlem kesişimi: ışın izlemenin dili

Konum

Dersin Komşuları

alt alantemel alıryöntem paylaşıruygulama

Örtüşme

Örtüştüğü Dersler

İlişkiDersOrtak konu
temel alırBu ders Doğrusal Cebir dersini temel alırdönüşüm matrisleri, izdüşüm
yöntem paylaşırÜretken Modeller ile yöntem paylaşırgörüntü ve sahne sentezi
yöntem paylaşırBilgisayarlı Görü ile yöntem paylaşırkamera modeli; grafik sahneden görüntü, görü görüntüden sahne
yöntem paylaşırGPU Programlama ve Paralel Hesaplama ile yöntem paylaşırgrafik boru hattı, gölgelendiriciler

Ayrışma

Ayrıştığı Noktalar (1/2)

ÖlçütBilgisayar GrafiğiBilgisayarlı GörüGörüntü İşleme
Temel soruBir sahnenin tanımından gerçekçi bir görüntü nasıl üretilir?Bilgisayar bir görüntüde ya da videoda ne olduğunu nasıl anlar?Bir görüntü nasıl iyileştirilir, dönüştürülür ve parçalara ayrılır?
Yaklaşımgeometri ve ışık benzetimigörüntüden anlam çıkarmapiksel düzeyinde dönüşüm
Girdisahne: model, ışık, kameragörüntü ya da videogörüntü
Çıktıgörüntü ya da animasyonetiket, kutu, derinlik, 3B yapıişlenmiş görüntü ya da bölgeler
Başarı ölçütügerçekçilik, kare hızıdoğruluk, mAP, IoUgörsel kalite, PSNR
Matematik yüküyüksek: doğrusal cebir, geometriyüksek: geometri, doğrusal cebirorta: evrişim, Fourier
Veri ihtiyacıgerekmezçok etiketli görüntüaz; öğrenme şart değil
  • Bilgisayarlı Görü: Bilgisayarlı görü görüntüden sahneyi çıkarmaya çalışır; bilgisayar grafiği sahneden görüntüyü üretir.
  • Görüntü İşleme: Görüntü işleme var olan bir görüntüyü dönüştürür; bilgisayar grafiği görüntüyü geometri ve ışıktan sıfırdan üretir.

Ayrışma

Ayrıştığı Noktalar (2/2)

ÖlçütBilgisayar GrafiğiÜretken ModellerGPU ve Paralel Hesaplama
Temel soruBir sahnenin tanımından gerçekçi bir görüntü nasıl üretilir?Bir model gerçek veriye benzeyen yeni örnekleri nasıl üretir?Binlerce çekirdek aynı hesabı nasıl paylaşır?
Yaklaşımgeometri ve ışık benzetimiveri dağılımını öğrenmeveri paralel hesaplama
Girdisahne: model, ışık, kameraçok büyük, çoğu etiketsiz veriparalelleştirilebilir algoritma
Çıktıgörüntü ya da animasyonyeni örnek: görüntü, metin, seshızlandırılmış program
Başarı ölçütügerçekçilik, kare hızıgerçekçilik ve çeşitlilik (FID vb.)hızlanma, bellek bant genişliği
Matematik yüküyüksek: doğrusal cebir, geometriyüksekdüşük-orta
Veri ihtiyacıgerekmezçok fazlagerekmez
  • Üretken Modeller: Üretken modeller görüntüyü veriden öğrenerek sentezler; bilgisayar grafiği onu fizik ve geometri kurallarıyla hesaplar.
  • GPU ve Paralel Hesaplama: GPU programlama genel paralel hesaba odaklanır; bilgisayar grafiği GPU'yu görüntü üretmenin aracı olarak kullanır.

Uygulama

Uygulama Alanları

Oyunlar

Saniyede onlarca kare üreten gerçek zamanlı grafik.

Film ve animasyon

Fiziğe dayalı, kare başına dakikalar süren görüntüleme.

CAD ve mimari

Tasarımı üretmeden önce görmek.

Benzetim

Uçuş ve sürüş benzetimcileri.

Sanal gerçeklik

İki göz için düşük gecikmeli görüntü.

Bilimsel görselleme

Tıbbi hacim verisi, akış ve hava modelleri.

Uygulama

Araçlar ve Örnek Veriler

Araçlar ve kütüphaneler

OpenGLVulkanWebGL ve three.jsBlenderUnityUnreal Engine

Klasik test sahneleri

Utah çaydanlığıStanford tavşanıCornell kutusuSponza atriyumuSuzanne (Blender)
Grafik dersinde veri seti yerine sahne verilir: geometri, malzeme, ışık ve kamera bilindiğinde görüntü hesaplanır.

Uygulama

Sık Karıştırılanlar

Yaygın düşünceDoğrusu
Bilgisayar grafiği yalnızca oyun yapmaktır.Film, mimari, tıp, benzetim ve bilimsel görselleme de grafiğin uygulamalarıdır.
Işın izleme yeni bir buluştur.Yöntem 1980'den beri bilinir; yeni olan, onu gerçek zamanda çalıştıran donanımdır.
Grafik ile bilgisayarlı görü aynıdır.Biri birbirinin tersidir; kamera modelini paylaşırlar ama yönleri zıttır.
Gerçekçilik için daha çok üçgen yeter.Işık, gölge ve malzeme çoğu zaman geometrinin ayrıntısından daha belirleyicidir.

Sonrası

Bu Dersten Sonra

Bu dersi temel alan ya da genişleten dersler

Bu ders çoğunlukla uç noktadır; öteki dersleri temel alır.

İlgili meslekler

Grafik programcısıOyun motoru geliştiricisiTeknik sanatçıXR geliştiricisiGörselleme mühendisi
Grafik, doğrusal cebiri ve GPU programlamayı en somut biçimde kullanan derstir. Buradan gerçek zamanlı görüntülemeye, fiziğe dayalı görüntülemeye ya da ters yönde bilgisayarlı görüye geçilebilir; üretken modeller ve nöral görüntüleme iki alanı giderek birleştirmektedir.

Sonrası

Kaynaklar

  • Marschner ve Shirley, Fundamentals of Computer Graphics, 4. baskı, CRC Press, 2016.
  • Hughes, van Dam, McGuire ve ark., Computer Graphics: Principles and Practice, 3. baskı, Addison-Wesley, 2013.
  • Akenine-Möller, Haines, Hoffman ve ark., Real-Time Rendering, 4. baskı, CRC Press, 2018.
  • Pharr, Jakob ve Humphreys, Physically Based Rendering, 4. baskı, MIT Press, 2023.

Son

Bölüm 22: Bilgisayar Grafiği
← Önceki bölüm · Alanın haritası · Sonraki bölüm →
1 / 1 Sercan KÜLCÜ, Tüm hakları saklıdır.