Bölüm 9: Çevrimiçi Platformlar

Algoritmik Oyun Kuramı · Çalışma Soruları
İki taraflı pazarlarAğ etkileri ve kritik kitlePlatform fiyatlandırmasıSponsorlu arama: GSP ve VCGİtibar sistemleri
Çoktan seçmeli sorular, her slaytta bir soru. Bir şık seçin: doğru cevap ve açıklaması görünür. · Sercan KÜLCÜ

Çoktan Seçmeli · Platformlar ve Pazarlar

Soru 1

İki taraflı pazarda çapraz ağ etkisi neyi anlatır?

Çapraz etki taraflar arasıdır: çok satıcı, alıcıya çok seçenek demektir. Aynı taraf içindeki etki doğrudan (ya da negatif) ağ etkisidir.

Çoktan Seçmeli · Platformlar ve Pazarlar

Soru 2

Platform kuralları (ücret, sıralama, puanlama) altında kullanıcıların ortaya çıkan davranışı oyun kuramında neye karşılık gelir?

Platform bir mekanizma, kullanıcılar oyuncudur: herkes teşviklere göre en iyi tepkisini seçer ve sonuç kurallar altındaki Nash dengesidir. Bu denge verimli olmak zorunda değildir.

Çoktan Seçmeli · Ağ Etkileri

Soru 3

WhatsApp'ı ne kadar çok arkadaşın kullanıyorsa uygulama senin için o kadar değerlidir. Bu hangi ağ etkisidir?

Değer aynı taraftaki (kullanıcı) sayısından geliyor: doğrudan etki. Çapraz etki iki farklı taraf arasındadır (Uber'de sürücü ve yolcu).

Çoktan Seçmeli · Ağ Etkileri

Soru 4

Benimseme modelinde F(x) = 1 − p/x ve p = 0,16. Kullanıcılar x = 0,4 oranında katılım bekliyorsa gerçekte katılan oran nedir?

θ ≥ p/x = 0,16/0,4 = 0,4 olanlar katılır; oranı 1 − 0,4 = 0,6. Katılım beklentiyi aştığı için oran sonraki dönemde de artar.

Çoktan Seçmeli · Ağ Etkileri

Soru 5

Benimseme modelinde p = 0,09 olsun. Dengeler 0, 0,1 ve 0,9'dur. Kritik kitle (kararsız denge) kaçtır?

F(x) = x ⟺ x² − x + 0,09 = 0 ⟹ x = 0,1 ve 0,9. Aradaki 0,1 kararsızdır: beklenti bunun üstündeyse 0,9'a, altındaysa 0'a gidilir. 0,09 ücrettir, eşik değil.

Çoktan Seçmeli · Ağ Etkileri

Soru 6

p = 0,16 iken başlangıç beklentisi x₀ = 0,3 ise xt+1 = F(xt) dinamiği nereye gider?

0,3 eşiğin (0,2) üstünde: F(0,3) ≈ 0,47 > 0,3 olduğundan katılım her dönem artar ve 0,8'e yakınsar. 0,2 kararsız dengedir; başlangıç tam orada değilse orada kalınmaz.

Çoktan Seçmeli · Ağ Etkileri

Soru 7

Benimseme modelinde ücret p = 0,3 olursa ne olur?

x² − x + 0,3 = 0'ın gerçek kökü yoktur (1 − 1,2 < 0). p > 0,25 olunca eğri F(x) = x doğrusuna hiç değmez, yalnız x = 0 kalır.

Çoktan Seçmeli · Ağ Etkileri

Soru 8

Tohumlama (seeding) stratejisi kritik kitleye ulaşmaya nasıl yardım eder?

Tohumlama tavuk-yumurta sorununu kırar: bir taraf platformca doldurulunca diğer tarafın beklentisi eşiğin üstüne çıkar.

Çoktan Seçmeli · Platform Fiyatlandırması

Soru 9

İki taraflı fiyatlandırmada hangi taraf ucuzlatılır, hatta sübvanse edilir (negatif fiyat)?

Kural pA = kâr payı − A katılımcısının B tarafına kattığı değer. İkinci terim büyükse fiyat negatife düşer; kayıp diğer taraftan alınan ücretle telafi edilir.

Çoktan Seçmeli · Platform Fiyatlandırması

Soru 10

Pazar yeri modelinde αA = 0,1, αB = 0,9 olsun (toplam yine 1, bu yüzden nA = 40, nB = 60). pA = nA − αB·nB kuralıyla alıcı fiyatı kaçtır?

pA = 40 − 0,9·60 = −14. Doğrudan: 20 + 0,1·60 − 40 = −14. Alıcının satıcılara kattığı değer (54) kâr payını (40) aştığı için sübvansiyon büyür; −5 eski αB = 0,75 sonucudur.

