Giriş

Öğrenme Çıktıları

Akış Diyagramı

Akış Diyagramları (Flowcharts)

Akış Diyagramı

Faydaları ve Sınırlılıkları

Semboller ve Kurallar

Temel Öğeler (Semboller)

Semboller ISO 5807 standardına dayanır. Bazı kaynaklar giriş ve çıkışın ikisi için de paralelkenar kullanır; ekrana yazma için "Yazdır" sembolü de yaygındır.

Semboller ve Kurallar

Her Sembolün Java Karşılığı

Semboller ve Kurallar

Diğer Semboller

Temel semboller çoğu diyagram için yeterlidir. Ek semboller uzun diyagramları bölmeye (alt program, sayfa dışı bağlantı) ve verinin nereye yazıldığını göstermeye yarar.

Semboller ve Kurallar

Akış Diyagramı Nasıl Oluşturulur?

Semboller ve Kurallar

Adım Adım Çizim: Dikdörtgenin Alanı

Kontrol Yapıları

Kontrol Mekanizmaları

Kontrol Yapıları

Yapısal ve Yapısal Olmayan Diyagram

Sıralı Akış

Sıralı Akış (Sequential Flow)

Yapılacak işlerin (komutların) art arda, mantıksal bir sıra ile dizilmesidir. Akış yukarıdan aşağıya ilerler.

Sıralı Akış

Örnek: İki Sayının Toplamı

Sıralı Akış · Adım adım kod izleme

Diyagramdan Java'ya: Toplam Programı

import java.util.Scanner;

public class IkiSayiToplami {
    public static void main(String[] args) {
        Scanner giris = new Scanner(System.in);
        System.out.print("İlk sayı: ");
        int sayi1 = giris.nextInt();
        System.out.print("İkinci sayı: ");
        int sayi2 = giris.nextInt();
        int sonuc = sayi1 + sayi2;
        System.out.println("Sonuç: " + sonuc);
        giris.close();
    }
}

Koşullu Akış

Koşullu Akış (Conditional Flow)

if (K) {
    P;   // koşul doğru
} else {
    Q;   // koşul yanlış
}

Koşullu Akış

Örnek: Sayı Tek mi Çift mi?

Koşullu Akış · Adım adım kod izleme

Diyagramdan Java'ya: Tek mi Çift mi?

import java.util.Scanner;

public class TekMiCiftMi {
    public static void main(String[] args) {
        Scanner giris = new Scanner(System.in);
        System.out.print("Sayı: ");
        int sayi = giris.nextInt();
        int sonuc = sayi % 2;
        if (sonuc == 0) {
            System.out.println("çift");
        } else {
            System.out.println("tek");
        }
        giris.close();
    }
}

Koşullu Akış

İç İçe Karar: Pozitif, Negatif, Sıfır

int sayi = giris.nextInt();
if (sayi > 0) {
    System.out.println("pozitif");
} else if (sayi < 0) {
    System.out.println("negatif");
} else {
    System.out.println("sıfır");
}

Koşullu Akış · Adım adım kod izleme

İç İçe Karar: Kod İzleme

Scanner giris = new Scanner(System.in);
int sayi = giris.nextInt();
if (sayi > 0) {
    System.out.println("pozitif");
} else if (sayi < 0) {
    System.out.println("negatif");
} else {
    System.out.println("sıfır");
}

Koşullu Akış

Birleşik Koşullar: VE, VEYA

Tekrarlı Akış

Tekrarlı Akış (Döngü, Loop)

İşlemlerin birden çok kez tekrar ettiği akış türüdür. Diyagramda geriye doğru giden bir ok, karar kutusuna döner.

Tekrarlı Akış

Örnek: 1'den 10'a Kadar Sayıları Yazdırma

Tekrarlı Akış · Adım adım kod izleme

Diyagramdan Java'ya: while Döngüsü

public class BirdenOna {
    public static void main(String[] args) {
        int sayac = 1;
        while (sayac <= 10) {
            System.out.print(sayac + " ");
            sayac += 1;
        }
    }
}

Tekrarlı Akış

Sınır Koşulu: < mı, ≤ mü?

Döngü koşulundaki tek bir karakter, tekrar sayısını değiştirir. Sayaç 1'den başlıyor ve her turda 1 artıyor:

Tekrarlı Akış

Döngüye Özel Akış (Döngü Sembolü)

Tekrarlı Akış

Döngü İçinde Karar: Sayaç ve Biriktirici

int gecen = 0, toplam = 0;
for (int k = 1; k <= 5; k++) {
  int not = giris.nextInt();
  toplam += not;
  if (not >= 50) {
    gecen++;
  }
}
System.out.println(gecen + " geçti, ortalama "
    + toplam / 5.0);

Tekrarlı Akış

Bekçi Değerli Döngü

Tekrarlı Akış · Adım adım kod izleme

Bekçi Değer: Kod İzleme

int toplam = 0, adet = 0;
int sayi = giris.nextInt();
while (sayi != 0) {
  toplam += sayi;
  adet++;
  sayi = giris.nextInt();
}
if (adet > 0) {
  System.out.println("Ortalama: "
      + (double) toplam / adet);
} else {
  System.out.println("Sayı yok");
}

Tekrarlı Akış

Döngüden Erken Çıkış

int bulunan = 0;
boolean bulundu = false;
for (int i = 1; i <= 5 && !bulundu; i++) {
  int x = giris.nextInt();
  if (x < 0) {
    bulunan = i;
    bulundu = true;
  }
}

