Bölüm 0: Hazırlık

Algoritmik Oyun Kuramı · Çalışma Soruları
Küme ve fonksiyonOlasılık ve BayesΣ, seri, argmax, türevÜs, e ve ln, zincir kuralı, kısmi türevBeklenen değer ve U[0, 1]Kazanç matrisi ve en iyi tepkiİkinci derece denklem ve kayıtsızlıkSoftmax, kuyruk olasılığıGeriye doğru çıkarım, O ve Θ
Sercan KÜLCÜ · Giresun Üniversitesi · Bilgisayar Mühendisliği

Çoktan Seçmeli · Olasılık

Soru 1

Adil bir zar bir kez atılıyor. 5 ya da 6 gelme olasılığı kaçtır?

Doğru cevap C. Altı eşit olası sonuçtan ikisi istenen sonuçtur: 2/6 = 1/3. İki sonuç aynı atışta birlikte gelemediği için olasılıkları toplanabilir: 1/6 + 1/6. 1/36 iki ayrı zarda "5 ve 6" gibi iki olayın birlikte olması için çarpımdır; 5/6 ise "6 gelmemesi" olasılığıdır.

Çoktan Seçmeli · Toplam sembolü

Soru 2

Σi=14 2i toplamının değeri kaçtır?

Doğru cevap D. Σ'yı açınca her i için 2i yazılır ve toplanır: 2·1 + 2·2 + 2·3 + 2·4 = 2 + 4 + 6 + 8 = 20. 8 yalnızca son terimdir; 10, 2 çarpanı unutularak bulunan 1 + 2 + 3 + 4 toplamıdır.

Çoktan Seçmeli · max ve argmax

Soru 3

Ayşe'nin üç hamlesinin beklenen kazançları: Taş 2, Kağıt 5, Makas 1. argmax nedir?

Doğru cevap B. argmax "en büyük değeri hangi seçenek veriyor?" sorusunun cevabıdır: Kağıt. 5 sayısı ise max'tır (en büyük değer). Eşitlik olmadığı için argmax tek elemanlıdır; {Taş, Kağıt} gibi bir küme ancak iki değer eşit en büyük olsaydı doğru olurdu.

Çoktan Seçmeli · Kazanç matrisi

Soru 4

Ayşe satır, Bora sütun oyuncusudur. (Yukarı, Sağ) hücresinde (4, −1) yazıyor. Bu ne demektir?

Doğru cevap A. Çiftin ilk sayısı satır oyuncusunun (Ayşe), ikincisi sütun oyuncusunun (Bora) kazancıdır ve yalnızca o hücrenin profili için geçerlidir. Ayşe yalnızca satırı seçer; Bora Sol'a geçerse başka bir hücreye düşülür. Sıfır toplamlı olması için her hücrede toplamın 0 olması gerekirdi.

Çoktan Seçmeli · Bağımsız olaylar

Soru 5

Adil bir para iki kez atılıyor. İki atışın da tura gelme olasılığı kaçtır?

Doğru cevap D. Atışlar bağımsızdır, olasılıklar çarpılır: 1/2 · 1/2 = 1/4. Eşit olası dört sonuç vardır: YY, YT, TY, TT. 1/3 cevabı YT ile TY'yi tek sonuç sayıp "üç sonuç var" sanmaktan gelir; 3/4 ise "en az bir yazı" olasılığıdır.

Çoktan Seçmeli · Beklenen değer

Soru 6

Bir piyango bileti 0,1 olasılıkla 50 TL, 0,3 olasılıkla 10 TL kazandırıyor; diğer durumlarda hiçbir şey kazandırmıyor. Biletin beklenen ödülü kaçtır?

Doğru cevap B. E = 50 · 0,1 + 10 · 0,3 + 0 · 0,6 = 5 + 3 + 0 = 8 TL. 20 TL üç ödülün (50, 10, 0) düz ortalamasıdır; olasılıklar eşit olmadığı için yanlıştır. 30 TL iki ödülün ortalaması, 60 TL ise toplamıdır; hiçbiri olasılıkla çarpmaz.

