Uzaktan Algılama
Giriş
Ders Hangi Soruyu Sorar?
Uzaktan algılama, yeryüzüne dokunmadan, uydu, uçak ya da insansız hava aracındaki algılayıcılarla yansıyan ve yayılan enerjiyi ölçerek bilgi çıkarır. Görüntü yalnızca renkli bir fotoğraf değil, her bandı farklı bir fiziksel ölçüm taşıyan çok bantlı bir veridir.
Bir bakışta
fiziksel algılama ve görüntü çözümleme
çok bantlı uydu görüntüsü
arazi haritası, değişim
harita doğruluğu, kappa
orta
çok; etiket sınırlı
Giriş
Kısa Tarihçe
Nadar, bir balondan Paris'in fotoğrafını çeker: bilinen ilk hava fotoğrafı.
İlk meteoroloji uydusu TIROS-1 fırlatılır; bulutlar uzaydan düzenli görüntülenir.
Landsat 1 fırlatılır: yeryüzünü çok bantlı izleyen ilk sivil uydu programı.
Seasat, uzaydan sentetik açıklıklı radar (SAR) görüntüsü alan ilk sivil uydu olur.
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), Landsat arşivini herkese ücretsiz açar.
Sentinel-2A fırlatılır; Copernicus programının açık verisiyle sık ve ücretsiz görüntü çağı başlar.
Ders
Temel Kavramlar
Görünür, kızılötesi, termal ve mikrodalga bantlar.
Güneş ışığını ölçen optik ya da kendi sinyalini yollayan radar.
Uzamsal, spektral, zamansal ve radyometrik.
Su, bitki ve toprak her bantta farklı yansıtır.
NDVI ile bitki örtüsü, NDWI ile su.
Atmosfer, yer şekli ve geometrik düzeltme.
Her pikseli orman, tarla, kent, su olarak etiketlemek.
Farklı tarihlerin görüntülerini karşılaştırmak.
Ders
Tipik İş Akışı
Dene
Orman Kaybını Uydudan Ölçmek
Aynı bölgenin iki tarihli uydu görüntüsünde kırmızı ve yakın kızılötesi (YKÖ) bantlar var. NDVI ile bitki örtüsünü bulun, eşiği kaydırın ve kaç hektar ormanın kaybolduğunu ölçün; bir piksele tıklayıp değerine bakın.
Konum
Ön Koşullar
Bu dersten önce bilinmesi yararlı olan dersler ve neden gerektikleri.
| Ders | Neden gerekir |
|---|---|
| Görüntü İşleme | çok bantlı görüntü, düzeltme |
| Bilgisayarlı Görü | arazi sınıflandırma, değişim tespiti |
| Fizik | elektromanyetik dalga, yansıma ve soğurma |
| Coğrafi bilgi sistemleri | koordinat sistemleri, harita izdüşümleri ve katmanlar |
| Programlama | Python ile büyük dizi ve dosya işlemleri |
Konum
Dersin Komşuları
Örtüşme
Örtüştüğü Dersler
| İlişki | Ders | Ortak konu |
|---|---|---|
| uygulama | Bu ders Görüntü İşleme yöntemlerini uygular | çok bantlı görüntü, düzeltme |
| uygulama | Bu ders Bilgisayarlı Görü yöntemlerini uygular | arazi sınıflandırma, değişim tespiti |
| yöntem paylaşır | Zaman Serisi Analizi ve Tahmin ile yöntem paylaşır | çok zamanlı görüntü serileri |
Ayrışma
Ayrıştığı Noktalar (1/2)
| Ölçüt | Uzaktan Algılama | Görüntü İşleme | Bilgisayarlı Görü |
|---|---|---|---|
| Temel soru | Uydu ve hava görüntülerinden yeryüzü hakkında ne öğrenilir? | Bir görüntü nasıl iyileştirilir, dönüştürülür ve parçalara ayrılır? | Bilgisayar bir görüntüde ya da videoda ne olduğunu nasıl anlar? |
| Yaklaşım | fiziksel algılama ve görüntü çözümleme | piksel düzeyinde dönüşüm | görüntüden anlam çıkarma |
| Girdi | çok bantlı uydu görüntüsü | görüntü | görüntü ya da video |
| Çıktı | arazi haritası, değişim | işlenmiş görüntü ya da bölgeler | etiket, kutu, derinlik, 3B yapı |
| Başarı ölçütü | harita doğruluğu, kappa | görsel kalite, PSNR | doğruluk, mAP, IoU |
| Matematik yükü | orta | orta: evrişim, Fourier | yüksek: geometri, doğrusal cebir |
| Veri ihtiyacı | çok; etiket sınırlı | az; öğrenme şart değil | çok etiketli görüntü |
- Görüntü İşleme: Görüntü işleme genel yöntemleri verir; uzaktan algılama onları çok bantlı, fiziksel ölçüm taşıyan uydu görüntülerine uygular.
