Döngüler

Bilgisayar ve Programlamaya Giriş

forwhiledo-whileİç içeÖrnekler

Sercan KÜLCÜ · Giresun Üniversitesi

Giriş

Öğrenme Çıktıları

Döngü

for, while ve do-while yapılarını seçmek.

Kalıplar

Sayaç ve biriktirici ile hesap yapmak.

İç içe

İç içe döngülerle satır-sütun desenleri üretmek.

İzleme

Döngüyü sınır değerlerle adım adım doğrulamak.

Döngüler

Döngünün Bileşenleri

Başlangıç: döngüden önce bir kez kurulan durum.
Koşul: her turdan önce (do-while’da sonra) sorulur; false ise çıkılır.
Gövde: her turda yapılan iş.
Güncelleme: koşulu sona yaklaştırır; unutulursa döngü bitmez.

Bu dört renk bölüm boyunca aynı anlamda kullanılır.

Döngüler

for Döngüsü

int n = 4;
int toplam = 0;
for (int i = 1; i <= n; i++) {
    toplam += i;
}
System.out.println(toplam);

başlangıçkoşulgövdegüncelleme

Tekrar sayısı belli olduğunda for uygundur; dört parça tek satırda toplanır.
Sıra: başlangıç → koşul → gövde → güncelleme → koşul …
i yalnızca döngü içinde tanımlıdır.

Döngüler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: `for` ile 1 + 2 + 3 + 4

n = 4: 1’den 4’e kadar toplayacağız.

Biriktirici toplam = 0 ile başlar (henüz hiçbir sayı eklenmedi).

Başlangıç: int i = 1 yalnızca bir kez çalışır.

Koşul: i <= n → 1 <= 4 → true → gövdeye gir.

Gövde: toplam = 0 + 1 = 1.

Güncelleme: i++ → i = 2. Sonra yine koşula dönülür.

Koşul: i <= n → 2 <= 4 → true → gövdeye gir.

Gövde: toplam = 1 + 2 = 3.

Güncelleme: i++ → i = 3. Sonra yine koşula dönülür.

Koşul: i <= n → 3 <= 4 → true → gövdeye gir.

Gövde: toplam = 3 + 3 = 6.

Güncelleme: i++ → i = 4. Sonra yine koşula dönülür.

Koşul: i <= n → 4 <= 4 → true → gövdeye gir.

Gövde: toplam = 6 + 4 = 10.

Güncelleme: i++ → i = 5. Sonra yine koşula dönülür.

Koşul: i <= n → 5 <= 4 → false → döngü biter.

Döngüden sonra println 10 yazar. i artık yok: kapsamı döngüydü. Gövde 4 kez, koşul 5 kez çalıştı.

int n = 4;
int toplam = 0;
for (int i = 1; i <= n; i++) {
    toplam += i;
}
System.out.println(toplam);

Döngüler

while Döngüsü

int sayı = 5;
int faktöriyel = 1;
while (sayı > 1) {
    faktöriyel *= sayı;
    sayı--;
}
System.out.println(faktöriyel);

başlangıçkoşulgövdegüncelleme

Koşul gövdeden önce kontrol edilir.
Başlangıçta false ise gövde hiç çalışmaz.
Başlangıç döngüden önce, güncelleme gövdenin içinde yazılır.

Döngüler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: `while` ile 5!

Başlangıç: sayı = 5 (5! hesaplanacak).

Çarpım biriktiricisi 1 ile başlar (0 olsaydı sonuç hep 0 olurdu).

Koşul: 5 > 1 → true → gövde çalışır.

faktöriyel = 1 × 5 = 5.

Güncelleme: sayı-- → 4. Koşul sona yaklaşır.

Koşul: 4 > 1 → true → gövde çalışır.

faktöriyel = 5 × 4 = 20.

Güncelleme: sayı-- → 3. Koşul sona yaklaşır.

Koşul: 3 > 1 → true → gövde çalışır.

faktöriyel = 20 × 3 = 60.

Güncelleme: sayı-- → 2. Koşul sona yaklaşır.

Koşul: 2 > 1 → true → gövde çalışır.

faktöriyel = 60 × 2 = 120.

