Uzaktan Algılama

Yapay Zekâ ve Veri Dersleri Rehberi · Kısım III: Sinyal, Görüntü ve Ses
Uydu ve algılayıcıSpektral bantlarDüzeltmelerSınıflandırmaDeğişim tespitiKomşu dersler
Sercan KÜLCÜ · Giresun Üniversitesi · Bilgisayar Mühendisliği

Giriş

Ders Hangi Soruyu Sorar?

Uydu ve hava görüntülerinden yeryüzü hakkında ne öğrenilir?

Uzaktan algılama, yeryüzüne dokunmadan, uydu, uçak ya da insansız hava aracındaki algılayıcılarla yansıyan ve yayılan enerjiyi ölçerek bilgi çıkarır. Görüntü yalnızca renkli bir fotoğraf değil, her bandı farklı bir fiziksel ölçüm taşıyan çok bantlı bir veridir.

Bir bakışta

Yaklaşım

fiziksel algılama ve görüntü çözümleme

Girdi

çok bantlı uydu görüntüsü

Çıktı

arazi haritası, değişim

Başarı ölçütü

harita doğruluğu, kappa

Matematik yükü

orta

Veri ihtiyacı

çok; etiket sınırlı

Giriş

Kısa Tarihçe

1858

Nadar, bir balondan Paris'in fotoğrafını çeker: bilinen ilk hava fotoğrafı.

1960

İlk meteoroloji uydusu TIROS-1 fırlatılır; bulutlar uzaydan düzenli görüntülenir.

1972

Landsat 1 fırlatılır: yeryüzünü çok bantlı izleyen ilk sivil uydu programı.

1978

Seasat, uzaydan sentetik açıklıklı radar (SAR) görüntüsü alan ilk sivil uydu olur.

2008

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), Landsat arşivini herkese ücretsiz açar.

2015

Sentinel-2A fırlatılır; Copernicus programının açık verisiyle sık ve ücretsiz görüntü çağı başlar.

Ders

Temel Kavramlar

Elektromanyetik tayf

Görünür, kızılötesi, termal ve mikrodalga bantlar.

Pasif ve aktif

Güneş ışığını ölçen optik ya da kendi sinyalini yollayan radar.

Çözünürlük türleri

Uzamsal, spektral, zamansal ve radyometrik.

Spektral imza

Su, bitki ve toprak her bantta farklı yansıtır.

Bant indeksleri

NDVI ile bitki örtüsü, NDWI ile su.

Düzeltmeler

Atmosfer, yer şekli ve geometrik düzeltme.

Arazi sınıflandırma

Her pikseli orman, tarla, kent, su olarak etiketlemek.

Değişim tespiti

Farklı tarihlerin görüntülerini karşılaştırmak.

Ders

Tipik İş Akışı

Algılauydu, uçak,İHADüzeltatmosfer,geometriBanthesaplaNDVI,bileşimSınıflandırarazi örtüsü,nesneHaritalaCBS, değişimraporu
Örnek: Bir orman yangınından önce ve sonra çekilen Sentinel-2 görüntüleri atmosfer için düzeltilir. Yakın kızılötesi ve kısa dalga kızılötesi bantlardan yanma indeksi hesaplanır; iki tarih arasındaki fark yanan alanı ortaya çıkarır. Sonuç hektar olarak ölçülüp haritaya işlenir.

Dene

Orman Kaybını Uydudan Ölçmek

Aynı bölgenin iki tarihli uydu görüntüsünde kırmızı ve yakın kızılötesi (YKÖ) bantlar var. NDVI ile bitki örtüsünü bulun, eşiği kaydırın ve kaç hektar ormanın kaybolduğunu ölçün; bir piksele tıklayıp değerine bakın.

Uzaktan algılama, gözün görmediği bantları fiziksel bir göstergeye çevirir. Ders, bant oranlarını, bulut gibi bozucuları ayıklamayı ve değişimi alan olarak ölçmeyi öğretir.

Konum

Ön Koşullar

Bu dersten önce bilinmesi yararlı olan dersler ve neden gerektikleri.

DersNeden gerekir
Görüntü İşlemeçok bantlı görüntü, düzeltme
Bilgisayarlı Görüarazi sınıflandırma, değişim tespiti
Fizikelektromanyetik dalga, yansıma ve soğurma
Coğrafi bilgi sistemlerikoordinat sistemleri, harita izdüşümleri ve katmanlar
ProgramlamaPython ile büyük dizi ve dosya işlemleri

Konum

Dersin Komşuları

alt alantemel alıryöntem paylaşıruygulama

Örtüşme

Örtüştüğü Dersler

İlişkiDersOrtak konu
uygulamaBu ders Görüntü İşleme yöntemlerini uygularçok bantlı görüntü, düzeltme
uygulamaBu ders Bilgisayarlı Görü yöntemlerini uygulararazi sınıflandırma, değişim tespiti
yöntem paylaşırZaman Serisi Analizi ve Tahmin ile yöntem paylaşırçok zamanlı görüntü serileri

Ayrışma

Ayrıştığı Noktalar (1/2)

