Dizgiler

Bilgisayar ve Programlamaya Giriş

StringİndeksMetotlarKarşılaştırmaBiçimleme

Sercan KÜLCÜ · Giresun Üniversitesi

Giriş

Öğrenme Çıktıları

Temsil

String ve char ayrımını açıklamak.

İşleme

İndeks ve temel metotları kullanmak.

Karşılaştırma

İçerik ve başvuru karşılaştırmasını ayırmak.

Çıktı

printf ile biçimli metin üretmek.

Temeller

String Nedir?

String, karakter dizisini temsil eden java.lang sınıfıdır (import gerekmez).
Dizgi sabitleri çift tırnakla ("Tarkan"), char tek tırnakla ('T') yazılır.
String ilkel tür değil, değiştirilemez bir nesnedir; değişken nesnenin başvurusunu tutar.

Temeller

String Oluşturma

String ad = "Tarkan";
String boş = "";
String kopya = new String(ad);
String yok = null;

Çoğunlukla new kullanmadan dizgi sabiti tercih edilir.
"" uzunluğu 0 olan gerçek bir nesnedir; null ise hiçbir nesneyi göstermez (yok.length() → NullPointerException).

Temeller

Değişmezlik

String oluşturulduktan sonra içeriği değişmez.
Birleştirme ve dönüştürme işlemleri yeni String üretir; eski nesne olduğu gibi kalır.
Sonucu kullanmak için dönen değer bir değişkene atanmalıdır.
Hiçbir değişkenin göstermediği nesneyi çöp toplayıcı (garbage collector) temizler.

String s = "Merhaba";

s = s + "!"; → yeni nesne; ok ona taşındı, eski nesne aynı.

Temeller · Kodu adım adım çalıştır

Değişmezlik: `toUpperCase()`

dil, havuzdaki "java" nesnesini gösterir.

toUpperCase() yeni bir "JAVA" nesnesi üretir; ama sonuç hiçbir değişkene atanmadı → kaybolur. dil hâlâ eski nesnede.

Eski nesne değişmediği için java yazar.

Bu kez dönen yeni nesne dil'e atanır: ok yeni nesneye taşınır. "java" nesnesi yine aynen durur.

JAVA yazar. Değişen nesne değil, değişkenin gösterdiği yerdir.

String dil = "java";
dil.toUpperCase();
System.out.println(dil); // java
dil = dil.toUpperCase();
System.out.println(dil); // JAVA

İndeks

İndeksleme

İlk karakter 0, son karakter length() − 1 indeksindedir; length() bir metottur (dizilerdeki length alanından farklı).
charAt(i) o konumdaki char değerini döndürür; charAt(7) → StringIndexOutOfBoundsException.

Metotlar · Kodu adım adım çalıştır

Temel Metotlar

16 karakterlik dizgi (boşluk da bir karakterdir: indeks 4).

length() → 16; indeksler 0 … 15.

indexOf aranan metnin ilk karakterinin indeksini verir → 5 (yoksa −1).

substring(5, 16): 5 dahil, 16 hariç → 11 karakter: "Programlama".

contains("Java") → true. Hiçbir metot s'yi değiştirmedi.

Sonuçlar birleştirilip yazdırılır.

String s = "Java Programlama";
int uzunluk = s.length();
int konum = s.indexOf("Programlama");
String alt = s.substring(5, 16);
boolean içerir = s.contains("Java");
System.out.println(alt + " " + konum);

Metotlar

Sık String Metotları

Metot	Sonuç
length()	Karakter/kod birimi sayısı
charAt(i)	i konumundaki char
substring(a,b)	a dahil, b hariç alt dizgi
indexOf(x)	İlk konum veya -1
toLowerCase()	Küçük harfli yeni String
trim() / strip()	Kenar boşlukları kaldırılmış yeni String

Metotlar

Alt Dizgi Sınırları: `s = "PROGRAM"`

İndeksleri karakterlerin arasındaki çizgiler gibi düşünün: 0 ile 3 arası "PRO". Uzunluk = 3 − 0.

Bitiş length() = 7 olabilir: son karakter dahil edilir.

Tek parametreli sürüm: başlangıçtan sona kadar.

Başlangıç = bitiş → boş dizgi "" (hata değil).

Bitiş > length() ya da başlangıç > bitiş → çalışma zamanı hatası.

substring(a, b): a dahil, b hariç; sonuç uzunluğu b − a.
Geçerli aralık: 0 ≤ a ≤ b ≤ length().