Güncelleme: sayı-- → 1. Koşul sona yaklaşır.

Koşul: 1 > 1 → false → döngüden çıkılır.

120 yazılır: 5 × 4 × 3 × 2 = 120. Gövde 4 kez çalıştı; 1 ile çarpmaya gerek yok.

int sayı = 5;
int faktöriyel = 1;
while (sayı > 1) {
    faktöriyel *= sayı;
    sayı--;
}
System.out.println(faktöriyel);

Döngüler

do-while Döngüsü

Scanner klavye = new Scanner(System.in);
int seçim;
do {
  System.out.print("Seçim (1/0): ");
  seçim = klavye.nextInt();
  if (seçim == 1)
    System.out.println("Merhaba!");
} while (seçim != 0);
System.out.println("Güle güle");

başlangıçkoşulgövdegüncelleme

Koşul gövdeden sonra kontrol edilir → gövde en az bir kez çalışır.
Menü ve girdi doğrulama için doğal seçimdir.
while (…); sonundaki noktalı virgül unutulmamalı.

Döngüler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: `do-while` menüsü (girdi 1, 2, 0)

Klavyeden okumak için Scanner (dosya başında import java.util.Scanner;). Kullanıcı sırayla 1, 2, 0 yazacak.

seçim bildirildi ama değeri yok; koşul ilk kez gövdeden sonra sorulacağı için sorun olmaz.

1. tur: koşula bakmadan gövdeye girilir, menü yazılır.

Kullanıcı 1 yazar → seçim = 1.

seçim == 1 → true: «Merhaba!» yazılır.

Koşul: 1 != 0 → true → başa dön.

2. tur: koşula bakmadan gövdeye girilir, menü yazılır.

Kullanıcı 2 yazar → seçim = 2.

seçim == 1 → false: hiçbir şey yapılmaz.

Koşul: 2 != 0 → true → başa dön.

3. tur: koşula bakmadan gövdeye girilir, menü yazılır.

Kullanıcı 0 yazar → seçim = 0.

seçim == 1 → false: hiçbir şey yapılmaz.

Koşul: 0 != 0 → false → döngü biter.

Gövde 3 kez çalıştı; koşul da 3 kez soruldu (while’da gövde sayısından bir fazla sorulurdu).

Scanner klavye = new Scanner(System.in);
int seçim;
do {
  System.out.print("Seçim (1/0): ");
  seçim = klavye.nextInt();
  if (seçim == 1)
    System.out.println("Merhaba!");
} while (seçim != 0);
System.out.println("Güle güle");

Döngüler

Döngü Seçimi

Durum	Tercih
1’den n’ye say, n kez tekrarla	for
Sayı 0 olana kadar basamak işle	while
Menü göster, geçerli girdi gelene kadar sor	do-while
Kullanıcı “0” yazana kadar topla	while / do-while

Üçü de birbirine çevrilebilir; seçim okunabilirlik içindir.

Dallanma

break ve continue

for (int i = 1; i <= 10; i++) {
    if (i % 3 == 0) continue;
    if (i == 8) break;
    System.out.print(i + " ");
}
System.out.println("| bitti");

continue: turun kalanını atlar, güncellemeye (i++) geçer.
break: en yakın döngüyü hemen bitirir.
Aşırı kullanım akışı izlemeyi zorlaştırır.

Dallanma · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: `break` ve `continue`

i = 1: 1 % 3 = 1 → false; 1 == 8 → false. İki kontrol de geçildi.

1 yazılır.

i = 2: 2 % 3 = 2 → false; 2 == 8 → false. İki kontrol de geçildi.

2 yazılır.

i = 3: 3 % 3 == 0 → true → continue: print atlanır, doğrudan i++.

i = 4: 4 % 3 = 1 → false; 4 == 8 → false. İki kontrol de geçildi.

4 yazılır.

i = 5: 5 % 3 = 2 → false; 5 == 8 → false. İki kontrol de geçildi.

5 yazılır.

i = 6: 6 % 3 == 0 → true → continue: print atlanır, doğrudan i++.

i = 7: 7 % 3 = 1 → false; 7 == 8 → false. İki kontrol de geçildi.