Tekrarlı Akış · Adım adım kod izleme

Erken Çıkış: Kod İzleme

int bulunan = 0;
for (int i = 1; i <= 5; i++) {
  int x = giris.nextInt();
  if (x < 0) {
    bulunan = i;
    break;
  }
}
System.out.println("Sıra: " + bulunan);

Tekrarlı Akış · Adım adım kod izleme

İç İçe Döngü: Kod İzleme

for (int i = 1; i <= 2; i++) {
  for (int j = 1; j <= 3; j++) {
    System.out.print(i * j + " ");
  }
  System.out.println();
}

Alt Program

Alt Program Sembolü ve Metot

Alt Program · Adım adım kod izleme

Alt Program Çağrısı: Kod İzleme

static double ortalama(int vize, int fin) {
  double ort = vize * 0.4 + fin * 0.6;
  return ort;
}
public static void main(String[] args) {
  Scanner giris = new Scanner(System.in);
  int vize = giris.nextInt();
  int fin = giris.nextInt();
  double ort = ortalama(vize, fin);
  if (ort >= 50) System.out.println(ort + " geçti");
  else System.out.println(ort + " kaldı");
}

Uygulama

Uygulama: 1'den n'e Kadar Toplam

System.out.print("n: ");
int n = giris.nextInt();
int toplam = 0;
int i = 1;
while (i <= n) {
    toplam += i;
    i += 1;
}
System.out.println("Toplam: " + toplam);

Uygulama · Adım adım kod izleme

1'den n'e Toplam: Kod İzleme

System.out.print("n: ");
int n = giris.nextInt();
int toplam = 0;
int i = 1;
while (i <= n) {
    toplam += i;
    i += 1;
}
System.out.println("Toplam: " + toplam);

Uygulama

Masa Başı Kontrol: İzleme Tablosu

int sayi = 472, toplam = 0;
while (sayi > 0) {
  toplam += sayi % 10;
  sayi /= 10;
}
System.out.println(toplam);

Uygulama

Diyagramı Sınamak: Test Durumları

• Tek girdiyle denemek yetmez: her karar kutusunun her çıkışı en az bir kez çalışmalıdır (yol kapsama).
• Sınır değerleri, koşulun sonucunun değiştiği noktanın hemen iki yanıdır: sayı > 0 için 0 ve 1; not ≥ 50 için 49 ve 50. Bir eksik / bir fazla hataları burada ortaya çıkar.
• Döngüler için üç durum: hiç dönmeyen, bir kez dönen, çok kez dönen girdi.
• Beklenen çıktı denemeden önce elle bulunur, sonra gerçek çıktıyla karşılaştırılır. Fark varsa hata ya diyagramda ya kodda ya da beklentidedir.

Uygulama

Algoritmayı Göstermenin Yolları

Uygulama

Akış Diyagramı Çizim Araçları

flowchart TD
  A([Başla]) --> B[/Oku sayı/]
  B --> C{sayı mod 2 = 0 ?}
  C -- Evet --> D[Yaz çift]
  C -- Hayır --> E[Yaz tek]
  D --> F([Bitir])
  E --> F

Özet

Özet

Özet

Sık Yapılan Hatalar

Özet

Örnek Problemler

1. "Kullanıcıdan yaşını al", "yaş ≥ 18 mi?", "vergi = fiyat × 0,2" ve "Sonucu ekrana yaz" adımları hangi sembollerle çizilir?
2. Diyagram: toplam = 0, i = 1; i ≤ 4 iken toplam += i ve i += 1; sonra Yaz toplam. Çıktı nedir? Döngüden çıkışta i kaçtır?
3. Tek/çift diyagramına −3 girilirse ne yazılır? (Java'da -3 % 2 kaçtır?)
4. 1'den 10'a diyagramında koşul sayaç < 10 olsaydı kaç sayı yazılırdı? Karar kutusu kaç kez sınanırdı?
5. sayı = 1 iken "sayı < 100 ise sayı = sayı × 2" döngüsü kaç kez döner ve sayı kaç olur?

Özet

Alıştırmalar

1. Kenarları klavyeden okunan dikdörtgenin alanını ve çevresini yazan akış diyagramını çizin (sıralı).
2. Girilen üç sayıdan en büyüğünü bulan diyagramı çizin. 3, 9, 5 için izleyin.
3. 1'den n'e kadar çift sayıların toplamını bulan diyagramı çizin. n = 10 için sonuç?
4. n! (faktöriyel) hesaplayan diyagramı çizin ve Java'ya çevirin. n = 5 için sonuç?
5. Kullanıcı 0 girene kadar sayı okuyup toplamı yazan diyagramı çizin. Girdi: 4 7 2 0.
6. 0–100 arası notu harf notuna (≥ 85 A, ≥ 70 B, ≥ 50 C, değilse F) çeviren diyagramı çizin.

Özet

Kaynaklar

• ISO 5807:1985, Information processing — Documentation symbols and conventions for data, program and system flowcharts.
• C. Böhm ve G. Jacopini, "Flow Diagrams, Turing Machines and Languages with Only Two Formation Rules", Communications of the ACM 9(5), 1966.
• P. Deitel ve H. Deitel, Java: How to Program, 11. baskı, Pearson, 2017 (Bölüm 4–5: kontrol deyimleri ve etkinlik diyagramları).
• A. B. Downey ve C. Mayfield, Think Java, 2. baskı, O'Reilly, 2019.
• Oracle, The Java Tutorials: "Control Flow Statements" (docs.oracle.com/javase/tutorial).
• K. Sierra ve B. Bates, Head First Java, 3. baskı, O'Reilly, 2022.