- Bilgisayarlı Görü: Görü sıradan fotoğrafta nesne tanır; uzaktan algılama spektral imza ve konum bilgisiyle yeryüzünü haritalar.
Ayrışma
Ayrıştığı Noktalar (2/2)
| Ölçüt | Uzaktan Algılama | Zaman Serisi | Tıbbi Görüntü İşleme |
|---|---|---|---|
| Temel soru | Uydu ve hava görüntülerinden yeryüzü hakkında ne öğrenilir? | Zamana bağlı ölçümlerden yapı nasıl çıkarılır ve gelecek nasıl tahmin edilir? | Röntgen, BT ve MR görüntüleri tanıya ve tedaviye nasıl yardım eder? |
| Yaklaşım | fiziksel algılama ve görüntü çözümleme | zamana bağlı istatistiksel model | görüntü işleme ve klinik bilgi |
| Girdi | çok bantlı uydu görüntüsü | zaman damgalı ölçümler | BT, MR, röntgen, ultrason |
| Çıktı | arazi haritası, değişim | tahmin, eğilim, mevsimsellik | bölütleme, ölçüm, tanı önerisi |
| Başarı ölçütü | harita doğruluğu, kappa | tahmin hatası (MAE, RMSE) | duyarlılık, özgüllük, Dice |
| Matematik yükü | orta | orta-yüksek | orta-yüksek |
| Veri ihtiyacı | çok; etiket sınırlı | uzun geçmiş | az; etiket pahalı |
- Zaman Serisi: Zaman serisi analizi genel yöntemleri verir; uzaktan algılama aynı yerin yıllar boyu görüntüsünde değişimi izler.
- Tıbbi Görüntü İşleme: İkisi de görüntüyü fiziksel bir ölçüm olarak ele alır; tıbbi görüntü vücudu, uzaktan algılama yeryüzünü ölçer.
Uygulama
Uygulama Alanları
Ürün sağlığı, verim tahmini, sulama.
Yangın alanı, ormansızlaşma takibi.
Deprem ve sel sonrası hasar haritası.
Yapılaşma ve kentsel genişleme.
Buzul, deniz yüzeyi ve kuraklık izleme.
Keşif ve hedef bölgesi analizi.
Uygulama
Araçlar ve Örnek Veriler
Araçlar ve kütüphaneler
Tanınmış veri setleri
Uygulama
Sık Karıştırılanlar
| Yaygın düşünce | Doğrusu |
|---|---|
| Uydu görüntüsü sıradan bir renkli fotoğraftır. | Görüntüde gözün göremediği kızılötesi, termal ve radar bantları da vardır. |
| Daha yüksek uzamsal çözünürlük hep daha iyidir. | Geniş alan ve sık tekrar için orta çözünürlük çoğu zaman daha uygundur. |
| Bulut varsa uydu bir şey göremez. | Optik algılayıcı göremez; radar (SAR) bulutun ve gecenin içinden görür. |
| Bu yalnızca bir görüntü işleme dersidir. | Algılayıcı fiziği, atmosfer, harita izdüşümü ve saha doğrulaması da dersin parçasıdır. |
Sonrası
Bu Dersten Sonra
Bu dersi temel alan ya da genişleten dersler
İlgili meslekler
Sonrası
Kaynaklar
- Lillesand, Kiefer ve Chipman, Remote Sensing and Image Interpretation, 7. baskı, Wiley, 2015.
- Jensen, Remote Sensing of the Environment: An Earth Resource Perspective, 2. baskı, Pearson, 2007.
- Campbell ve Wynne, Introduction to Remote Sensing, 5. baskı, Guilford Press, 2011.
- Richards, Remote Sensing Digital Image Analysis, 5. baskı, Springer, 2013.