7 yazılır.

i = 8: 8 % 3 = 2 → false; 8 == 8 → true → break: döngü burada biter, 9 ve 10’a hiç gelinmez.

Döngü break ile bitti; akış döngüden sonraki satırdan sürer.

for (int i = 1; i <= 10; i++) {
    if (i % 3 == 0) continue;
    if (i == 8) break;
    System.out.print(i + " ");
}
System.out.println("| bitti");

Döngüler

Sonsuz Döngü

Koşul hiçbir zaman false olmuyorsa döngü bitmez: program “donmuş” görünür.
Sayaç yanlış yönde güncellenmiş ya da hiç güncellenmemiş olabilir.
Kasıtlı while (true) döngülerinde de içeride bir break koşulu olmalıdır. Takılırsa programı Ctrl+C ile durdurun.

Doğrulama

Döngü Değişmezi

Her turun başında doğru kalan bir özelliktir.
Toplam döngüsünde: toplam = 1 + 2 + … + (i − 1).
Döngü bitince (i = n + 1) değişmez, sonucun doğru olduğunu söyler.

Başlangıçta hiçbir sayı işlenmedi: toplam = 0 (boş toplam). Değişmez baştan doğru.

i = 2 turunun başında toplam, 1 … 1 sayılarının toplamı: 1.

i = 3 turunun başında toplam, 1 … 2 sayılarının toplamı: 3.

i = 4 turunun başında toplam, 1 … 3 sayılarının toplamı: 6.

i = 5 → koşul false. Değişmez hâlâ doğru: toplam = 1 + 2 + 3 + 4 = 10 → sonuç doğru.

Doğrulama

Sınır Hataları (1’den 5’e say)

< ile <=, 0 ile 1 başlangıcı arasındaki fark bir tur eksik/fazla demektir (“off-by-one”).
Test: ilk turu, son turu ve tur sayısını elle kontrol edin.

Örnek

Basamak Sayısı

int sayı = -507;
long kalan = sayı;
if (kalan < 0) kalan = -kalan;
int basamak = 0;
do {
    basamak++;
    kalan /= 10;
} while (kalan > 0);
System.out.println(basamak);

Her / 10 son basamağı atar; kaç kez bölündüğünü sayarız.
do-while sayesinde 0 da 1 basamak sayılır; ayrı bir özel durum gerekmez.
long kopya, -2147483648 gibi uç değerde işaret değiştirirken taşmayı önler.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: basamak sayısı (sayı = −507)

Negatif bir sayıyla deneyelim: sayı = −507.

int değer long’a kopyalanır (−2147483648’in tersi int’e sığmaz, long’a sığar).

−507 < 0 → true → kalan = 507. İşaret basamak sayısını değiştirmez.

Sayaç basamak = 0.

Gövde: bir basamak sayıldı → basamak = 1.

kalan = 507 / 10 = 50 (tam sayı bölmesi son basamağı atar).

Koşul: 50 > 0 → true → tekrar.

Gövde: bir basamak sayıldı → basamak = 2.

kalan = 50 / 10 = 5 (tam sayı bölmesi son basamağı atar).

Koşul: 5 > 0 → true → tekrar.

Gövde: bir basamak sayıldı → basamak = 3.

kalan = 5 / 10 = 0 (tam sayı bölmesi son basamağı atar).

Koşul: 0 > 0 → false → bitti.

3 yazılır. sayı = 0 olsaydı do-while gövdeyi yine bir kez çalıştırır → 1 basamak (doğru).

int sayı = -507;
long kalan = sayı;
if (kalan < 0) kalan = -kalan;
int basamak = 0;
do {
    basamak++;
    kalan /= 10;
} while (kalan > 0);
System.out.println(basamak);

Örnek

Rakamlar Toplamı

int sayı = 725;
long kalan = sayı;
if (kalan < 0) kalan = -kalan;
int toplam = 0;
while (kalan > 0) {
    toplam += (int) (kalan % 10);
    kalan /= 10;
}
System.out.println(toplam);

% 10 son rakamı verir.
/ 10 işlenen son rakamı sayıdan çıkarır.
Burada while yeterli: 0 için gövde hiç çalışmaz, toplam 0 kalır (doğru).

