Bölüm 11: Anarşinin Bedeli
Çoktan Seçmeli · PoA ve PoS
Soru 1
Maliyet probleminde Anarşinin Bedeli (PoA) hangi oranla tanımlanır?
PoA = maxs∈NE C(s) / C(OPT): en kötü dengeye bakan kötümser garantidir. En iyi dengeyi kullanan oran İstikrarın Bedeli'dir (PoS).
Çoktan Seçmeli · PoA ve PoS
Soru 2
Bir oyunun tek bir Nash dengesi varsa hangisi kesinlikle doğrudur?
Tek denge hem en iyi hem en kötü dengedir; iki oran aynı sayıdır. Genelde 1 ≤ PoS ≤ PoA.
Çoktan Seçmeli · Verimlilik ve Pigou
Soru 3
Bir oyunda PoA = 1 bulunması ne anlama gelir?
PoA en kötü dengenin optimuma oranıdır; 1 ise hangi dengeye gidilirse gidilsin kayıp yoktur (ör. yeni yol öncesi Braess ağı).
Çoktan Seçmeli · Verimlilik ve Pigou
Soru 4
Pigou ağında (üst yol ℓ(x) = x, alt yol ℓ = 1, 1 birim trafik) optimum toplam maliyet kaçtır?
C(x) = x² − x + 1, C′(x) = 2x − 1 = 0 → x = 1/2; C(1/2) = 1/4 + 1/2 = 3/4. 1 denge maliyeti, 4/3 ise PoA'dır.
Çoktan Seçmeli · Pigou Ağı
Soru 5
Pigou ağında dengede neden bütün trafik üst yolu kullanır?
Sürücü yalnız kendi gecikmesine (özel maliyet) bakar: üstte x ≤ 1, altta 1. Kimse alta geçerek kazanmaz, bu yüzden x = 1 dengedir.
Çoktan Seçmeli · Pigou Ağı
Soru 6
Üst yolda x payı varken üst yolun toplam maliyete katkısı x·x'tir. Üst yolun marjinal maliyeti nedir?
(x·x)′ = 2x. Fark x·ℓ′(x) = x, bir sürücünün diğerlerine yüklediği dışsallıktır; optimumda 2x = 1 → x = 1/2.
Çoktan Seçmeli · Doğrusal Gecikme
Soru 7
Pigou ağında üst yolun gecikmesi x² olsun (alt yol 1). PoA yaklaşık kaçtır?
Denge yine 1. C(x) = x³ + 1 − x, x* = 1/√3 ≈ 0,577, C* ≈ 0,615 → PoA ≈ 1/0,615 ≈ 1,626. Gecikme dikleştikçe PoA büyür.
Çoktan Seçmeli · Doğrusal Gecikme
Soru 8
Doğrusal gecikmeli bölünebilir trafikte PoA ≤ 4/3 sınırı için hangisi doğrudur?
Roughgarden–Tardos (2002): doğrusal gecikmede her ağda C(denge) ≤ 4/3·C(optimum). Dik gecikmede PoA sınırsız büyür; atomik oyunlarda sınır 5/2'dir.
Çoktan Seçmeli · Pürüzsüzlük ve Braess
Soru 9
Bir maliyet oyunu (1, ½)-pürüzsüz ise PoA için hangi sınır elde edilir?
Pürüzsüzlük sınırı λ/(1 − μ) = 1/(1 − ½) = 2. Pigou tipi (1, ¼) ise 1/(3/4) = 4/3 verir.
Çoktan Seçmeli · Pürüzsüzlük ve Braess
Soru 10
Braess ağında (4.000 araç) PoA neden 80/65 değil de 320.000/258.750 ≈ 1,237 olarak hesaplanır?
80/65 iki farklı ağı kıyaslar (Braess kaybı). Yeni ağda planlayıcı 500 aracı zikzağa göndererek 258.750'ye iner; PoA = 320.000 / 258.750.
Çoktan Seçmeli · Atomik Oyunlar ve Yük
Soru 11
Atomik (bölünemez oyunculu) doğrusal tıkanıklık oyunlarında sıkı PoA sınırı kaçtır?
