Bölüm 7: Minimum Kapsayan Ağaç Algoritmaları
Çoktan Seçmeli · MST Kavramı
Soru 1: Kesim Özelliği
Düğümler {a, b} (yeşil) ve {c, d, e} (mavi) olarak ikiye ayrılıyor; kesimi geçen kenarlar kesikli çizilmiştir. Kesim özelliğine göre hangi kenar kesinlikle bir MST'ye aittir?
C: Kesimi geçen kenarlar a–e (6), b–e (4), b–c (5); en hafifi b–e'dir ve bir MST'de yer alır. a–b ve e–c de MST'dedir ama bu kesim onları açıklamaz: kesimi geçmezler. Kruskal ve Prim her adımda bu özelliği kullanır.
Çoktan Seçmeli · MST Kavramı
Soru 2: Döngü Özelliği
Şekildeki çizgede b–e–c döngüsü kesikli çizilmiştir. Döngü özelliği yalnızca bu döngüye uygulanırsa hangi kenarın hiçbir MST'de yer almadığı söylenebilir?
A: Bir döngünün tek en ağır kenarı hiçbir MST'de olamaz; onu çıkarıp döngünün öteki kenarlarıyla bağlantıyı korumak her zaman daha ucuzdur. B ve C bu döngüden dolayı dışlanamaz (gerçekten de MST'dedirler). Ters silme algoritması bu özelliğe dayanır.
Klasik Soru · MST Kavramı
Soru 3: Birden Çok MST
Bir çizgenin birden fazla minimum kapsayan ağacı olabilir mi? Yandaki çizge üzerinde açıklayın. Hangi koşulda MST tektir?
Cevabı göster
Evet. Eşit ağırlıklı kenarlar arasında seçim yapılabiliyorsa farklı ağaçlar aynı toplamı verir.
S–T ve A–B (1) her iki ağaçta da vardır; dört düğümü bağlamak için bir kenar daha gerekir: T–B ya da S–A (ikisi de 2). İki MST de 4 ağırlığındadır.
Tüm kenar ağırlıkları farklıysa MST tektir: her kesimin en hafif kenarı tektir ve her MST'de bulunmak zorundadır.
Çoktan Seçmeli · MST Kavramı
Soru 4: MST ve En Kısa Yol
Minimum kapsayan ağaç için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
B: MST algoritmaları yalnızca ağırlıkları karşılaştırır; negatif değer bir sorun oluşturmaz (sorun Dijkstra'ya özgüdür). A yanlıştır: MST toplam ağırlığı küçültür, düğüm çiftlerinin uzaklığını değil. C: Prim'in başlangıcı toplamı değiştirmez. D: yönlü karşılığı Chu–Liu/Edmonds algoritmasıdır.
Çıktı Sorusu · Kruskal
Soru 5: Kruskal Kenar Sırası
Kruskal algoritması bu çizgede hangi kenarları hangi sırayla inceler? Hangileri eklenir, hangileri reddedilir? MST'nin toplam ağırlığı nedir?
Cevabı göster
| kenar | A–C | D–F | B–C | A–B | C–E | B–D |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ağırlık | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| sonuç | ✓ | ✓ | ✓ | ✗ döngü | ✓ | ✓ |
A–B (4) reddedilir: A ve B, A–C–B yoluyla zaten aynı ağaçtadır. B–D (6) beşinci kenardır: V − 1 = 5 kenar tamamlandı, kalan kenarlara (D–E, C–D, E–F) bakılmaz.
w(T) = 1 + 2 + 3 + 5 + 6 = 17.
Adım Adım Çalıştırma · Kruskal
Soru 6: Kruskal Kodu İzleme
kruskal(6, ke) hangi kenarları ekler? Ebeveyn dizisi (ata) ve w(T) nasıl değişir?
Kenarlar artan sıralandı: (4,5)=1, (1,3)=2, (2,4)=3, (1,2)=4, (2,3)=5, (3,5)=6, (4,6)=7, (5,6)=8.
ata[i] = i: her düğüm kendi ağacının kökü (6 ağaçlı orman). Ebeveyn dizisi 1..6 için gösteriliyor.
(4,5) = 1: bul(4) = 4, bul(5) = 5 → farklı ağaçlar, kenar eklenir; ata[4] = 5.
(1,3) = 2: bul(1) = 1, bul(3) = 3 → farklı ağaçlar, kenar eklenir; ata[1] = 3.
(2,4) = 3: bul(2) = 2, bul(4) = 5 → farklı ağaçlar, kenar eklenir; ata[2] = 5.
