Bölüm 8: Döngüler

Bilgisayar ve Programlamaya Giriş

forwhiledo-whileİç içeÖrnekler

Sercan KÜLCÜ · Giresun Üniversitesi

Giriş

Öğrenme Çıktıları

Döngü

for, while ve do-while yapılarını seçmek.

Kalıplar

Sayaç ve biriktirici ile hesap yapmak.

İç içe

İç içe döngülerle satır-sütun desenleri üretmek.

İzleme

Döngüyü sınır değerlerle adım adım doğrulamak.

Döngüler

Döngünün Bileşenleri

İlk değer verme: döngüden önce bir kez kurulan durum.
Koşul: her turdan önce (do-while’da sonra) sorulur; false ise çıkılır.
Gövde: her turda yapılan iş.
Güncelleme: koşulu sona yaklaştırır; unutulursa döngü bitmez.

Bu dört renk bölüm boyunca aynı anlamda kullanılır.

Döngüler

for Döngüsü

int n = 4;
int toplam = 0;
for (int i = 1; i <= n; i++) {
    toplam += i;
}
System.out.println(toplam);

ilk değer vermekoşulgövdegüncelleme

Tekrar sayısı belli olduğunda for uygundur; dört parça tek satırda toplanır.
Sıra: ilk değer verme → koşul → gövde → güncelleme → koşul …
i yalnızca döngü içinde tanımlıdır.

Döngüler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: `for` ile 1 + 2 + 3 + 4

n = 4: 1’den 4’e kadar toplayacağız.

Biriktirici toplam = 0 ile başlar (henüz hiçbir sayı eklenmedi).

İlk değer verme: int i = 1 yalnızca bir kez çalışır.

Koşul: i <= n → 1 <= 4 → true → gövdeye gir.

Gövde: toplam = 0 + 1 = 1.

Güncelleme: i++ → i = 2. Sonra yine koşula dönülür.

Koşul: i <= n → 2 <= 4 → true → gövdeye gir.

Gövde: toplam = 1 + 2 = 3.

Güncelleme: i++ → i = 3. Sonra yine koşula dönülür.

Koşul: i <= n → 3 <= 4 → true → gövdeye gir.

Gövde: toplam = 3 + 3 = 6.

Güncelleme: i++ → i = 4. Sonra yine koşula dönülür.

Koşul: i <= n → 4 <= 4 → true → gövdeye gir.

Gövde: toplam = 6 + 4 = 10.

Güncelleme: i++ → i = 5. Sonra yine koşula dönülür.

Koşul: i <= n → 5 <= 4 → false → döngü biter.

Döngüden sonra println 10 yazar. i artık yok: kapsamı döngüydü. Gövde 4 kez, koşul 5 kez çalıştı.

int n = 4;
int toplam = 0;
for (int i = 1; i <= n; i++) {
    toplam += i;
}
System.out.println(toplam);

Döngüler

for Döngüsünün Esnek Biçimleri

Başlık	Çalışma
`for (int i = 0, j = 9; i < j; i++, j--)`	i ve j birlikte: (0,9) … (4,5), 5 tur
`for (int i = 0; i <= 10; i += 2)`	0 2 4 6 8 10
`for (int i = 5; i >= 1; i--)`	geri sayım: 5 4 3 2 1

int k = 0;
for (;;) {            // üç bölüm de boş: koşul true sayılır
    k++;
    if (k == 3) break;  // çıkış koşulu şart
}
System.out.println(k);   // 3

İlk değer verme, koşul ve güncelleme bölümlerinin her biri isteğe bağlıdır.
İlk değer verme bölümünde aynı tipte birden çok değişken, güncellemede virgülle birden çok ifade yazılabilir.

Döngüler

`++i` ile `i++` Farkı

for (int i = 0; i < 3; i++) System.out.print(i + " ");   // 0 1 2
for (int i = 0; i < 3; ++i) System.out.print(i + " ");   // 0 1 2

for’un güncelleme bölümünde ifadenin değeri kullanılmaz; ikisi de yalnızca i’yi 1 artırır, fark yoktur.