(5/3, 1/3)-pürüzsüzlükten (5/3)/(2/3) = 5/2 çıkar. Tek oyuncunun kenara kendi eklediği gecikme (z + 1'deki +1) kaybı 4/3'ün üstüne taşır.
Çoktan Seçmeli · Atomik Oyunlar ve Yük
Soru 12
Yük dengeleme oyununda sosyal maliyet olarak ne kullanılır?
Her iş kendi makinesinin yükünü azaltmak ister; sistem için ölçüt en büyük yüktür. Toplam yük atamadan bağımsız olduğu için ölçüt olamaz.
Çoktan Seçmeli · Yük Dengeleme
Soru 13
İşler {3, 3, 2, 2}, 2 özdeş makine. {3, 3} | {2, 2} ataması için hangisi doğrudur?
Yükler 6 ve 4. 3'lük iş geçerse 4 + 3 = 7 > 6, 2'lik iş geçerse 6 + 2 = 8 > 4: kimse kazanmaz. Optimum {3, 2} | {3, 2} ile 5.
Çoktan Seçmeli · Yük Dengeleme
Soru 14
m özdeş makinede saf dengeler için PoA kaçtır?
Saf dengede PoA = 2 − 2/(m + 1) < 2; m = 2 için 4/3 ({2, 2, 1, 1} örneği sıkı). Karışık dengede m ile yavaşça büyür.
Çoktan Seçmeli · PoA ve PoS Hesabı
Soru 15
İşler {3, 2, 2, 1}, 2 özdeş makine. PoA ve PoS kaçtır?
Optimum 4 ({3, 1} | {2, 2}) ve bir denge. {3, 2} | {2, 1} (yükler 5 ve 3) de denge: 2'lik iş geçerse 3 + 2 = 5, kazanmaz. PoA = 5/4, PoS = 1.
Çoktan Seçmeli · PoA ve PoS Hesabı
Soru 16
4 oyuncu s'den t'ye bağlantı kiralar: A 3 TL, B 8 TL, bedel kullananlarca eşit bölünür. PoA kaçtır?
Hepsi A (kişi başı 0,75) ve hepsi B (kişi başı 2; A'ya tek geçen 3 öder) dengedir. Optimum 3 → PoA = 8/3, PoS = 1.
Çoktan Seçmeli · İstikrarın Bedeli
Soru 17
Adil maliyet paylaşımlı ağ tasarımı oyunlarında n oyuncu için PoS'un üst sınırı nedir?
Rosenthal potansiyelinde C(s) ≤ Φ(s) ≤ Hn·C(s) olduğundan PoS ≤ Hn ≈ ln n. n ise PoA'nın alabileceği değerdir.
Çoktan Seçmeli · İstikrarın Bedeli
Soru 18
Hn örneği n = 3 için kurulursa (ortak yol 1 + ε; kendi yollar 1, 1/2, 1/3) ε → 0 iken PoS kaça yaklaşır?
Tek denge herkesin kendi yolunda olmasıdır: 1 + 1/2 + 1/3 = 11/6. Optimum 1 + ε → PoS → 11/6 = H3. 25/12, n = 4 içindir.
Çoktan Seçmeli · Tıkanıklık Ücreti
Soru 19
Pigou ağında marjinal maliyet ücreti üst yola ne kadar ücret koyar?
Ücret dışsallığa eşittir: τ = x·ℓ′(x) = x. Yeni denge 2x = 1 → x = 1/2, yani optimum. Toplanan 1/4 ücret bir transferdir.
Çoktan Seçmeli · Tıkanıklık Ücreti
Soru 20
Üst yolu 2x, alt yolu 1 olan Pigou ağında optimumu denge yapan sabit ücret τ kaçtır?
Optimum: C = 2x² + 1 − x → x = 1/4. Denge koşulu 2·(1/4) + τ = 1 → τ = 1/2. Bu ağda PoA = 1/(7/8) = 8/7.