Çoktan Seçmeli · Karışık strateji

Soru 7

Ayşe Taş-Kağıt-Makas'ta (1/3, 1/3, 1/3) karışık stratejisini oynuyor. Hangisi doğrudur?

Doğru cevap C. Karışık stratejide her turda tek bir saf hamle oynanır, hangisi olacağını şans belirler. Bora ne oynarsa oynasın Ayşe'nin beklenen kazancı 1/3 · (+1) + 1/3 · 0 + 1/3 · (−1) = 0'dır; bu yüzden Bora'nın hep Kağıt oynaması bunu değiştirmez. Sıra izlemek tahmin edilebilir ve yenilir; tek tek turlar berabere bitmek zorunda değildir.

Çoktan Seçmeli · En iyi tepki

Soru 8

Bora Taş-Kağıt-Makas'ta (0,5 Taş, 0,3 Kağıt, 0,2 Makas) oynuyor (kazanan +1, kaybeden −1). Ayşe'nin en iyi tepkisi hangi hamledir?

Doğru cevap A. Her hamlenin beklenen kazancı: E[Taş] = −0,3 + 0,2 = −0,1; E[Kağıt] = 0,5 − 0,2 = 0,3; E[Makas] = −0,5 + 0,3 = −0,2. argmax = Kağıt. Hamleler ancak Bora (1/3, 1/3, 1/3) oynasaydı eşit iyi olurdu.

Hesaplama Sorusu · Beklenen değer

Soru 9: Kart Çekme Oyunu

52 kartlık desteden rastgele bir kart çekiliyor. As (4 kart) gelirse 26 TL, resim kartı (Vale, Kız, Papaz: 12 kart) gelirse 5 TL kazanılıyor; diğer kartlar hiçbir şey kazandırmıyor. Oyuna giriş 3 TL.

a) Üç sonucun olasılıklarını yazın ve toplamlarının 1 olduğunu kontrol edin.
b) Beklenen ödülü bulun.
c) Net beklenen kazanç kaçtır? Bu oyun oynanır mı?

Cevabı göster

a) P(as) = 4/52, P(resim) = 12/52, P(diğer) = 36/52. Toplam (4 + 12 + 36)/52 = 52/52 = 1 ✓

b) E = 26 · 4/52 + 5 · 12/52 + 0 · 36/52 = 104/52 + 60/52 = 164/52 ≈ 3,15 TL.

c) Net ≈ 3,15 − 3 = +0,15 TL her oyunda: uzun vadede küçük bir kâr. Tek bir oyunda ise büyük olasılıkla (36/52) hiçbir şey kazanılmaz; beklenen değer tek oyunun sonucunu değil, ortalamayı söyler.

Hesaplama Sorusu · En iyi tepki

Soru 10: En İyi Tepkileri İşaretle

Ayşe satır (Yukarı/Aşağı), Bora sütun (Sol/Sağ) oyuncusudur.

Ayşe ↓ / Bora →SolSağ
Yukarı(4, 1)(1, 3)
Aşağı(2, 2)(3, 0)

a) Bora'nın her sütunu için Ayşe'nin, Ayşe'nin her satırı için Bora'nın en iyi tepkisini bulun.
b) İki sayısı da işaretli bir hücre var mı? Bu ne anlama gelir?

Cevabı göster

a) Bora Sol → Ayşe Yukarı (4 > 2); Bora Sağ → Ayşe Aşağı (3 > 1). Ayşe Yukarı → Bora Sağ (3 > 1); Ayşe Aşağı → Bora Sol (2 > 0).

BoraAyşeSolSağYukarıAşağı(4,1)(1,3)(2,2)(3,0)

b) Hayır: her hücrede en az bir oyuncu başka seçeneğe geçmek ister. En iyi tepkiler döngü kurar (Yukarı-Sol → Yukarı-Sağ → Aşağı-Sağ → Aşağı-Sol → …). Saf strateji dengesi yoktur; oyuncular karıştırmalıdır.