Başlangıç	İfade	sonuç	sonra
`a = 5`	`b = a++`	b = 5	a = 6
`a = 5`	`b = ++a`	b = 6	a = 6
`idx = 0`	`d[idx++]`	10	idx = 1
`idx = 0`	`d[++idx]`	20	idx = 1

i++ önce eski değeri verir, sonra artırır; ++i önce artırır, sonra yeni değeri verir.
Tabloda d = {10, 20, 30}; fark yalnızca değer kullanıldığında ortaya çıkar. Okunabilirlik için sayaçta i++ yazın.

Döngüler

while Döngüsü

int sayi = 5;
int faktoriyel = 1;
while (sayi > 1) {
    faktoriyel *= sayi;
    sayi--;
}
System.out.println(faktoriyel);

ilk değer vermekoşulgövdegüncelleme

Koşul gövdeden önce kontrol edilir.
Başlangıçta false ise gövde hiç çalışmaz.
İlk değer verme döngüden önce, güncelleme gövdenin içinde yazılır.

Döngüler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: `while` ile 5!

İlk değer verme: sayi = 5 (5! hesaplanacak).

Çarpım biriktiricisi 1 ile başlar (0 olsaydı sonuç hep 0 olurdu).

Koşul: 5 > 1 → true → gövde çalışır.

faktoriyel = 1 × 5 = 5.

Güncelleme: sayi-- → 4. Koşul sona yaklaşır.

Koşul: 4 > 1 → true → gövde çalışır.

faktoriyel = 5 × 4 = 20.

Güncelleme: sayi-- → 3. Koşul sona yaklaşır.

Koşul: 3 > 1 → true → gövde çalışır.

faktoriyel = 20 × 3 = 60.

Güncelleme: sayi-- → 2. Koşul sona yaklaşır.

Koşul: 2 > 1 → true → gövde çalışır.

faktoriyel = 60 × 2 = 120.

Güncelleme: sayi-- → 1. Koşul sona yaklaşır.

Koşul: 1 > 1 → false → döngüden çıkılır.

120 yazılır: 5 × 4 × 3 × 2 = 120. Gövde 4 kez çalıştı; 1 ile çarpmaya gerek yok.

int sayi = 5;
int faktoriyel = 1;
while (sayi > 1) {
    faktoriyel *= sayi;
    sayi--;
}
System.out.println(faktoriyel);

Döngüler

do-while Döngüsü

Scanner klavye = new Scanner(System.in);
int secim;
do {
  System.out.print("Seçim (1/0): ");
  secim = klavye.nextInt();
  if (secim == 1)
    System.out.println("Merhaba!");
} while (secim != 0);
System.out.println("Güle güle");

ilk değer vermekoşulgövdegüncelleme

Koşul gövdeden sonra kontrol edilir → gövde en az bir kez çalışır.
Menü ve girdi doğrulama için doğal seçimdir.
while (…); sonundaki noktalı virgül unutulmamalı.

Döngüler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: `do-while` menüsü (girdi 1, 2, 0)

Klavyeden okumak için Scanner (dosya başında import java.util.Scanner;). Kullanıcı sırayla 1, 2, 0 yazacak.

secim bildirildi ama değeri yok; koşul ilk kez gövdeden sonra sorulacağı için sorun olmaz.

1. tur: koşula bakmadan gövdeye girilir, menü yazılır.

Kullanıcı 1 yazar → secim = 1.

secim == 1 → true: «Merhaba!» yazılır.

Koşul: 1 != 0 → true → başa dön.

2. tur: koşula bakmadan gövdeye girilir, menü yazılır.

Kullanıcı 2 yazar → secim = 2.

secim == 1 → false: hiçbir şey yapılmaz.

Koşul: 2 != 0 → true → başa dön.

3. tur: koşula bakmadan gövdeye girilir, menü yazılır.

Kullanıcı 0 yazar → secim = 0.

secim == 1 → false: hiçbir şey yapılmaz.