(1,2) = 4: bul(1) = 3, bul(2) = 5 → farklı ağaçlar, kenar eklenir; ata[3] = 5.
(2,3) = 5: bul(2) = bul(3) = 5 → aynı ağaç, eklenirse döngü oluşur; atlanır.
(3,5) = 6: bul(3) = bul(5) = 5 → aynı ağaç, eklenirse döngü oluşur; atlanır.
(4,6) = 7: bul(4) = 5, bul(6) = 6 → farklı ağaçlar, kenar eklenir; ata[5] = 6.
agac.size() = 5 = V − 1: döngü biter; (5,6) = 8 hiç incelenmez. w(T) = 17.
void kruskal(int V, List<Kenar> ke) { Collections.sort(ke); // artan int[] ata = new int[V + 1]; for (int i = 1; i <= V; i++) ata[i] = i; List<Kenar> agac = new ArrayList<>(); int k = 0; while (agac.size() < V - 1) { Kenar e = ke.get(k++); int x = bul(ata, e.u); int y = bul(ata, e.v); if (x != y) { // ayrı ağaç agac.add(e); ata[x] = y; // birleştir } } }
Çoktan Seçmeli · Kruskal
Soru 7: Döngü Denetimi
Bir öğrenci Kruskal'da döngü denetimini "u ile v arasında MST'de doğrudan kenar var mı?" sorusuyla yapıyor. Bu neden yanlıştır?
B: Kenar yine döngü kapatır. Döngü, u ve v'nin aynı bileşende olmasıyla oluşur; aradaki yolun uzunluğu önemli değildir. Örneğin a–b ve b–c eklendikten sonra a–c'nin doğrudan karşılığı yoktur ama a–c bir döngü kapatır. Doğru soru "bul(u) == bul(v) mi?"dir.
Adım Adım Çalıştırma · Union-Find
Soru 8: Union-Find İzleme
Program ne yazdırır? Birleştirmeler ve yol kısaltma ormanı nasıl değiştirir?
Her düğüm kendi kümesinin kökü (yeşil). Oklar ata[i]'yi gösterir; kök kendini gösterir.
birlestir(0, 1): bul(0) = 0, bul(1) = 1 → ata[0] = 1.
birlestir(1, 2): bul(1) = 1, bul(2) = 2 → ata[1] = 2.
birlestir(3, 4): bul(3) = 3, bul(4) = 4 → ata[3] = 4.
birlestir(2, 4): bul(2) = 2 (0 → 1 → 2 zincirinin kökü), bul(4) = 4 → ata[2] = 4. Zincir uzadı: bul(0) artık 3 adım sürer.
birlestir(5, 0): bul(5) = 5; bul(0) 0 → 1 → 2 → 4 yolunu izler ve dönerken yol kısaltma ile 0, 1, 2'yi doğrudan 4'e bağlar. Sonra ata[5] = 4.
Tek küme kaldı, kökü 4. Çıktı: [4, 4, 4, 4, 4, 4]. Sonraki tüm bul çağrıları en çok 1 adım sürer.
int bul(int[] ata, int i) { if (ata[i] != i) ata[i] = bul(ata, ata[i]); // yol kısaltma return ata[i]; } void birlestir(int[] ata, int x, int y) { ata[bul(ata, x)] = bul(ata, y); } // main for (int i = 0; i < 6; i++) ata[i] = i; birlestir(ata, 0, 1); birlestir(ata, 1, 2); birlestir(ata, 3, 4); birlestir(ata, 2, 4); birlestir(ata, 5, 0); System.out.println(Arrays.toString(ata));
Çıktı Sorusu · Kruskal
Soru 9: Bağlı Olmayan Çizge
Kruskal kodu V = 5 ve kenarlar (1,2,3), (2,3,1), (1,3,2), (4,5,4) ile çağrılıyor. Ne olur? Kodu minimum kapsayan orman döndürecek biçimde nasıl düzeltirsiniz?
while (agac.size() < V - 1) {
Kenar e = ke.get(k++);
...
}Cevabı göster
Sıralı kenarlar: (2,3) ✓, (1,3) ✓, (1,2) ✗ döngü, (4,5) ✓. agac.size() = 3 < V − 1 = 4 olduğundan döngü sürer ve ke.get(4) çağrılır: IndexOutOfBoundsException. Çizge bağlı değildir ({1, 2, 3} ve {4, 5}); MST yoktur.
Düzeltme: while (k < ke.size() && agac.size() < V - 1). Sonda agac.size() < V − 1 ise çizge bağlı değildir; agac minimum kapsayan ormandır (burada 3 kenar, ağırlık 1 + 2 + 4 = 7).