Hesaplama Sorusu · Doğrusal denklem

Soru 11: İki Bilinmeyenli Denklem

Bora Sol'u q, Sağ'ı r olasılığıyla oynuyor. Ayşe'nin Yukarı'da 4 (Sol) ve 0 (Sağ), Aşağı'da 1 (Sol) ve 2 (Sağ) kazancı var. Ayşe'nin kayıtsız olması için:

q + r = 1    ve    4q + 0r = 1q + 2r

a) Sistemi çözün.
b) Sonucu iki denklemde de kontrol edin ve Ayşe'nin beklenen kazancını bulun.

Cevabı göster

a) İkinci denklem: 4q − q = 2r ⇒ 3q = 2r ⇒ r = 3q/2. Birinciye yerleştir: q + 3q/2 = 1 ⇒ 5q/2 = 1 ⇒ q = 2/5, r = 3/5.

b) 2/5 + 3/5 = 1 ✓. Yukarı: 4 · 2/5 = 8/5; Aşağı: 1 · 2/5 + 2 · 3/5 = 2/5 + 6/5 = 8/5 ✓. İki satır eşit: Ayşe'nin beklenen kazancı 8/5 = 1,6.

Sık hata: r = 1 − q yazmayı unutup tek denklemle iki bilinmeyen bulmaya çalışmak.

Çoktan Seçmeli · Kayıtsızlık

Soru 12

2×2 bir oyunun karışık dengesinde Ayşe Yukarı'yı p olasılığıyla oynuyor. p hangi koşuldan bulunur?

Doğru cevap B. Ayşe karıştırdığında amacı Bora'nın bir sütunu sömürmesini önlemektir: p, Bora'yı kayıtsız bırakacak biçimde seçilir. Ayşe'nin kendi iki satırını eşitleyen koşul Bora'nın olasılığını (q) verir. p = 1/2 yalnızca bazı oyunlarda doğru çıkar (Kart Gösterme'de p = 1/3).

Hesaplama Sorusu · Kayıtsızlık

Soru 13: Karışık Dengeyi Bul

Saf dengesi olmayan bir oyunda Ayşe satır, Bora sütun oyuncusudur:

Ayşe ↓ / Bora →SolSağ
Yukarı(4, 1)(1, 3)
Aşağı(2, 2)(3, 0)

Ayşe Yukarı'yı p, Bora Sol'u q olasılığıyla oynasın.
a) Ayşe'yi kayıtsız bırakan q'yu bulun.
b) Bora'yı kayıtsız bırakan p'yi bulun.
c) İki oyuncunun beklenen kazancı kaçtır?

Cevabı göster

a) E[Yukarı] = 4q + 1(1 − q) = 1 + 3q; E[Aşağı] = 2q + 3(1 − q) = 3 − q. Eşitle: 1 + 3q = 3 − q ⇒ 4q = 2 ⇒ q = 1/2.

b) E[Sol] = 1p + 2(1 − p) = 2 − p; E[Sağ] = 3p + 0(1 − p) = 3p. Eşitle: 2 − p = 3p ⇒ p = 1/2.

c) Ayşe: 1 + 3 · 1/2 = 2,5 (kontrol: 3 − 1/2 = 2,5 ✓). Bora: 3 · 1/2 = 1,5 (kontrol: 2 − 1/2 = 1,5 ✓).

Dikkat: Ayşe'nin denklemi Bora'nın q'sunu, Bora'nın denklemi Ayşe'nin p'sini verir.

Çoktan Seçmeli · Geriye doğru çıkarım

Soru 14

Ayşe önce Sol ya da Sağ der; Bora bunu görüp cevap verir. Yapraklarda (Ayşe, Bora) kazançları var. Geriye doğru çıkarımla hangi sonuca ulaşılır?

SolSağabcdAyşeBoraBora(2,1)(0,3)(1,2)(3,0)

Doğru cevap D. Sol'dan sonra Bora b'yi seçer (3 > 1) ⇒ (0, 3). Sağ'dan sonra Bora c'yi seçer (2 > 0) ⇒ (1, 2). Ayşe kökte 0 ile 1'i karşılaştırır ve Sağ der: sonuç (1, 2). Bora d'yi (3, 0) ya da a'yı (2, 1) hiç seçmez.