Koşul: 0 != 0 → false → döngü biter.

Gövde 3 kez çalıştı; koşul da 3 kez soruldu (while’da gövde sayısından bir fazla sorulurdu).

Scanner klavye = new Scanner(System.in);
int secim;
do {
  System.out.print("Seçim (1/0): ");
  secim = klavye.nextInt();
  if (secim == 1)
    System.out.println("Merhaba!");
} while (secim != 0);
System.out.println("Güle güle");

Döngüler

Döngü Seçimi

Durum	Tercih
1’den n’ye say, n kez tekrarla	for
Sayı 0 olana kadar basamak işle	while
Menü göster, geçerli girdi gelene kadar sor	do-while
Kullanıcı “0” yazana kadar topla	while / do-while

Üçü de birbirine çevrilebilir; seçim okunabilirlik içindir.

Dallanma

break ve continue

for (int i = 1; i <= 10; i++) {
    if (i % 3 == 0) continue;
    if (i == 8) break;
    System.out.print(i + " ");
}
System.out.println("| bitti");

continue: turun kalanını atlar, güncellemeye (i++) geçer.
break: en yakın döngüyü hemen bitirir.
Aşırı kullanım akışı izlemeyi zorlaştırır.

Dallanma · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: `break` ve `continue`

i = 1: 1 % 3 = 1 → false; 1 == 8 → false. İki kontrol de geçildi.

1 yazılır.

i = 2: 2 % 3 = 2 → false; 2 == 8 → false. İki kontrol de geçildi.

2 yazılır.

i = 3: 3 % 3 == 0 → true → continue: print atlanır, doğrudan i++.

i = 4: 4 % 3 = 1 → false; 4 == 8 → false. İki kontrol de geçildi.

4 yazılır.

i = 5: 5 % 3 = 2 → false; 5 == 8 → false. İki kontrol de geçildi.

5 yazılır.

i = 6: 6 % 3 == 0 → true → continue: print atlanır, doğrudan i++.

i = 7: 7 % 3 = 1 → false; 7 == 8 → false. İki kontrol de geçildi.

7 yazılır.

i = 8: 8 % 3 = 2 → false; 8 == 8 → true → break: döngü burada biter, 9 ve 10’a hiç gelinmez.

Döngü break ile bitti; akış döngüden sonraki satırdan sürer.

for (int i = 1; i <= 10; i++) {
    if (i % 3 == 0) continue;
    if (i == 8) break;
    System.out.print(i + " ");
}
System.out.println("| bitti");

Dallanma · Kodu adım adım çalıştır

Etiketli `break dis`: iki döngüden birden çık

i = 1, j = 1: 1·1 = 1 ≠ 4, 1 1 yazılır.

j = 2: 1·2 = 2 ≠ 4 → 1 2 yazılır.

j = 3: 1·3 = 3 ≠ 4 → 1 3 yazılır; iç döngü biter.

i = 2; iç döngü yeniden başlar: j = 1, 2·1 = 2 ≠ 4 → 2 1 yazılır.

i = 2, j = 2: 2·2 = 4 → break dis. Yazdırmadan her iki döngüden birden çıkılır; i = 3 hiç denenmez.

Etiketli break dış döngünün ardındaki satıra atlar: bitti yazılır. Çıktı: 4 sayı satırı + bitti.

dis:
for (int i = 1; i <= 3; i++) {
    for (int j = 1; j <= 3; j++) {
        if (i * j == 4) break dis;
        System.out.println(i + " " + j);
    }
}
System.out.println("bitti");

Dallanma · Kodu adım adım çalıştır

Karşılaştırma: düz `break` yalnızca iç döngüyü bitirir

i = 1: j = 1, 2, 3 için 1·j ≠ 4; 1 1, 1 2, 1 3 yazılır.

i = 2, j = 1: 2·1 = 2 ≠ 4 → 2 1 yazılır.

i = 2, j = 2: 2·2 = 4 → düz break yalnızca iç döngüyü bitirir; dış döngü devam eder.

i++ → 3; iç döngü yeniden başlar: j = 1 → 3 1 yazılır.

j = 2 ve j = 3: 3·2 = 6, 3·3 = 9 ≠ 4 → 3 2 ve 3 3 yazılır.