Metotlar · Kodu adım adım çalıştır

Uygulama: E-postayı Parçalama

11 karakterlik e-posta adresi; kullanıcı adını ve alan adını ayıracağız.

indexOf('@') → 3: ayırıcının konumu.

substring(0, 3): 0 dahil, 3 (@) hariç → "ali".

substring(4): @'den sonraki karakterden sona kadar → "gru.edu".

charAt(0) bir char döndürür: 'a' (tek tırnak).

Parçalar birleştirilerek yazdırılır.

Character.toUpperCase char'ı büyük harfe çevirir → A. eposta hiç değişmedi.

String eposta = "ali@gru.edu";
int at = eposta.indexOf('@');
String kullanıcı = eposta.substring(0, at);
String alan = eposta.substring(at + 1);
char ilk = eposta.charAt(0);
System.out.println(kullanıcı + " / " + alan);
System.out.println(Character.toUpperCase(ilk));

Karşılaştırma · Kodu adım adım çalıştır

`==` ile `equals` Farkı

Sabit "Giresun" String havuzuna konur; a onu gösterir.

new String(...) içerik aynı olsa da heap'te ayrı bir nesne açar.

Aynı sabit tekrar yazıldı: havuzdaki mevcut nesne paylaşılır → c ile a aynı oku taşır.

a == b: iki ok farklı nesneye gidiyor → false (içeriğe bakılmaz).

a == c: iki ok aynı nesnede → true.

equals karakterleri tek tek karşılaştırır: G=G, i=i, … → true. İçerik için daima equals.

String a = "Giresun";
String b = new String("Giresun");
String c = "Giresun";
System.out.println(a == b);      // false
System.out.println(a == c);      // true
System.out.println(a.equals(b)); // true

Karşılaştırma

Karşılaştırma Metotları

Metot	Amaç	Örnek
`equals`	İçerik eşitliği	`"abc".equals("abc") → true`
`equalsIgnoreCase`	Büyük-küçük harfi yok sayan eşitlik	`"Java".equalsIgnoreCase("JAVA") → true`
`startsWith`	Belirli metinle başlama	`"Giresun".startsWith("Gir") → true`
`endsWith`	Belirli metinle bitme	`"Giresun".endsWith("sun") → true`
`compareTo`	Sözlüksel sıra: <0, 0, >0	`"elma".compareTo("armut") → pozitif`

compareTo Unicode değerlerine göre çalışır: büyük harfler küçüklerden önce gelir ve Türkçe harfler (ç, ğ, ı, ö, ş, ü) alfabe sırasına uymayabilir.

Bellek

String Havuzu

Aynı dizgi sabitleri havuzdaki tek bir nesneyi paylaşır (bellek tasarrufu; değişmezlik sayesinde güvenli).
new String(...) her zaman ayrı nesne oluşturur.
Bir String'in havuzdan mı geldiği koda bakınca her zaman anlaşılmaz; bu yüzden içerik karşılaştırmasında == değil equals kullanılır.

Girdi

Scanner ile Metin Girdisi

import java.util.Scanner;
// ...
Scanner klavye = new Scanner(System.in);
String kelime = klavye.next();
klavye.nextLine();
String satır = klavye.nextLine();

next() bir kelime okur: baştaki boşlukları atlar, ilk boşlukta/satır sonunda durur.
nextLine() satır sonuna (⏎) kadar her şeyi okur ve ⏎'ı tüketir.
next() veya nextInt() sonrası tamponda kalan ⏎, bir nextLine() ile ayrıca tüketilmelidir.

Girdi · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: `next()` ve `nextLine()`

Scanner klavye akışına bağlanır; tampon şimdilik boş.

next() okuyacak bir şey bulamaz ve bekler. Kullanıcı Ada yazıp Enter'a basar → tampona "Ada⏎" girer.

next() boşluk/satır sonuna kadar okur → "Ada". ⏎ tamponda kalır.

nextLine() ⏎'a kadar okur → "" (boş) döner ve ⏎'ı tüketir. Artık tampon temiz.

Tampon boş → nextLine() bekler. Kullanıcı Giresun Merkez yazıp Enter'a basar.

Satırın tamamı (boşluk dahil) okunur → "Giresun Merkez"; ⏎ tüketilir ama sonuca eklenmez.