Hesaplama Sorusu · Olasılık ve beklenen değer

Soru 15: En Az Bir 6

İki zar atılıyor. En az birinde 6 gelirse 10 TL kazanılıyor, aksi hâlde hiçbir şey kazanılmıyor. Oyuna giriş 3 TL.

a) En az bir 6 gelme olasılığını bulun.
b) Net beklenen kazanç kaçtır?
c) "1/6 + 1/6" ile hesaplayan biri hangi yanlış sonuca ulaşır?

Cevabı göster

a) Tümleyen: hiç 6 gelmemesi (5/6) · (5/6) = 25/36. O hâlde P(en az bir 6) = 1 − 25/36 = 11/36. (36 sonuçtan 6 içerenleri saymak da aynı sonucu verir: 6 + 6 − 1 = 11.)

b) E[ödül] = 10 · 11/36 = 110/36 ≈ 3,06 TL; net ≈ 3,06 − 3 = +0,06 TL: neredeyse adil, çok hafif kârlı.

c) 12/36 = 1/3 bulur; E[ödül] = 10/3 ≈ 3,33 TL ve net ≈ +0,33 TL der. (6, 6) sonucu iki kez sayıldığı için kâr olduğundan büyük görünür.

Çoktan Seçmeli · Kartezyen çarpım

Soru 16

Ayşe'nin strateji kümesi S1 = {Yukarı, Aşağı}, Bora'nınki S2 = {Sol, Orta, Sağ}. S1 × S2 kümesinde kaç strateji profili vardır?

Doğru cevap B. Kartezyen çarpım "birinciden bir, ikinciden bir" seçilerek kurulan tüm sıralı çiftlerdir: |S1 × S2| = 2 · 3 = 6. 5, eleman sayılarını toplamaktan (2 + 3) gelir; çiftler sayılırken çarpılır. 8 = 2³ ve 9 = 3², profil sayısını yanlış çarpanlarla kurmaktan gelir; doğru sayı yalnızca |S1| · |S2| = 2 · 3 = 6'dır.

Çoktan Seçmeli · Fonksiyon gösterimi

Soru 17

Taş-Kağıt-Makas'ta kazanan +1, kaybeden −1, beraberlik 0 alır. Ayşe satır, Bora sütun oyuncusudur. u2(Kağıt, Taş) kaçtır?

Doğru cevap C. Profil (Kağıt, Taş): Ayşe Kağıt, Bora Taş oynar ve Kağıt Taş'ı yener. Alt indis 2, Bora'nın kazancına bakıldığını söyler: Bora kaybeder, u2(Kağıt, Taş) = −1. +1, Ayşe'nin kazancıdır (u1). "Kağıt" bir eylemdir; fonksiyonun değeri ise bir sayıdır.

Çoktan Seçmeli · Olasılık dağılımı

Soru 18

İki adil zar atılıyor. Toplamın 8 olma olasılığı kaçtır?

Doğru cevap C. Toplam 8 veren eşit olası çiftler (2,6), (3,5), (4,4), (5,3), (6,2): 36 sonuçtan 5'i, yani 5/36. 1/11, on bir farklı toplamı eşit olası sanmaktan gelir; toplamlar değil, zar çiftleri eşit olasıdır. 1/6 toplam 7'nin olasılığıdır (6/36).

Çoktan Seçmeli · Sayma

Soru 19

Bir bekçi 6 hedeften aynı anda 2'sini koruyabiliyor. Hangi iki hedefi koruyacağını seçen bekçinin kaç saf stratejisi vardır?

Doğru cevap D. Sıra önemsiz bir seçimdir: C(6, 2) = 6!/(2! · 4!) = (6 · 5)/2 = 15. 30 = 6 · 5, aynı ikiliyi iki sırayla sayar; 36 = 6² ise aynı hedefi iki kez seçmeye de izin verir. 12 = 6 · 2, hedef sayısını korunan hedef sayısıyla çarpmaktan gelir; seçim sayısı böyle bulunmaz.

Çoktan Seçmeli · Geometrik seri

Soru 20

Bir işbirliği her tur 2 kazandırıyor ve gelecek turlar δ = 0,8 ile tartılıyor. Bu turdan başlayarak sonsuza dek süren toplam iskontolu kazanç kaçtır?