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: rakamlar toplamı (sayı = 725)

Rakamları 7, 2 ve 5 olan sayı: 725.

Üzerinde çalışmak için kopya: kalan = 725.

725 < 0 → false: işaret değişmez.

Biriktirici toplam = 0.

Koşul: 725 > 0 → true.

Son rakam 725 % 10 = 5; toplam = 0 + 5 = 5.

kalan = 725 / 10 = 72: işlenen rakam atıldı.

Koşul: 72 > 0 → true.

Son rakam 72 % 10 = 2; toplam = 5 + 2 = 7.

kalan = 72 / 10 = 7: işlenen rakam atıldı.

Koşul: 7 > 0 → true.

Son rakam 7 % 10 = 7; toplam = 7 + 7 = 14.

kalan = 7 / 10 = 0: işlenen rakam atıldı.

Koşul: 0 > 0 → false.

14 yazılır: 7 + 2 + 5 = 14. sayı değişmedi, yalnızca kopyası (kalan) tüketildi.

int sayı = 725;
long kalan = sayı;
if (kalan < 0) kalan = -kalan;
int toplam = 0;
while (kalan > 0) {
    toplam += (int) (kalan % 10);
    kalan /= 10;
}
System.out.println(toplam);

Örnek

Üs Alma

int taban = 2, üs = 4;
int sonuç = 1;
for (int i = 0; i < üs; i++) {
    sonuç *= taban;
}
System.out.println(sonuç);

Döngü tam üs kez çalışır; her tur bir kez tabanla çarpar.
üs = 0 ise döngü hiç çalışmaz, sonuç 1 kalır (2⁰ = 1).
Negatif üsleri kapsamaz; büyük sonuçlar int sınırını aşar.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: 2⁴

2⁴ hesaplanacak: taban = 2, üs = 4.

Çarpımın etkisiz elemanı 1: sonuç = 1 (= 2⁰).

Başlangıç: i = 0. Döngü üs kez (0, 1, 2, 3) dönecek.

Koşul: 0 < 4 → true.

sonuç = 1 × 2 = 2 (= 2¹).

Güncelleme: i = 1.

Koşul: 1 < 4 → true.

sonuç = 2 × 2 = 4 (= 2²).

Güncelleme: i = 2.

Koşul: 2 < 4 → true.

sonuç = 4 × 2 = 8 (= 2³).

Güncelleme: i = 3.

Koşul: 3 < 4 → true.

sonuç = 8 × 2 = 16 (= 2⁴).

Güncelleme: i = 4.

Koşul: 4 < 4 → false.

16 yazılır. Değişmez: her turun başında sonuç = 2ⁱ.

int taban = 2, üs = 4;
int sonuç = 1;
for (int i = 0; i < üs; i++) {
    sonuç *= taban;
}
System.out.println(sonuç);

Örnek

Asal Sayı

int n = 29;
boolean asal = n >= 2;
for (int i = 2; asal && i <= n / i; i++) {
    if (n % i == 0) asal = false;
}
System.out.println(asal);

0 ve 1 asal değildir: asal = n >= 2.
Bölen aramak için √n’e kadar gitmek yeter: i <= n / i ≡ i × i ≤ n (taşma riski yok).
asal && sayesinde bölen bulununca döngü durur.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: 29 asal mı?

n = 29 asal mı?

29 >= 2 → true. Aksi kanıtlanana kadar asal kabul ediyoruz.

Başlangıç: ilk bölen adayı i = 2.

Koşul: true && 2 <= 29/2 = 14 → true.

29 % 2 = 1 → bölmüyor.

Güncelleme: i = 3.

Koşul: true && 3 <= 29/3 = 9 → true.

29 % 3 = 2 → bölmüyor.

Güncelleme: i = 4.

Koşul: true && 4 <= 29/4 = 7 → true.

29 % 4 = 1 → bölmüyor.

Güncelleme: i = 5.

Koşul: true && 5 <= 29/5 = 5 → true.

29 % 5 = 4 → bölmüyor.

Güncelleme: i = 6.

