Turing Makinesi

Turing makinesi

Amaç: Algoritmik hesaplamayı açıklayan soyut modeli adım adım izlemek. Makinenin her adımı yalnızca (durum, okunan simge) çiftine göre geçiş kuralları tablosundan belirlenir.

Parçalar

• Bant: hücrelere bölünmüş, iki yönde uzayan bellek; boş hücre □ ile gösterilir.
• Okuma/yazma başlığı: bir hücreyi okur, yeni simge yazar, sola ya da sağa kayar veya durur.
• Durum: makinenin o anki “aklında tuttuğu” bilgi (q0, q1, …). DUR durumuna gelince makine durur.
• Geçiş kuralı: (durum, okunan) → yaz, git, yeni durum. Etkin kural tabloda vurgulanır.

Nasıl kullanılır?

• Bir makine seçin, bant girişini yazıp Yükle’ye basın (ya da örneklerden birini seçin).
• Adım → bir kural uygular, ← Geri geri alır, Oynat makine durana kadar çalıştırır. Klavyede → ve ← tuşları da çalışır.
• Kendini dene açıkken her adımdan önce uygulanacak kuralı tabloda siz seçersiniz (tıklayın ya da satıra gelip Enter’a basın); doğru tahminler sayılır.

Hazır makineler

• İkili sayıya 1 ekle: sunumdaki 111 + 1 = 1000 örneği; alıştırmadaki 1011 girişini de deneyin.
• İkili sayıdan 1 çıkar, Bitleri tersine çevir, Tekli toplama (111+11 → 11111) ve Eşlik denetimi (1’lerin sayısı çift mi tek mi?).

İlgili sunum: Bölüm 1 · Hesaplama ve Hesaplamalı Düşünme (“Evrensel Turing Makinesi”, “Turing Makinesi Adım Adım: 111 + 1”).