Doğru cevap A. Geometrik seri: 2 + 2δ + 2δ² + … = 2/(1 − δ) = 2/0,2 = 10. 8, ilk terimi atlayan 2δ/(1 − δ) toplamıdır. 1,6 yalnızca ikinci turun bugünkü değeridir (2 · 0,8). δ < 1 olduğu için toplam sınırlıdır.

Hesaplama Sorusu · Koşullu olasılık ve Bayes kuralı

Soru 21: Bayes ile Güncelleme

Bir sınıfta öğrencilerin %30'u 2/3 ortalaması oyununu daha önce oynamış. Daha önce oynayanların %90'ı, oynamayanların %20'si 0–20 arası bir tahmin yazıyor. Bir öğrenci 15 yazdı.

a) 100 öğrencilik bir tabloyla dört grubun sayısını yazın.
b) P(0–20 arası tahmin) kaçtır?
c) Bu öğrencinin oyunu daha önce oynamış olma olasılığı nedir?

Cevabı göster

a) 30 oynamış: 27'si 0–20, 3'ü üstü. 70 oynamamış: 14'ü 0–20, 56'sı üstü.

b) P(0–20) = 0,3 · 0,9 + 0,7 · 0,2 = 0,27 + 0,14 = 0,41 (41 öğrenci).

c) Bayes: P(oynamış | 0–20) = 0,27 / 0,41 = 27/41 ≈ 0,66. Ön olasılık 0,30 iken gözlem inancı 0,66'ya çıkardı.

Sık hata: cevabı 0,9 sanmak. 0,9 = P(0–20 | oynamış)'tır; istenen ters yöndür ve oynamamış 70 kişiden gelen 14 küçük tahmin de hesaba girer.

Hesaplama Sorusu · Türev ve birinci derece koşul

Soru 22: Türevle En İyi Fiyat

Bir uygulama fiyatı p TL olursa 20 − 2p bin kullanıcı satın alıyor (0 ≤ p ≤ 10); maliyet yok. Gelir R(p) = p(20 − 2p) bin TL.

a) R′(p)'yi bulun.
b) Geliri en büyük yapan p ve en büyük gelir nedir?
c) Bulduğunuz noktanın tepe olduğunu iki yolla gösterin.

Cevabı göster

a) R(p) = 20p − 2p² ⇒ R′(p) = 20 − 4p.

b) 20 − 4p = 0 ⇒ p = 5; R(5) = 5 · 10 = 50 bin TL.

c) R″(p) = −4 < 0: tepe. Komşular da daha küçük: R(4) = R(6) = 48 < 50. Uçlarda R(0) = R(10) = 0.

p34567
R(p)4248504842

Çoktan Seçmeli · U[0, 1]

Soru 23

İki rakibin değerleri bağımsız ve U[0, 1] dağılımlı. 0,7 teklif veren biri, ikisinin de değeri 0,7'den küçük olursa kazanıyor. Kazanma olasılığı kaçtır?

Doğru cevap D. U[0, 1] için P(X ≤ 0,7) = 0,7; değerler bağımsız olduğundan olasılıklar çarpılır: 0,7 · 0,7 = 0,49. 0,7 tek rakibe karşı olasılıktır. 1,4 olasılıkları toplamaktan gelir (olasılık 1'i aşamaz). 0,21 = 0,7 · 0,3, belirli bir sırayla "birinci rakip 0,7'nin altında, ikinci rakip üstünde" olmanın olasılığıdır.

Çoktan Seçmeli · İntegral sezgisi

Soru 24

∫02 x dx kaçtır?

Doğru cevap B. İntegral, y = x doğrusunun altında, 0 ile 2 arasında kalan alandır: taban 2, yükseklik 2 olan üçgen, alanı 2 · 2 / 2 = 2. Genel kural ∫0b x dx = b²/2 de 4/2 = 2 verir. 4 dikdörtgenin alanıdır (yarıya bölmeyi unutmak). 1, b²/2 yerine b/2 hesaplamaktan (2/2) gelir; 1/2 ise ∫01 x dx'in değeridir, üst sınır 2 değil 1 alınmıştır.