Dış döngü de biter, bitti yazılır. Düz break ile 7 sayı satırı, etiketli break ile 4 sayı satırı çıktı.

for (int i = 1; i <= 3; i++) {
    for (int j = 1; j <= 3; j++) {
        if (i * j == 4) break;
        System.out.println(i + " " + j);
    }
}
System.out.println("bitti");

Döngüler

Sonsuz Döngü

Koşul hiçbir zaman false olmuyorsa döngü bitmez: program “donmuş” görünür.
Not: i-- ile int sınırı aşılırsa değer sarar ve döngü yaklaşık 2,1 milyar turdan sonra biter; pratikte sonsuz sayılır.
Sayaç yanlış yönde güncellenmiş ya da hiç güncellenmemiş olabilir.
Kasıtlı while (true) döngülerinde de içeride bir break koşulu olmalıdır. Takılırsa programı Ctrl+C ile durdurun.

Döngüler · Kodu adım adım çalıştır

double Sayaç Tuzağı: `x += 0.1`

Başlangıç: n = 0. Amaç 0,1’er artıp 10 tur dönmek.

x = 0.0, koşul 0.0 < 1.0 → true.

Gövde: n = 1.

Güncelleme: x = 0.1. 0,1 ikili tabanda tam gösterilemez; küçük hatalar birikir.

10. turun sonu (arada 8 tur atlandı): n = 10, x = 0.8999999999999999.

Güncelleme: x = 0.9999999999999999, tam 1.0 değil. Koşul true: döngü bir tur fazla döner.

11. tur: n = 11.

x = 1.0999999999999999, koşul false → döngü biter.

11 yazılır; beklenen 10 idi.

int n = 0;
for (double x = 0; x < 1.0; x += 0.1) {
    n++;
}
System.out.println(n);

x != 1.0 yazılsaydı x hiçbir zaman tam 1.0 olmayacağından döngü bitmezdi. Gerçek sayılarda sayaç yerine int kullanın.

Doğrulama

Döngü Değişmezi

Her turun başında doğru kalan bir özelliktir.
Toplam döngüsünde: toplam = 1 + 2 + … + (i − 1).
Döngü bitince (i = n + 1) değişmez, sonucun doğru olduğunu söyler.

Başlangıçta hiçbir sayı işlenmedi: toplam = 0 (boş toplam). Değişmez baştan doğru.

i = 2 turunun başında toplam, 1 … 1 sayılarının toplamı: 1.

i = 3 turunun başında toplam, 1 … 2 sayılarının toplamı: 3.

i = 4 turunun başında toplam, 1 … 3 sayılarının toplamı: 6.

i = 5 → koşul false. Değişmez hâlâ doğru: toplam = 1 + 2 + 3 + 4 = 10 → sonuç doğru.

Doğrulama

Sınır Hataları (1’den 5’e say)

< ile <=, 0 ile 1 başlangıcı arasındaki fark bir tur eksik/fazla demektir (“off-by-one”).
Test: ilk turu, son turu ve tur sayısını elle kontrol edin.

Doğrulama · Kodu adım adım çalıştır

Sınır Hatası Denetimi: `i < 5` → 5 tur

Başlangıç: i = 0, sayac = 0. Koşul 0 < 5 → true.

Tur 1: i = 0 yazılır, sayac = 1 olur.

Tur 2: i = 1 yazılır, sayac = 2 olur.

Tur 3: i = 2 yazılır, sayac = 3 olur.

Tur 4: i = 3 yazılır, sayac = 4 olur.