İki değer yazdırılır.

Scanner klavye = new Scanner(System.in);
String kelime = klavye.next();
klavye.nextLine();
String satır = klavye.nextLine();
System.out.println(kelime + " | " + satır);

3. satır olmasaydı 4. satırdaki nextLine() kalan ⏎'ı okuyup hemen boş satır döndürürdü.

Performans

Birleştirme ve StringBuilder

+ az sayıda birleştirme için okunaklıdır.
Döngüde s = s + x her turda yeni String oluşturur ve eskiyi kopyalar.
StringBuilder değiştirilebilir bir tampondur: append aynı nesneye ekler.
toString() tamponun o anki içeriğinden son String'i üretir.

Performans · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: `StringBuilder` ile Birleştirme

Boş, değiştirilebilir bir tampon oluşturulur.

1 <= 3 → true

append(1) ve append(' ') aynı nesneye ekler (yeni String yok) → "1 ".

i++ → 2 <= 3 → true

append(2) ve append(' ') aynı nesneye ekler (yeni String yok) → "1 2 ".

i++ → 3 <= 3 → true

append(3) ve append(' ') aynı nesneye ekler (yeni String yok) → "1 2 3 ".

i++ → 4 <= 3 → false: döngü biter.

toString() tampondan tek bir String üretir.

Sondaki boşluk görünsün diye | eklendi.

StringBuilder metin = new StringBuilder();
for (int i = 1; i <= 3; i++) {
    metin.append(i).append(' ');
}
String sonuç = metin.toString();
System.out.println(sonuç + "|");

Biçimleme

printf ile Biçimleme

System.out.printf("%-8s %3d %7.2f%n", ad, adet, fiyat);

%-8s ← ad: "Java" 8 hücreye sola yaslanır, kalan 4 hücre boşluk.

%3d ← adet: 3 tam sayısı 3 hücreye sağa yaslanır.

%7.2f ← fiyat: 2 ondalıkla "17.50" (5 karakter) 7 hücreye sağa yaslanır.

%n satır sonu ekler. Belirteçler argümanlarla sırayla eşleşir; tür uyuşmazsa hata oluşur.

%s metin, %d tam sayı, %f ondalıklı sayı. Türkçe yerel ayarlı bilgisayarda %.2f ondalık ayırıcı olarak virgül basabilir (17,50).

Temeller

Unicode ve Metin

String UTF-16 kod birimlerinden oluşur.
Bazı görünür karakterler iki char veya birden fazla Unicode kod noktası içerebilir.
Kullanıcıya görünen karakter sayısı için yalnızca length her durumda yeterli olmayabilir.

Özet

Bölüm Özeti

String değiştirilemez bir nesnedir; işlemler yeni String döndürür.
İndeksler 0'dan length()-1'e uzanır.
İçerik karşılaştırması equals ile, sözlüksel sıra compareTo ile yapılır.
Yoğun birleştirmede StringBuilder; biçimli çıktıda printf kullanılabilir.

Özet

Kontrol Soruları

String neden değiştirilemez olarak adlandırılır?
substring başlangıç ve bitiş sınırlarını nasıl kullanır?
== ile equals arasındaki fark nedir?
next ve nextLine nasıl ayrılır?
Döngü içinde neden StringBuilder tercih edilebilir?

Son

Dizgiler

← → veya boşluk ile gezinin · F: tam ekran · Home/End: ilk/son slayt

Dizgiler

Öğrenme Çıktıları

String Nedir?

String Oluşturma

Değişmezlik

Değişmezlik: toUpperCase()

İndeksleme

Temel Metotlar

Sık String Metotları

Alt Dizgi Sınırları: s = "PROGRAM"

Uygulama: E-postayı Parçalama

== ile equals Farkı

Karşılaştırma Metotları

String Havuzu

Scanner ile Metin Girdisi

Kod İzleme: next() ve nextLine()

Birleştirme ve StringBuilder

Kod İzleme: StringBuilder ile Birleştirme

printf ile Biçimleme

Unicode ve Metin

Bölüm Özeti

Kontrol Soruları

Son

Değişmezlik: `toUpperCase()`

Alt Dizgi Sınırları: `s = "PROGRAM"`

`==` ile `equals` Farkı

Kod İzleme: `next()` ve `nextLine()`

Kod İzleme: `StringBuilder` ile Birleştirme