Robotik ve Robot Görüsü
Giriş
Ders Hangi Soruyu Sorar?
Robotik, fiziksel dünyayı algılayıp onda hareket eden makineleri tasarlamayı ve denetlemeyi inceler. Ders algılama, konum kestirimi, planlama ve denetimi gürültülü ölçümler ve gerçek zaman kısıtı altında birleştirir; robot görüsü bu döngünün gözüdür.
Bir bakışta
algıla, planla, eyle döngüsü
algılayıcı ölçümleri
motor komutları, yol
görev başarısı, güvenlik
yüksek: dönüşümler, denetim
fiziksel deney ve benzetim
Giriş
Kısa Tarihçe
İlk endüstriyel robot Unimate, General Motors fabrikasında çalışmaya başlar.
SRI'da Shakey projesi başlar: algılayıp plan kuran ilk gezgin robot; A* bu proje için geliştirilir.
Brooks katmanlı (subsumption) mimariyi önerir: plan yerine doğrudan algı-eylem davranışları.
Sojourner gezgini Mars Pathfinder göreviyle Mars yüzeyinde dolaşır.
Roomba robot süpürge satışa çıkar; gezgin robotlar evlere girer.
Stanford'un Stanley aracı DARPA Grand Challenge çöl yarışını sürücüsüz tamamlayıp kazanır.
Ders
Temel Kavramlar
Robotun bağımsız hareket edebildiği eksen sayısı.
Dünya, robot, kamera; aralarında dönüşüm matrisleri.
Eklem açılarından uç noktanın konumunu bulmak.
İstenen uç konumu için gereken eklem açılarını bulmak.
Hatayı orantı, integral ve türevle düzelten geri besleme.
Kalman ve parçacık süzgeciyle gürültülü ölçümden konum.
Haritayı çıkarırken aynı anda haritadaki konumu bulmak.
A*, RRT: engellere çarpmadan hedefe giden yol.
Ders
Tipik İş Akışı
Dene
Robot Kol Parçayı Alıyor
Montaj hattındaki iki eklemli kolun ucu, masadaki parçaya gitmeli; motorlara ise uç noktası değil eklem açıları verilir. Hedefe tıklayın: ters kinematik açıları hesaplar, kol oraya döner.
Konum
Ön Koşullar
Bu dersten önce bilinmesi yararlı olan dersler ve neden gerektikleri.
| Ders | Neden gerekir |
|---|---|
| Doğrusal Cebir | koordinat dönüşümleri, kinematik |
| Fizik (mekanik) | kuvvet, tork, hız ve ivme: robot dinamiğinin dili |
| Mikroişlemciler | algılayıcı okuma, motor sürme ve gerçek zamanlı yazılım |
| C ile Programlama | gömülü denetim yazılımı çoğunlukla C/C++ ile yazılır |
Konum
Dersin Komşuları
Örtüşme
Örtüştüğü Dersler
| İlişki | Ders | Ortak konu |
|---|---|---|
| temel alır | Bu ders Doğrusal Cebir dersini temel alır | koordinat dönüşümleri, kinematik |
| yöntem paylaşır | Pekiştirmeli Öğrenme ile yöntem paylaşır | denetim, hareket öğrenme |
| yöntem paylaşır | Bulanık Mantık ve Bulanık Sistemler ile yöntem paylaşır | bulanık denetleyiciler |
| yöntem paylaşır | Çok Etmenli Sistemler ile yöntem paylaşır | sürü robotlar, eşgüdüm |
| yöntem paylaşır | Bilgisayarlı Görü ile yöntem paylaşır | robot görüsü, SLAM |
| yöntem paylaşır | Gömülü Yapay Zekâ ile yöntem paylaşır | cihaz üzerinde gerçek zamanlı çıkarım |
Ayrışma
Ayrıştığı Noktalar (1/2)
| Ölçüt | Robotik | Bilgisayarlı Görü | Yapay Zekâ |
|---|---|---|---|
| Temel soru | Bir makine fiziksel dünyayı nasıl algılar, konumunu nasıl bilir ve nasıl hareket eder? | Bilgisayar bir görüntüde ya da videoda ne olduğunu nasıl anlar? | Bir makine arayarak, çıkarım yaparak ve plan kurarak nasıl akıllıca davranır? |
| Yaklaşım | algıla, planla, eyle döngüsü | görüntüden anlam çıkarma | arama, mantık, olasılık ve öğrenme bir arada |
| Girdi | algılayıcı ölçümleri | görüntü ya da video | problem tanımı: durumlar, eylemler, hedef |
| Çıktı | motor komutları, yol | etiket, kutu, derinlik, 3B yapı | eylem dizisi, plan ya da karar |
| Başarı ölçütü | görev başarısı, güvenlik | doğruluk, mAP, IoU | hedefe ulaşma, maliyet, rasyonellik |
| Matematik yükü | yüksek: dönüşümler, denetim | yüksek: geometri, doğrusal cebir | orta: mantık, olasılık, çizge |
| Veri ihtiyacı | fiziksel deney ve benzetim | çok etiketli görüntü | az; çoğu zaman model ve bilgi yeter |
- Bilgisayarlı Görü: Bilgisayarlı görü sahnede ne olduğunu anlar; robot görüsü görüntüyü konum ve hareket kararına dönüştürür.