Hesaplama Sorusu · xᵀAy

Soru 25: Matris ile Beklenen Kazanç

Satır oyuncusunun kazanç matrisi A; satırlar Yukarı, Aşağı; sütunlar Sol, Sağ.

ASolSağ
Yukarı20
Aşağı13

Satır oyuncusu x = (1/2, 1/2), sütun oyuncusu y = (1/3, 2/3) oynuyor.
a) Ay vektörünü bulun.
b) xᵀAy kaçtır?
c) y'ye karşı en iyi saf tepki hangisi, kaç kazandırır?

Cevabı göster

a) Ay = (2 · 1/3 + 0 · 2/3, 1 · 1/3 + 3 · 2/3) = (2/3, 7/3): her satırın y'ye karşı beklenen kazancı.

b) xᵀAy = ½ · 2/3 + ½ · 7/3 = 9/6 = 3/2.

c) Ay'nin en büyük elemanı 7/3: Aşağı, beklenen kazanç 7/3 ≈ 2,33. Yarı yarıya karıştırmak (3/2) bundan kötüdür: karışım, iki satırın beklentilerinin ağırlıklı ortalamasıdır.

Çoktan Seçmeli · Üs kuralları

Soru 26

x > 0 için x0,5 · x0,5 · x0 neye eşittir?

Doğru cevap B. Aynı tabanlı çarpımda üsler toplanır: 0,5 + 0,5 + 0 = 1, sonuç x1 = x. x0,25 üsleri çarpmaktan (0,5 · 0,5) gelir; çarpım üssü toplar, çarpmaz. 0, x0'ı 0 sanıp tüm çarpımı sıfırlamaktır; oysa x0 = 1. 1 ise x0 = 1 çarpanını bütün ifadenin değeri sanmaktır.

Çoktan Seçmeli · e ve ln

Soru 27

ln 2 ≈ 0,693 olduğuna göre ln 8 yaklaşık kaçtır?

Doğru cevap C. 8 = 2³ ve ln(ak) = k · ln a: ln 8 = 3 · 0,693 ≈ 2,079 (kontrol: e2,079 ≈ 8). 5,545 = 8 · 0,693, üs yerine sayının kendisini çarpan almaktır. 0,333 ≈ 0,693³, ln(2³)'ü (ln 2)³ sanmaktır. 0,231 = 0,693/3, çarpmak yerine bölmektir.

Çoktan Seçmeli · Zincir kuralı

Soru 28

f(x) = ln(1 + 2x) ise f′(0) kaçtır?

Doğru cevap D. Zincir kuralı: dış türev 1/(1 + 2x), iç türev (1 + 2x)′ = 2. f′(x) = 2/(1 + 2x), f′(0) = 2/1 = 2. 1, iç türevi unutup yalnız 1/(1 + 2x) yazmaktır. 0, f(0) = ln 1 = 0 değerini türev sanmaktır. 1/2, iç türevle çarpmak yerine ona bölmektir.

Çoktan Seçmeli · Kısmi türev

Soru 29

u(q, r) = q(10 − q − r) ise ∂u/∂q nedir?

Doğru cevap A. u = 10q − q² − qr; r sabit tutulur: ∂u/∂q = 10 − 2q − r. 10 − 2q, sabit tutulan r'yi sıfır almaktır; r sabittir ama sıfır değildir. −q, ∂u/∂r'dir (q sabit tutulup r'ye göre türev). 10 − q − r, çarpım kuralının yalnız ilk terimini (q′ · g) alıp q · g′ = −q terimini unutmaktır.

Çoktan Seçmeli · İkinci derece denklem

Soru 30

Bir olasılık p için 3p² + 2p − 1 = 0 denklemi elde edildi. p kaçtır?

Doğru cevap B. Δ = 2² − 4 · 3 · (−1) = 4 + 12 = 16, √Δ = 4. p = (−2 ± 4)/6 ⇒ p = 1/3 ya da p = −1. Olasılık 0 ile 1 arasında olmalı: p = 1/3 (kontrol: 3 · 1/9 + 2/3 − 1 = 0). −1 denklemin öteki köküdür ama olasılık olamaz. 1, −b yerine b alıp (2 + 4)/6 hesaplamaktan gelir. "Kök yok" ise −4ac'nin işaretini kaçırıp Δ = 4 − 12 = −8 bulmaktır.