Koşul: true && 6 <= 29/6 = 4 → false: √29’i geçtik, daha büyük bölen aramaya gerek yok.

true yazılır. 4 bölen denendi.

int n = 29;
boolean asal = n >= 2;
for (int i = 2; asal && i <= n / i; i++) {
    if (n % i == 0) asal = false;
}
System.out.println(asal);

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme (devam): 21 asal mı?

n = 21 asal mı?

21 >= 2 → true. Aksi kanıtlanana kadar asal kabul ediyoruz.

Başlangıç: ilk bölen adayı i = 2.

Koşul: true && 2 <= 21/2 = 10 → true.

21 % 2 = 1 → bölmüyor.

Güncelleme: i = 3.

Koşul: true && 3 <= 21/3 = 7 → true.

21 % 3 = 0 → bölen bulundu: asal = false.

Güncelleme: i = 4.

Koşul: asal = false → && kısa devre yapar, i <= n / i hiç hesaplanmaz → döngü biter.

false yazılır. Bölen bulunur bulunmaz döngü durdu.

int n = 21;
boolean asal = n >= 2;
for (int i = 2; asal && i <= n / i; i++) {
    if (n % i == 0) asal = false;
}
System.out.println(asal);

Örnek

Fibonacci Serisi

int adet = 5;
long a = 0, b = 1;
for (int i = 0; i < adet; i++) {
    System.out.print(a + " ");
    long sonraki = a + b;
    a = b;
    b = sonraki;
}

Her terim önceki ikisinin toplamı: 0 1 1 2 3 5 8 …
Güncelleme sırası iki önceki değeri korur; b = sonraki önce yazılsaydı eski b kaybolurdu.
Seri hızlı büyür; long bile 93. terimden sonra taşar.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: ilk 5 Fibonacci sayısı

İlk 5 Fibonacci sayısı yazılacak.

Serinin ilk iki terimi: a = 0, b = 1.

i = 0 < 5 → true. Sıradaki terim a = 0 yazılır.

sonraki = 0 + 1 = 1.

Kaydırma: a = 1, b = 1. Sıra önemli: önce a = b, sonra b = sonraki. Sonra i++.

i = 1 < 5 → true. Sıradaki terim a = 1 yazılır.

sonraki = 1 + 1 = 2.

Kaydırma: a = 1, b = 2. Sıra önemli: önce a = b, sonra b = sonraki. Sonra i++.

i = 2 < 5 → true. Sıradaki terim a = 1 yazılır.

sonraki = 1 + 2 = 3.

Kaydırma: a = 2, b = 3. Sıra önemli: önce a = b, sonra b = sonraki. Sonra i++.

i = 3 < 5 → true. Sıradaki terim a = 2 yazılır.

sonraki = 2 + 3 = 5.

Kaydırma: a = 3, b = 5. Sıra önemli: önce a = b, sonra b = sonraki. Sonra i++.

i = 4 < 5 → true. Sıradaki terim a = 3 yazılır.

sonraki = 3 + 5 = 8.

Kaydırma: a = 5, b = 8. Sıra önemli: önce a = b, sonra b = sonraki. Sonra i++.

Koşul: 5 < 5 → false → döngü biter. Çıktı: 0 1 1 2 3.

int adet = 5;
long a = 0, b = 1;
for (int i = 0; i < adet; i++) {
    System.out.print(a + " ");
    long sonraki = a + b;
    a = b;
    b = sonraki;
}

Döngüler

İç İçe Döngü

for (int satır = 0; satır < 3; satır++) {
  for (int sütun = 0; sütun < 4; sütun++) {
    System.out.printf("(%d,%d) ", satır, sütun);
  }
  System.out.println();
}

İç döngü, dış döngünün her turunda baştan sona tamamlanır.
Gövde satır × sütun = 3 × 4 = 12 kez çalışır.