- Yapay Zekâ: YZ planlamayı soyut durumlarda yapar; robotik aynı planı sürekli, gürültülü ve fiziksel bir dünyada uygular.
Ayrışma
Ayrıştığı Noktalar (2/2)
| Ölçüt | Robotik | Pekiştirmeli Öğrenme | Gömülü YZ |
|---|---|---|---|
| Temel soru | Bir makine fiziksel dünyayı nasıl algılar, konumunu nasıl bilir ve nasıl hareket eder? | Yalnız ödül sinyaliyle, deneme yanılma yoluyla iyi kararlar nasıl öğrenilir? | Yapay zekâ modelleri küçük, düşük güçlü cihazlarda nasıl çalışır? |
| Yaklaşım | algıla, planla, eyle döngüsü | ödülle deneme yanılma | kaynağı kısıtlı çıkarım |
| Girdi | algılayıcı ölçümleri | ortamla etkileşim: durum ve ödül | eğitilmiş model, cihaz kısıtları |
| Çıktı | motor komutları, yol | politika: durumdan eyleme kural | küçük ve hızlı model |
| Başarı ölçütü | görev başarısı, güvenlik | toplam beklenen ödül | gecikme, enerji, bellek |
| Matematik yükü | yüksek: dönüşümler, denetim | yüksek: olasılık, dinamik programlama | orta |
| Veri ihtiyacı | fiziksel deney ve benzetim | etkileşimle üretilir | eğitim verisi zaten var |
- Pekiştirmeli Öğrenme: Pekiştirmeli öğrenme denetimi deneme yanılmayla öğrenir; robotik çoğunlukla model ve denetim kuramıyla tasarlar.
- Gömülü YZ: Gömülü YZ modeli küçük cihaza sığdırır; robotik o cihazı algılayıcı ve motorlarla bir döngüye bağlar.
Uygulama
Uygulama Alanları
Kaynak, boyama, montaj hatları.
Raf taşıma ve sipariş toplama.
Algılama, konum kestirimi ve planlama.
Cerrahın hareketini hassaslaştırmak.
Mars gezginleri, uzaktan özerk sürüş.
Robot süpürgeler, çim biçme robotları.
Uygulama
Araçlar ve Örnek Veriler
Araçlar ve kütüphaneler
Tanınmış veri setleri
Uygulama
Sık Karıştırılanlar
| Yaygın düşünce | Doğrusu |
|---|---|
| Robotik yalnızca mekanik ve elektroniktir. | Bugünkü robotların zorluğu çoğunlukla yazılımdadır: algılama, konum kestirimi ve planlama. |
| İyi bir plan robotu hedefe götürür. | Tekerlek kayar, ölçüm gürültülüdür; plan ancak sürekli geri beslemeyle tutar. |
| Benzetimde çalışan gerçekte de çalışır. | Benzetim ile gerçek arasındaki fark (sim-to-real) robotikte ayrı bir araştırma konusudur. |
| Robot görüsü bilgisayarlı görüyle aynıdır. | Robot görüsü derinlik, poz ve gerçek zamanı öne çıkarır; sonucu bir harekettir. |
Sonrası
Bu Dersten Sonra
Bu dersi temel alan ya da genişleten dersler
İlgili meslekler
Sonrası
Kaynaklar
- Siegwart, Nourbakhsh ve Scaramuzza, Introduction to Autonomous Mobile Robots, 2. baskı, MIT Press, 2011.
- Thrun, Burgard ve Fox, Probabilistic Robotics, MIT Press, 2005.
- Lynch ve Park, Modern Robotics: Mechanics, Planning, and Control, Cambridge University Press, 2017.
- Corke, Robotics, Vision and Control, 2. baskı, Springer, 2017.