Çoktan Seçmeli · Büyüme hızı

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Doğru cevap B. 5n² + 100n'de baskın terim n²'dir; sabit çarpan 5 ve küçük terim 100n atılır: Θ(n²). n = O(n²) doğrudur ama Θ değildir: n, n²'den yavaş büyür. log n, log log n'den hızlı büyür (n = 65.536 için 16 ile 4). 2n her polinomdan hızlı büyür; büyük n için n10'un hiçbir sabit katının altında kalmaz.

Hesaplama Sorusu · Logit ve softmax

Soru 32: Logit Seçim

Bir oyuncu iki eylem arasında logit kuralıyla seçiyor: P(A) = eλvA / (eλvA + eλvB). Değerler vA = 2, vB = 0 ve λ = 1 (e² ≈ 7,389).

a) P(A) kaçtır?
b) Değerler vA = 5, vB = 3 olsaydı P(A) ne olurdu?
c) λ = 0 iken P(A) kaçtır?

Cevabı göster

a) P(A) = e² / (e² + e0) = 7,389 / 8,389 ≈ 0,881. P(B) = 1 − 0,881 = 0,119.

b) Pay ve paydayı e³ ile bölünce e5/(e5 + e3) = e²/(e² + 1): yine 0,881. Olasılığı yalnız fark vA − vB = 2 belirler.

c) λ = 0 iken iki üs de e0 = 1: P(A) = 1/2. Duyarlılık sıfırsa değerler hiç önemsenmez.

Sık hata: P(A) = vA/(vA + vB) = 2/2 = 1 demek; bu, B'nin hiç seçilmeyeceğini söyler ve vB negatif olunca anlamsızlaşır.

Çoktan Seçmeli · Kuyruk olasılığı

Soru 33

X yalnızca 0, 1, 2, 3 değerlerini alıyor ve P(X ≥ 1) = 0,8, P(X ≥ 2) = 0,5, P(X ≥ 3) = 0,2. E[X] kaçtır?

Doğru cevap C. Tam sayılı X ≥ 0 için E[X] = P(X ≥ 1) + P(X ≥ 2) + P(X ≥ 3) = 0,8 + 0,5 + 0,2 = 1,5. Kontrol: P(X = 0) = 0,2, P(1) = 0,3, P(2) = 0,3, P(3) = 0,2 ⇒ 0 · 0,2 + 1 · 0,3 + 2 · 0,3 + 3 · 0,2 = 1,5 ✓. 0,5 üç kuyruğun ortalamasıdır. 0,8 yalnız ilk kuyruktur. 2,4 = 1 · 0,8 + 2 · 0,5 + 3 · 0,2, kuyrukları bir de değerle çarpmaktır; kuyruk formülünde çarpan yoktur.

Çoktan Seçmeli · Koşullu olasılık

Soru 34

İki adil zar atılıyor ve toplamın 8 olduğu söyleniyor. Zarlardan en az birinin 6 olma olasılığı kaçtır?

Doğru cevap A. B = "toplam 8": (2, 6), (3, 5), (4, 4), (5, 3), (6, 2) ⇒ P(B) = 5/36. A ∩ B: (2, 6) ve (6, 2) ⇒ P(A ∩ B) = 2/36. Tanım doğrudan uygulanır, Bayes kuralına gerek yoktur: P(A | B) = (2/36) / (5/36) = 2/5. 11/36 koşulsuz P(en az bir 6)'dır; "toplam 8" bilgisini kullanmaz. 1/18 = 2/36 kesişimin olasılığıdır, P(B)'ye bölünmemiştir. 1/3, (2, 6) ile (6, 2)'yi tek sonuç sayıp üç sırasız çifti ({2, 6}, {3, 5}, {4, 4}) eşit olası sanır; oysa {4, 4} tek, öteki ikisi ikişer sıralı sonuçtan gelir.

Son

Bölüm 0: Hazırlık · Çalışma Soruları
Konu anlatımı: Bölüm 0 sunumu · Terim sözlüğü
1 / 1 Sercan KÜLCÜ, Tüm hakları saklıdır.