ÖlçütUzaktan AlgılamaGörüntü İşlemeBilgisayarlı Görü
Temel soruUydu ve hava görüntülerinden yeryüzü hakkında ne öğrenilir?Bir görüntü nasıl iyileştirilir, dönüştürülür ve parçalara ayrılır?Bilgisayar bir görüntüde ya da videoda ne olduğunu nasıl anlar?
Yaklaşımfiziksel algılama ve görüntü çözümlemepiksel düzeyinde dönüşümgörüntüden anlam çıkarma
Girdiçok bantlı uydu görüntüsügörüntügörüntü ya da video
Çıktıarazi haritası, değişimişlenmiş görüntü ya da bölgeleretiket, kutu, derinlik, 3B yapı
Başarı ölçütüharita doğruluğu, kappagörsel kalite, PSNRdoğruluk, mAP, IoU
Matematik yüküortaorta: evrişim, Fourieryüksek: geometri, doğrusal cebir
Veri ihtiyacıçok; etiket sınırlıaz; öğrenme şart değilçok etiketli görüntü
  • Görüntü İşleme: Görüntü işleme genel yöntemleri verir; uzaktan algılama onları çok bantlı, fiziksel ölçüm taşıyan uydu görüntülerine uygular.
  • Bilgisayarlı Görü: Görü sıradan fotoğrafta nesne tanır; uzaktan algılama spektral imza ve konum bilgisiyle yeryüzünü haritalar.

Ayrışma

Ayrıştığı Noktalar (2/2)

ÖlçütUzaktan AlgılamaZaman SerisiTıbbi Görüntü İşleme
Temel soruUydu ve hava görüntülerinden yeryüzü hakkında ne öğrenilir?Zamana bağlı ölçümlerden yapı nasıl çıkarılır ve gelecek nasıl tahmin edilir?Röntgen, BT ve MR görüntüleri tanıya ve tedaviye nasıl yardım eder?
Yaklaşımfiziksel algılama ve görüntü çözümlemezamana bağlı istatistiksel modelgörüntü işleme ve klinik bilgi
Girdiçok bantlı uydu görüntüsüzaman damgalı ölçümlerBT, MR, röntgen, ultrason
Çıktıarazi haritası, değişimtahmin, eğilim, mevsimsellikbölütleme, ölçüm, tanı önerisi
Başarı ölçütüharita doğruluğu, kappatahmin hatası (MAE, RMSE)duyarlılık, özgüllük, Dice
Matematik yüküortaorta-yüksekorta-yüksek
Veri ihtiyacıçok; etiket sınırlıuzun geçmişaz; etiket pahalı
  • Zaman Serisi: Zaman serisi analizi genel yöntemleri verir; uzaktan algılama aynı yerin yıllar boyu görüntüsünde değişimi izler.
  • Tıbbi Görüntü İşleme: İkisi de görüntüyü fiziksel bir ölçüm olarak ele alır; tıbbi görüntü vücudu, uzaktan algılama yeryüzünü ölçer.

Uygulama

Uygulama Alanları

Tarım

Ürün sağlığı, verim tahmini, sulama.

Ormancılık

Yangın alanı, ormansızlaşma takibi.

Afet yönetimi

Deprem ve sel sonrası hasar haritası.

Kent planlama

Yapılaşma ve kentsel genişleme.

İklim ve çevre

Buzul, deniz yüzeyi ve kuraklık izleme.

Savunma

Keşif ve hedef bölgesi analizi.

Uygulama

Araçlar ve Örnek Veriler

Araçlar ve kütüphaneler

Google Earth EngineQGISGDALrasterioESA SNAPTorchGeo

Tanınmış veri setleri

Landsat arşiviSentinel-1 ve Sentinel-2EuroSATBigEarthNetSpaceNetUC Merced Land Use
Uydu görüntüsü bol ve ücretsizdir, ama doğru etiket sınırlıdır: yer doğrulaması için sahaya gitmek gerekir.

Uygulama

Sık Karıştırılanlar

Yaygın düşünceDoğrusu
Uydu görüntüsü sıradan bir renkli fotoğraftır.Görüntüde gözün göremediği kızılötesi, termal ve radar bantları da vardır.
Daha yüksek uzamsal çözünürlük hep daha iyidir.Geniş alan ve sık tekrar için orta çözünürlük çoğu zaman daha uygundur.
Bulut varsa uydu bir şey göremez.Optik algılayıcı göremez; radar (SAR) bulutun ve gecenin içinden görür.
Bu yalnızca bir görüntü işleme dersidir.Algılayıcı fiziği, atmosfer, harita izdüşümü ve saha doğrulaması da dersin parçasıdır.

Sonrası

Bu Dersten Sonra

Bu dersi temel alan ya da genişleten dersler

Bu ders çoğunlukla uç noktadır; öteki dersleri temel alır.

İlgili meslekler

Uzaktan algılama uzmanıCBS uzmanıTarım teknolojileri mühendisiÇevre ve iklim veri analistiHarita mühendisi
Uzaktan algılama, görüntü işleme ve bilgisayarlı görünün yeryüzüne uygulanmasıdır; zaman serisi analizi ve büyük veri sistemleriyle birleşir. Buradan iklim ve tarım veri bilimine, coğrafi bilgi sistemlerine ya da derin öğrenmeyle uydu görüntüsü çözümlemeye geçilebilir.

Sonrası

Kaynaklar

  • Lillesand, Kiefer ve Chipman, Remote Sensing and Image Interpretation, 7. baskı, Wiley, 2015.
  • Jensen, Remote Sensing of the Environment: An Earth Resource Perspective, 2. baskı, Pearson, 2007.
  • Campbell ve Wynne, Introduction to Remote Sensing, 5. baskı, Guilford Press, 2011.
  • Richards, Remote Sensing Digital Image Analysis, 5. baskı, Springer, 2013.

Son

Bölüm 21: Uzaktan Algılama
← Önceki bölüm · Alanın haritası · Sonraki bölüm →
1 / 1 Sercan KÜLCÜ, Tüm hakları saklıdır.