Döngüler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: 3 × 4 ızgara

Dış döngü satır = 0; iç döngü sütun = 0’dan başlar → (0,0).

sütun++ → 1 < 4 → true → (0,1) yazılır.

sütun++ → 2 < 4 → true → (0,2) yazılır.

sütun++ → 3 < 4 → true → (0,3) yazılır.

sütun = 4 < 4 → false: iç döngü bitti. println satırı sonlandırır.

satır++ → satır = 1; iç döngü yeniden sütun = 0’dan başlar.

sütun++ → 1 < 4 → true → (1,1) yazılır.

sütun++ → 2 < 4 → true → (1,2) yazılır.

sütun++ → 3 < 4 → true → (1,3) yazılır.

sütun = 4 < 4 → false: iç döngü bitti. println satırı sonlandırır.

satır++ → satır = 2; iç döngü yeniden sütun = 0’dan başlar.

sütun++ → 1 < 4 → true → (2,1) yazılır.

sütun++ → 2 < 4 → true → (2,2) yazılır.

sütun++ → 3 < 4 → true → (2,3) yazılır.

sütun = 4 < 4 → false: iç döngü bitti. println satırı sonlandırır.

satır = 3 < 3 → false: dış döngü de bitti. Toplam 3 × 4 = 12 printf.

for (int satır = 0; satır < 3; satır++) {
  for (int sütun = 0; sütun < 4; sütun++) {
    System.out.printf("(%d,%d) ", satır, sütun);
  }
  System.out.println();
}

Örnek

Desen Problemini Çözme

Beklenen çıktıyı küçük bir n (ör. 4) için kareli kâğıda çizin.
Her satırda kaç boşluk ve kaç karakter olduğunu tabloya dökün.
Sayıları satır numarasıyla ilişkilendirin (3, 2, 1, 0 → n − satır).
Dış döngü = satır; her parça için bir iç döngü.

Örnek

Artan Üçgen

int n = 4;
for (int satır = 1; satır <= n; satır++) {
    for (int sütun = 1; sütun <= satır; sütun++) {
        System.out.print("*");
    }
    System.out.println();
}

Satır r ise r yıldız yazılır.
İç döngünün üst sınırı dış döngü değişkenidir.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: artan üçgen (n = 4)

n = 4 satırlık üçgen. Izgarada her hücre bir karakter.

satır = 1: iç döngü sütun = 1 … 1 → bu satıra 1 yıldız.

sütun = 2 <= 1 → false. println ile alt satıra geçilir.

satır = 2: iç döngü sütun = 1 … 2 → bu satıra 2 yıldız.

sütun = 2 <= 2 → true → *

sütun = 3 <= 2 → false. println ile alt satıra geçilir.

satır = 3: iç döngü sütun = 1 … 3 → bu satıra 3 yıldız.

sütun = 2 <= 3 → true → *

sütun = 3 <= 3 → true → *

sütun = 4 <= 3 → false. println ile alt satıra geçilir.

satır = 4: iç döngü sütun = 1 … 4 → bu satıra 4 yıldız.

sütun = 2 <= 4 → true → *

sütun = 3 <= 4 → true → *

sütun = 4 <= 4 → true → *

sütun = 5 <= 4 → false. println ile alt satıra geçilir.

satır = 5 <= 4 → false: bitti. Toplam 1 + 2 + 3 + 4 = 10 yıldız.

int n = 4;
for (int satır = 1; satır <= n; satır++) {
  for (int sütun = 1; sütun <= satır; sütun++) {
    System.out.print("*");
  }
  System.out.println();
}

Örnek

Sağa Yaslı Üçgen

int n = 3;
for (int satır = 1; satır <= n; satır++) {
    for (int boşluk = 0; boşluk < n - satır; boşluk++)
        System.out.print(" ");
    for (int yıldız = 0; yıldız < satır; yıldız++)
        System.out.print("*");
    System.out.println();
}

Her satır boşluk bölümü ve karakter bölümünden oluşur.
Boşluk azalırken yıldız artar.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: sağa yaslı üçgen (n = 3)

n = 3. Her satır: önce n − satır boşluk, sonra satır yıldız.

satır = 1: 2 boşluk gerekiyor. boşluk = 0 → ' ' yazılır.

boşluk = 1 < 2 → ' ' yazılır.

Boşluklar bitti; 1 yıldız: yıldız = 0 → *

Satır tamam (her satır n = 3 karakter): println.

satır = 2: 1 boşluk gerekiyor. boşluk = 0 → ' ' yazılır.