Adım Adım Çalıştırma · Prim
Soru 10: Prim Kodu İzleme
prim(G, 0) düğümleri hangi sırayla ağaca alır? anahtar ve ebeveyn dizileri nasıl değişir?
Komşuluk matrisli Prim, kaynak 0. anahtar[0] = 0, diğerleri ∞ (etiket a = anahtar).
En küçük anahtarlı u = 0 ağaca girer.
Ağaçta olmayan komşular güncellenir: anahtar[1]: ∞ → 2, anahtar[3]: ∞ → 6; ebeveynleri 0.
En küçük anahtarlı u = 1 ağaca girer ve (0,1) = 2 kenarı MST'ye eklenir.
Ağaçta olmayan komşular güncellenir: anahtar[2]: ∞ → 3, anahtar[4]: ∞ → 5; ebeveynleri 1.
En küçük anahtarlı u = 2 ağaca girer ve (1,2) = 3 kenarı MST'ye eklenir.
En küçük anahtarlı u = 4 ağaca girer ve (1,4) = 5 kenarı MST'ye eklenir.
Döngü V − 1 = 4 kez döndü; son kalan düğüm 3'ün kenarı (0,3) = 6 da hazırdır. MST = (ata[v], v) kenarları, w(T) = 16.
void prim(int[][] G, int kaynak) { int V = G.length; Arrays.fill(anahtar, Integer.MAX_VALUE); anahtar[kaynak] = 0; ata[kaynak] = -1; for (int s = 0; s < V - 1; s++) { int u = enKucukAnahtar(anahtar, agacta); agacta[u] = true; for (int v = 0; v < V; v++) if (G[u][v] != 0 && !agacta[v] && G[u][v] < anahtar[v]) { anahtar[v] = G[u][v]; ata[v] = u; } } }
Çıktı Sorusu · Prim
Soru 11: Prim'de Toplam Yazmak
Prim kodundaki koşul ve atama anahtar[u] + G[u][v] < anahtar[v] ve anahtar[v] = anahtar[u] + G[u][v] olarak yanlış yazılıyor. Kaynak 0 için (ata[v], v) kenarlarından oluşan ağaç ve toplam ağırlığı nedir? Doğru Prim ne verir?
Cevabı göster
Hatalı kod Dijkstra olur ve en kısa yollar ağacını verir: ata = [−, 0, 0, 0] → kenarlar 0–1, 0–2, 0–3, toplam 9. (0'dan 2'ye 3, 3'e 4 en kısa uzaklıktır.)
Doğru Prim: ata = [−, 0, 1, 2] → 0–1, 1–2, 2–3, toplam 6.
Prim'de anahtar, düğümü ağaca bağlayan tek kenarın ağırlığıdır; Dijkstra'da ise kaynaktan toplam uzaklıktır. En kısa yollar ağacı kapsayan bir ağaçtır ama minimum olmak zorunda değildir.
Çoktan Seçmeli · Prim
Soru 12: Prim: Matris mi, Heap mi?
V = 1000 düğümlü bir çizgede Prim'in matris sürümü (O(V²)) ile ikili heap sürümü (O(E log V)) karşılaştırılıyor. E = 5.000 ve E = 400.000 için hangisi daha az iş yapar?
A: V² = 10⁶. E log V ≈ 5.000 · 10 = 5 · 10⁴ (seyrek: heap kazanır) ve ≈ 400.000 · 10 = 4 · 10⁶ (yoğun: matris kazanır). Yoğun çizgede (E ≈ V²) heap sürümü O(V² log V)'ye çıkar.
Adım Adım Çalıştırma · Borůvka
Soru 13: Borůvka İzleme
Borůvka her turda hangi kenarları seçer? Kaç tur sürer, MST ağırlığı nedir?
Başlangıçta her düğüm ayrı bir bileşen (7 bileşen, farklı renkler).
Tur 1, en ucuz dış kenarlar (kesikli): {A}: AD=4, {B}: AB=7, {C}: CE=5, {D}: AD=4, {E}: CE=5, {F}: DF=6, {G}: EG=8.
Eklenen: AD=4, AB=7, CE=5, DF=6, EG=8 (iki kez seçilen kenar ikinci kez atlanır). Kalan bileşen: 2; toplam 30.
Tur 2, en ucuz dış kenarlar (kesikli): {ABDF}: BE=10, {CEG}: BE=10.
Eklenen: BE=10 (iki kez seçilen kenar ikinci kez atlanır). Kalan bileşen: 1; toplam 40.
