Robotik ve Robot Görüsü

Yapay Zekâ ve Veri Dersleri Rehberi · Kısım III: Sinyal, Görüntü ve Ses
KinematikDenetimKonum kestirimiRobot görüsüYol planlamaKomşu dersler
Sercan KÜLCÜ · Giresun Üniversitesi · Bilgisayar Mühendisliği

Giriş

Ders Hangi Soruyu Sorar?

Bir makine fiziksel dünyayı nasıl algılar, konumunu nasıl bilir ve nasıl hareket eder?

Robotik, fiziksel dünyayı algılayıp onda hareket eden makineleri tasarlamayı ve denetlemeyi inceler. Ders algılama, konum kestirimi, planlama ve denetimi gürültülü ölçümler ve gerçek zaman kısıtı altında birleştirir; robot görüsü bu döngünün gözüdür.

Bir bakışta

Yaklaşım

algıla, planla, eyle döngüsü

Girdi

algılayıcı ölçümleri

Çıktı

motor komutları, yol

Başarı ölçütü

görev başarısı, güvenlik

Matematik yükü

yüksek: dönüşümler, denetim

Veri ihtiyacı

fiziksel deney ve benzetim

Giriş

Kısa Tarihçe

1961

İlk endüstriyel robot Unimate, General Motors fabrikasında çalışmaya başlar.

1966

SRI'da Shakey projesi başlar: algılayıp plan kuran ilk gezgin robot; A* bu proje için geliştirilir.

1986

Brooks katmanlı (subsumption) mimariyi önerir: plan yerine doğrudan algı-eylem davranışları.

1997

Sojourner gezgini Mars Pathfinder göreviyle Mars yüzeyinde dolaşır.

2002

Roomba robot süpürge satışa çıkar; gezgin robotlar evlere girer.

2005

Stanford'un Stanley aracı DARPA Grand Challenge çöl yarışını sürücüsüz tamamlayıp kazanır.

Ders

Temel Kavramlar

Serbestlik derecesi

Robotun bağımsız hareket edebildiği eksen sayısı.

Koordinat çerçevesi

Dünya, robot, kamera; aralarında dönüşüm matrisleri.

İleri kinematik

Eklem açılarından uç noktanın konumunu bulmak.

Ters kinematik

İstenen uç konumu için gereken eklem açılarını bulmak.

PID denetim

Hatayı orantı, integral ve türevle düzelten geri besleme.

Konum kestirimi

Kalman ve parçacık süzgeciyle gürültülü ölçümden konum.

SLAM

Haritayı çıkarırken aynı anda haritadaki konumu bulmak.

Yol planlama

A*, RRT: engellere çarpmadan hedefe giden yol.

Ders

Tipik İş Akışı

Algılakamera, lidar,IMUKonumkestirsüzgeç,SLAMPlanlayol veyörüngeDenetlePID, motorkomutlarıEyletekerlek,eklemler
Örnek: Bir depo robotu lidar ve kamerayla çevresini tarar, haritadaki konumunu parçacık süzgeciyle kestirir, A* ile raflar arasında yol planlar ve tekerlek hızlarını PID ile ayarlar. Döngü saniyede onlarca kez döner; her turda ölçüm planı düzeltir.

Dene

Robot Kol Parçayı Alıyor

Montaj hattındaki iki eklemli kolun ucu, masadaki parçaya gitmeli; motorlara ise uç noktası değil eklem açıları verilir. Hedefe tıklayın: ters kinematik açıları hesaplar, kol oraya döner.

Robotik, “nereye?” sorusunu “hangi açılar?” sorusuna çevirir: ters kinematik, çalışma alanı sınırları ve birden çok çözüm arasından çarpışmasız olanı seçmek. Gerçek kolda 6 eklem ve engeller vardır.

Konum

Ön Koşullar

Bu dersten önce bilinmesi yararlı olan dersler ve neden gerektikleri.

DersNeden gerekir
Doğrusal Cebirkoordinat dönüşümleri, kinematik
Fizik (mekanik)kuvvet, tork, hız ve ivme: robot dinamiğinin dili
Mikroişlemcileralgılayıcı okuma, motor sürme ve gerçek zamanlı yazılım
C ile Programlamagömülü denetim yazılımı çoğunlukla C/C++ ile yazılır

Konum

Dersin Komşuları

alt alantemel alıryöntem paylaşıruygulama

Örtüşme

Örtüştüğü Dersler

İlişkiDersOrtak konu
temel alırBu ders Doğrusal Cebir dersini temel alırkoordinat dönüşümleri, kinematik
yöntem paylaşırPekiştirmeli Öğrenme ile yöntem paylaşırdenetim, hareket öğrenme
yöntem paylaşırBulanık Mantık ve Bulanık Sistemler ile yöntem paylaşırbulanık denetleyiciler
yöntem paylaşırÇok Etmenli Sistemler ile yöntem paylaşırsürü robotlar, eşgüdüm
yöntem paylaşırBilgisayarlı Görü ile yöntem paylaşırrobot görüsü, SLAM
yöntem paylaşırGömülü Yapay Zekâ ile yöntem paylaşırcihaz üzerinde gerçek zamanlı çıkarım

Ayrışma

Ayrıştığı Noktalar (1/2)