Boşluklar bitti; 2 yıldız: yıldız = 0 → *

yıldız = 1 < 2 → *

Satır tamam (her satır n = 3 karakter): println.

satır = 3: boşluk < 3 − 3 = 0 → false: bu satırda hiç boşluk yok.

Boşluklar bitti; 3 yıldız: yıldız = 0 → *

yıldız = 1 < 3 → *

yıldız = 2 < 3 → *

Satır tamam (her satır n = 3 karakter): println.

int n = 3;
for (int satır = 1; satır <= n; satır++) {
  for (int boşluk = 0; boşluk < n - satır; boşluk++)
    System.out.print(" ");
  for (int yıldız = 0; yıldız < satır; yıldız++)
    System.out.print("*");
  System.out.println();
}

Örnek

Satıra Göre Sayılar

Desen	Boşluk	Karakter
Artan üçgen	0	satır
Azalan üçgen	0	n - satır + 1
Sağa yaslı	n - satır	satır
Piramit	n - satır	2 × satır - 1

Örnek

Sayı Üçgeni

int n = 4;
for (int satır = 1; satır <= n; satır++) {
    for (int değer = 1; değer <= satır; değer++) {
        System.out.print(değer + " ");
    }
    System.out.println();
}

Yazdırılan değer sütun değişkeninden gelir.
Aynı yapı karakter yerine sayı üretir.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: sayı üçgeni (n = 4)

Her hücreye bir değer + " " (sayı ve boşluk) yazılır.

satır = 1: değer 1’den 1’e kadar. değer = 1 → “1 ”

değer = 2 <= 1 → false; println.

satır = 2: değer 1’den 2’e kadar. değer = 1 → “1 ”

değer = 2 → “2 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

değer = 3 <= 2 → false; println.

satır = 3: değer 1’den 3’e kadar. değer = 1 → “1 ”

değer = 2 → “2 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

değer = 3 → “3 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

değer = 4 <= 3 → false; println.

satır = 4: değer 1’den 4’e kadar. değer = 1 → “1 ”

değer = 2 → “2 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

değer = 3 → “3 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

değer = 4 → “4 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

değer = 5 <= 4 → false; println.

int n = 4;
for (int satır = 1; satır <= n; satır++) {
  for (int değer = 1; değer <= satır; değer++) {
    System.out.print(değer + " ");
  }
  System.out.println();
}

Örnek

İçi Boş Kare

int n = 4;
for (int i = 0; i < n; i++) {
  for (int j = 0; j < n; j++) {
    if (i == 0 || i == n - 1 || j == 0 || j == n - 1)
      System.out.print("*");
    else
      System.out.print(" ");
  }
  System.out.println();
}

Yalnızca ilk/son satır veya ilk/son sütun yıldızdır.
||: dört koşuldan biri true ise yeter.
Diğer hücrelere boşluk yazılır; yoksa kare kayar.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: içi boş kare (n = 4)

n = 4. Kenar: ilk/son satır (i = 0, 3) veya ilk/son sütun (j = 0, 3).

i = 0, j = 0: i == 0 → true → *

i = 0, j = 1: i == 0 → true → *

i = 0, j = 2: i == 0 → true → *

i = 0, j = 3: i == 0 → true → *

j = 4 < 4 → false; println.

i = 1, j = 0: j == 0 → true → *

i = 1, j = 1: dört koşulun hepsi false → else → boşluk

i = 1, j = 2: dört koşulun hepsi false → else → boşluk

i = 1, j = 3: j == 3 → true → *

j = 4 < 4 → false; println.

int n = 4;
for (int i = 0; i < n; i++) {
  for (int j = 0; j < n; j++) {
    if (i == 0 || i == n - 1 || j == 0 || j == n - 1)
      System.out.print("*");
    else
      System.out.print(" ");
  }
  System.out.println();
}

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme (devam): satır 2 ve 3

i = 2, j = 0: j == 0 → true → *

i = 2, j = 1: dört koşulun hepsi false → else → boşluk

i = 2, j = 2: dört koşulun hepsi false → else → boşluk

i = 2, j = 3: j == 3 → true → *

j = 4 < 4 → false; println.