Çoktan Seçmeli · Platform Fiyatlandırması

Soru 11

katilim(pA, pB) izlemesinde pA = −5, pB = 50, başlangıç nA = nB = 0. Tur 1'de önce nA = 25 bulunur. Ardından nB kaç olur?

nB = 80 + 0,75·25 − 50 = 48,75. Satıcılar yeni alıcı sayısına tepki verir; 60 ancak sabit noktada ulaşılan değerdir.

Çoktan Seçmeli · Platform Fiyatlandırması

Soru 12

katilim döngüsü neden (40, 60) sabit noktasına yakınsar?

Bir turda alıcı ve satıcı tepkileri art arda uygulanınca hata 0,25·0,75 katına iner. Çarpım 1'i aşsaydı katılım patlar ya da çökerdi (devrilme).

Çoktan Seçmeli · Sponsorlu Arama

Soru 13

İki yuva (400 ve 200 tık), üç reklamveren; teklifler (= değerler) 9, 6, 2 TL/tık. GSP'de platformun toplam geliri nedir?

Yuva 1, alttaki teklifi öder: 400·6 = 2400; yuva 2: 200·2 = 400. Toplam 2800. 2000 VCG geliri, 4800 herkesin kendi teklifini ödediği durumdur.

Çoktan Seçmeli · Sponsorlu Arama

Soru 14

Aynı örnekte (tıklar 400, 200; teklifler 9, 6, 2) birinci yuvadaki reklamverenin toplam VCG ödemesi nedir?

P₁ = (400 − 200)·6 + (200 − 0)·2 = 1200 + 400 = 1600. Varlığı ikinciyi bir yuva aşağı, üçüncüyü dışarı itiyor. 2400 GSP ödemesidir.

Çoktan Seçmeli · Sponsorlu Arama

Soru 15

GSP'de dürüst teklif için hangisi doğrudur?

“İkinci fiyat” adı dürüstlüğü garanti etmez: örnekte A, 10 yerine 6 teklif edip yuva 2'ye inerek faydasını 600'den 1000'e çıkarır.

Çoktan Seçmeli · Sponsorlu Arama

Soru 16

Tıklar 300/200/100; teklifler A 10, B 8, C 5, D 2; A'nın değeri 10. Diğerleri sabitken A teklifini 4'e düşürürse GSP'de faydası ne olur?

Sıra B 8, C 5, A 4, D 2: A yuva 3'te, D'nin teklifini öder: 100·(10 − 2) = 800. 600 dürüst teklifin, 1000 ise 5–8 arası teklifin faydasıdır.

Çoktan Seçmeli · Sponsorlu Arama

Soru 17

Deckteki GSP dengesinde teklifler A 10, B 5, C 3,5, D 2'dir. Bu denge için hangisi doğrudur?

Bu profil kıskançsız dengelerin en düşük gelirlisidir ve VCG sonucunu verir. A'nın 6 teklifi burada yuva 1'i korur, faydası 1500'de kalır.

Çoktan Seçmeli · Sponsorlu Arama

Soru 18

Kalite puanlı GSP, iki yuva: A 10 (q = 0,3), B 5 (q = 0,8), C 4 (q = 0,5). Birinci yuvadaki reklamveren tık başına kaç TL öder?

Puanlar b·q: A 3, B 4, C 2 ⟹ sıra B, A. B yerini korumak için A'nın puanı kadar puan gerekir: 3/qB = 3/0,8 = 3,75 ≤ 5. 3 puandır, TL değil.

Çoktan Seçmeli · İtibar ve Rekabet

Soru 19

Bayesçi ortalama (C·m + Σ puan)/(C + n), m = 3,5, C = 10. 10 yorumlu, ortalaması 4,5 olan ürünün Bayesçi puanı kaçtır?

(10·3,5 + 10·4,5)/(10 + 10) = (35 + 45)/20 = 4,0. Az yorumlu ürün platform ortalamasına doğru çekilir.

Çoktan Seçmeli · İtibar ve Rekabet

Soru 20

Sahte yorumla üst sıraya çıkmak aylık G = 900 TL ek kâr getiriyor; gereken 10 sahte yorum 150 TL. Yakalanınca kayıp L = 5000 TL. Tespit olasılığı q hangi değerin altındaysa hile kârlıdır?

Kârlı ⟺ 900 − 150 > q·5000 ⟺ q < 750/5000 = 0,15. Maliyeti unutmak 0,18'i verir. Platform q'yu ya da L'yi artırarak hileyi kârsız kılar.

Son

Bölüm 9: Çevrimiçi Platformlar · Çalışma Soruları
Konu anlatımı: Bölüm 9 sunumu · Terim sözlüğü
1 / 1 Sercan KÜLCÜ, Tüm hakları saklıdır.