Tek bileşen kaldı: 2 turda MST = 40 (6 kenar). Kenarlar sıralanmadı; her tur tüm kenarları bir kez taradı.
while (bilesenSayisi > 1) { Kenar[] enUcuz = new Kenar[V]; for (Kenar e : kenarlar) { // 1) en ucuzlar int k1 = bul(ata, e.u), k2 = bul(ata, e.v); if (k1 == k2) continue; if (enUcuz[k1] == null || e.w < enUcuz[k1].w) enUcuz[k1] = e; if (enUcuz[k2] == null || e.w < enUcuz[k2].w) enUcuz[k2] = e; } for (Kenar e : enUcuz) { // 2) hepsini ekle if (e == null) continue; int k1 = bul(ata, e.u), k2 = bul(ata, e.v); if (k1 == k2) continue; agac.add(e); ata[k1] = k2; bilesenSayisi--; } }
Çoktan Seçmeli · Borůvka
Soru 14: Borůvka Tur Sayısı
V = 1000 düğümlü bağlı bir çizgede Borůvka algoritması en fazla kaç tur çalışır ve toplam zaman nedir?
C: Her turda her bileşen en az bir başka bileşenle birleşir, bileşen sayısı en az yarıya iner: ⌈log₂ 1000⌉ = 10 tur. Her tur tüm kenarları bir kez tarar (O(E)) → O(E log V). A, her turda yalnızca bir kenar eklendiğini varsayar (Kruskal'ın adım sayısı).
Çıktı Sorusu · Ters Silme
Soru 15: Ters Silme Sonucu
Şekildeki çizgeye ters silme uygulanıyor. Hangi kenarlar silinir, hangileri kalır? Sonucu Kruskal'ınkiyle karşılaştırın.
Cevabı göster
Azalan sıra: E–F 9, C–D 8, D–E 7, B–D 6, C–E 5, A–B 4, B–C 3, D–F 2, A–C 1.
- E–F (9): silinir (döngüde)
- C–D (8): silinir (döngüde)
- D–E (7): silinir (döngüde)
- B–D (6): kalır (silinirse çizge kopar)
- C–E (5): kalır (silinirse çizge kopar)
- A–B (4): silinir (döngüde)
- B–C (3): kalır (silinirse çizge kopar)
- D–F (2): kalır (silinirse çizge kopar)
- A–C (1): kalır (silinirse çizge kopar)
Kalan 5 kenar: A–C, B–C, C–E, B–D, D–F → toplam 17: Kruskal'ın bulduğu ağacın aynısı (ağırlıklar farklı olduğu için MST tektir).
Çoktan Seçmeli · Ters Silme
Soru 16: Ters Silmenin Maliyeti
Ters silme algoritması her kenar için bir BFS/DFS ile bağlılık testi yapıyor. Toplam zaman karmaşıklığı nedir?
D: E kenarın her biri için O(V + E)'lik bir bağlılık testi yapılır; sıralamanın O(E log E)'si bunun yanında küçük kalır. Bu yüzden ters silme daha çok öğreticidir: Kruskal'ın aynasıdır (küçükleri eklemek yerine büyükleri siler) ve döngü özelliğine dayanır.
Çıktı Sorusu · Karşılaştırma
Soru 17: Darboğaz Yol
Şekildeki çizgede E'den F'ye giden yollar arasında en ağır kenarı en hafif olan yol (darboğaz yol) hangisidir? MST'yi kullanarak bulun. Bu yol en kısa yol mudur?
Cevabı göster
MST: A–C, D–F, B–C, C–E, B–D. MST'de E'den F'ye tek yol vardır: E → C → B → D → F; kenarları 5, 3, 6, 2 → en ağır kenar 6.
E → F (9), E → D → F (7), E → C → D → F (8) daha ağır bir kenar içerir; E → C → A → B → D → F de 6'da kalır, yani darboğaz değeri 6'dır. MST'deki yol her zaman bir darboğaz yoldur.
En kısa yol değildir: E → C → B → D → F'nin toplamı 16'dır; E → D → F'nin toplamı 9'dur. MST toplam ağırlığı küçültür, iki düğüm arasındaki uzaklığı değil.
Çoktan Seçmeli · Karşılaştırma
Soru 18: Hangi Algoritma?
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
D yanlıştır: Prim tek bir ağacı büyütür; bağlı olmayan çizgede yalnızca başlangıç düğümünün bileşenini kapsar. Kruskal ve Borůvka doğal olarak minimum kapsayan ormanı verir. Diğer eşleştirmeler sunumdaki karşılaştırma tablosuyla uyumludur.