ÖlçütRobotikBilgisayarlı GörüYapay Zekâ
Temel soruBir makine fiziksel dünyayı nasıl algılar, konumunu nasıl bilir ve nasıl hareket eder?Bilgisayar bir görüntüde ya da videoda ne olduğunu nasıl anlar?Bir makine arayarak, çıkarım yaparak ve plan kurarak nasıl akıllıca davranır?
Yaklaşımalgıla, planla, eyle döngüsügörüntüden anlam çıkarmaarama, mantık, olasılık ve öğrenme bir arada
Girdialgılayıcı ölçümlerigörüntü ya da videoproblem tanımı: durumlar, eylemler, hedef
Çıktımotor komutları, yoletiket, kutu, derinlik, 3B yapıeylem dizisi, plan ya da karar
Başarı ölçütügörev başarısı, güvenlikdoğruluk, mAP, IoUhedefe ulaşma, maliyet, rasyonellik
Matematik yüküyüksek: dönüşümler, denetimyüksek: geometri, doğrusal cebirorta: mantık, olasılık, çizge
Veri ihtiyacıfiziksel deney ve benzetimçok etiketli görüntüaz; çoğu zaman model ve bilgi yeter
  • Bilgisayarlı Görü: Bilgisayarlı görü sahnede ne olduğunu anlar; robot görüsü görüntüyü konum ve hareket kararına dönüştürür.
  • Yapay Zekâ: YZ planlamayı soyut durumlarda yapar; robotik aynı planı sürekli, gürültülü ve fiziksel bir dünyada uygular.

Ayrışma

Ayrıştığı Noktalar (2/2)

ÖlçütRobotikPekiştirmeli ÖğrenmeGömülü YZ
Temel soruBir makine fiziksel dünyayı nasıl algılar, konumunu nasıl bilir ve nasıl hareket eder?Yalnız ödül sinyaliyle, deneme yanılma yoluyla iyi kararlar nasıl öğrenilir?Yapay zekâ modelleri küçük, düşük güçlü cihazlarda nasıl çalışır?
Yaklaşımalgıla, planla, eyle döngüsüödülle deneme yanılmakaynağı kısıtlı çıkarım
Girdialgılayıcı ölçümleriortamla etkileşim: durum ve ödüleğitilmiş model, cihaz kısıtları
Çıktımotor komutları, yolpolitika: durumdan eyleme kuralküçük ve hızlı model
Başarı ölçütügörev başarısı, güvenliktoplam beklenen ödülgecikme, enerji, bellek
Matematik yüküyüksek: dönüşümler, denetimyüksek: olasılık, dinamik programlamaorta
Veri ihtiyacıfiziksel deney ve benzetimetkileşimle üretilireğitim verisi zaten var
  • Pekiştirmeli Öğrenme: Pekiştirmeli öğrenme denetimi deneme yanılmayla öğrenir; robotik çoğunlukla model ve denetim kuramıyla tasarlar.
  • Gömülü YZ: Gömülü YZ modeli küçük cihaza sığdırır; robotik o cihazı algılayıcı ve motorlarla bir döngüye bağlar.

Uygulama

Uygulama Alanları

Endüstriyel kollar

Kaynak, boyama, montaj hatları.

Depo robotları

Raf taşıma ve sipariş toplama.

Otonom araçlar

Algılama, konum kestirimi ve planlama.

Cerrahi robotlar

Cerrahın hareketini hassaslaştırmak.

Gezegen keşfi

Mars gezginleri, uzaktan özerk sürüş.

Ev robotları

Robot süpürgeler, çim biçme robotları.

Uygulama

Araçlar ve Örnek Veriler

Araçlar ve kütüphaneler

ROS 2GazeboMoveItOpenCVPoint Cloud LibraryWebots

Tanınmış veri setleri

KITTITUM RGB-DEuRoC MAVnuScenesYCB nesne seti
Robotikte çoğu deneme önce benzetimde yapılır; gerçek robota geçişte sürtünme, gürültü ve gecikme yeni sorunlar doğurur.

Uygulama

Sık Karıştırılanlar

Yaygın düşünceDoğrusu
Robotik yalnızca mekanik ve elektroniktir.Bugünkü robotların zorluğu çoğunlukla yazılımdadır: algılama, konum kestirimi ve planlama.
İyi bir plan robotu hedefe götürür.Tekerlek kayar, ölçüm gürültülüdür; plan ancak sürekli geri beslemeyle tutar.
Benzetimde çalışan gerçekte de çalışır.Benzetim ile gerçek arasındaki fark (sim-to-real) robotikte ayrı bir araştırma konusudur.
Robot görüsü bilgisayarlı görüyle aynıdır.Robot görüsü derinlik, poz ve gerçek zamanı öne çıkarır; sonucu bir harekettir.

Sonrası

Bu Dersten Sonra

Bu dersi temel alan ya da genişleten dersler

Bu ders çoğunlukla uç noktadır; öteki dersleri temel alır.

İlgili meslekler

Robotik yazılım mühendisiDenetim mühendisiAlgılama mühendisiOtonom sürüş mühendisiMekatronik mühendisi
Robotik, görüyü, öğrenmeyi ve denetimi tek bir fiziksel sistemde buluşturur. Buradan pekiştirmeli öğrenmeyle hareket öğrenmeye, sürü robotlarla çok etmenli sistemlere ya da gömülü YZ ile cihaz üzerinde çıkarıma geçilebilir.

Sonrası

Kaynaklar

  • Siegwart, Nourbakhsh ve Scaramuzza, Introduction to Autonomous Mobile Robots, 2. baskı, MIT Press, 2011.
  • Thrun, Burgard ve Fox, Probabilistic Robotics, MIT Press, 2005.
  • Lynch ve Park, Modern Robotics: Mechanics, Planning, and Control, Cambridge University Press, 2017.
  • Corke, Robotics, Vision and Control, 2. baskı, Springer, 2017.

Son

Bölüm 23: Robotik ve Robot Görüsü
← Önceki bölüm · Alanın haritası · Sonraki bölüm →
1 / 1 Sercan KÜLCÜ, Tüm hakları saklıdır.