i = 3, j = 0: i == 3 → true → *

i = 3, j = 1: i == 3 → true → *

i = 3, j = 2: i == 3 → true → *

i = 3, j = 3: i == 3 → true → *

j = 4 < 4 → false; println.

i = 4 < 4 → false: kare tamam. 16 hücrenin 12’si kenar.

int n = 4;
for (int i = 0; i < n; i++) {
  for (int j = 0; j < n; j++) {
    if (i == 0 || i == n - 1 || j == 0 || j == n - 1)
      System.out.print("*");
    else
      System.out.print(" ");
  }
  System.out.println();
}

Örnek

Sık Hatalar

println çağrısını iç döngüye koymak her karakteri ayrı satıra yazar.
< ve <= farkı bir eksik veya bir fazla karakter üretir.
Boşluğu yıldızdan sonra yazmak hizalamayı tersine çevirir.
Dış döngü değişkenini iç döngüde yanlış güncellemek akışı bozar.

Örnek

Test Tasarımı

Her problem için normal bir değer seçin.
0, 1, negatif ve üst sınıra yakın değerleri ayrı test edin.
Beklenen sonucu kodu çalıştırmadan hesaplayın.
Değişkenleri tur tur izleyerek ilk sapmayı bulun.

Basamak sayısı testi	sayı	beklenen
Normal	4096	4
Sıfır	0	1
Negatif	−507	3
Uç değer	−2147483648	10

Özet

Bölüm Özeti

Her döngü başlangıç, koşul, gövde ve güncelleme parçalarından oluşur.
Tekrar sayısı belliyse for, koşul sürdükçe while, en az bir tur gerekiyorsa do-while seçilir.
Sayaç ve biriktirici kalıpları basamak, üs ve seri problemlerinde tekrar kullanılır.
İç içe döngüde dış döngü satırı, iç döngü satırdaki öğeleri üretir.
Döngüler 0, 1 ve sınır değerleriyle elle izlenerek test edilmelidir.

Özet

Kontrol Soruları

while ve do-while arasındaki temel fark nedir?
break ile continue ne yapar?
Rakamlar toplamında % 10 ve / 10 ne işe yarar?
Artan üçgende iç döngünün üst sınırı neden satır değişkenidir?
println iç döngüye yazılırsa çıktı nasıl değişir?

Son

Döngüler

← → veya boşluk ile gezinin · F: tam ekran · Home/End: ilk/son slayt

Döngüler

Öğrenme Çıktıları

Döngünün Bileşenleri

for Döngüsü

Kod İzleme: for ile 1 + 2 + 3 + 4

while Döngüsü

Kod İzleme: while ile 5!

do-while Döngüsü

Kod İzleme: do-while menüsü (girdi 1, 2, 0)

Döngü Seçimi

break ve continue

Kod İzleme: break ve continue

Sonsuz Döngü

Döngü Değişmezi

Sınır Hataları (1’den 5’e say)

Basamak Sayısı

Kod İzleme: basamak sayısı (sayı = −507)

Rakamlar Toplamı

Kod İzleme: rakamlar toplamı (sayı = 725)

Üs Alma

Kod İzleme: 2⁴

Asal Sayı

Kod İzleme: 29 asal mı?

Kod İzleme (devam): 21 asal mı?

Fibonacci Serisi

Kod İzleme: ilk 5 Fibonacci sayısı

İç İçe Döngü

Kod İzleme: 3 × 4 ızgara

Desen Problemini Çözme

Artan Üçgen

Kod İzleme: artan üçgen (n = 4)

Sağa Yaslı Üçgen

Kod İzleme: sağa yaslı üçgen (n = 3)

Satıra Göre Sayılar

Sayı Üçgeni

Kod İzleme: sayı üçgeni (n = 4)

İçi Boş Kare

Kod İzleme: içi boş kare (n = 4)

Kod İzleme (devam): satır 2 ve 3

Sık Hatalar

Test Tasarımı

Bölüm Özeti

Kontrol Soruları

Son

Kod İzleme: `for` ile 1 + 2 + 3 + 4

Kod İzleme: `while` ile 5!

Kod İzleme: `do-while` menüsü (girdi 1, 2, 0)

Kod İzleme: `break` ve `continue`