Tur 5: i = 4 yazılır, sayac = 5 olur.

i++ → 5; 5 < 5 → false, döngü biter. Tam 5 tur: i = 0…4.

int sayac = 0;
for (int i = 0; i < 5; i++) {
    System.out.print(i + " ");
    sayac++;
}
System.out.println("| tur: " + sayac);

Doğrulama · Kodu adım adım çalıştır

Sınır Hatası: `i <= 5` → 6 tur

Başlangıç: i = 0, sayac = 0. Koşul 0 <= 5 → true.

Tur 1: i = 0 yazılır, sayac = 1 olur.

Tur 2: i = 1 yazılır, sayac = 2 olur.

Tur 3: i = 2 yazılır, sayac = 3 olur.

Tur 4: i = 3 yazılır, sayac = 4 olur.

Tur 5: i = 4 yazılır, sayac = 5 olur.

Tur 6: i = 5 yazılır, sayac = 6 olur.

i++ → 6; 6 <= 5 → false. <= yüzünden fazladan bir tur döndü: sayac = 6, beklenen 5 değil.

int sayac = 0;
for (int i = 0; i <= 5; i++) {
    System.out.print(i + " ");
    sayac++;
}
System.out.println("| tur: " + sayac);

Örnek

Basamak Sayısı

int sayi = -507;
long kalan = sayi;
if (kalan < 0) kalan = -kalan;
int basamak = 0;
do {
    basamak++;
    kalan /= 10;
} while (kalan > 0);
System.out.println(basamak);

Her / 10 son basamağı atar; kaç kez bölündüğünü sayarız.
do-while sayesinde 0 da 1 basamak sayılır; ayrı bir özel durum gerekmez.
long kopya, -2147483648 gibi uç değerde işaret değiştirirken taşmayı önler.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: basamak sayısı (sayi = −507)

Negatif bir sayıyla deneyelim: sayi = −507.

int değer long’a kopyalanır (−2147483648’in tersi int’e sığmaz, long’a sığar).

−507 < 0 → true → kalan = 507. İşaret basamak sayısını değiştirmez.

Sayaç basamak = 0.

Gövde: bir basamak sayıldı → basamak = 1.

kalan = 507 / 10 = 50 (tam sayı bölmesi son basamağı atar).

Koşul: 50 > 0 → true → tekrar.

Gövde: bir basamak sayıldı → basamak = 2.

kalan = 50 / 10 = 5 (tam sayı bölmesi son basamağı atar).

Koşul: 5 > 0 → true → tekrar.

Gövde: bir basamak sayıldı → basamak = 3.

kalan = 5 / 10 = 0 (tam sayı bölmesi son basamağı atar).

Koşul: 0 > 0 → false → bitti.

3 yazılır. sayi = 0 olsaydı do-while gövdeyi yine bir kez çalıştırır → 1 basamak (doğru).

int sayi = -507;
long kalan = sayi;
if (kalan < 0) kalan = -kalan;
int basamak = 0;
do {
    basamak++;
    kalan /= 10;
} while (kalan > 0);
System.out.println(basamak);

Örnek

Rakamlar Toplamı

int sayi = 725;
long kalan = sayi;
if (kalan < 0) kalan = -kalan;
int toplam = 0;
while (kalan > 0) {
    toplam += (int) (kalan % 10);
    kalan /= 10;
}
System.out.println(toplam);

% 10 son rakamı verir.
/ 10 işlenen son rakamı sayıdan çıkarır.
Burada while yeterli: 0 için gövde hiç çalışmaz, toplam 0 kalır (doğru).

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: rakamlar toplamı (sayi = 725)

Rakamları 7, 2 ve 5 olan sayı: 725.

Üzerinde çalışmak için kopya: kalan = 725.

725 < 0 → false: işaret değişmez.

Biriktirici toplam = 0.

Koşul: 725 > 0 → true.

Son rakam 725 % 10 = 5; toplam = 0 + 5 = 5.

kalan = 725 / 10 = 72: işlenen rakam atıldı.

Koşul: 72 > 0 → true.

Son rakam 72 % 10 = 2; toplam = 5 + 2 = 7.

kalan = 72 / 10 = 7: işlenen rakam atıldı.

Koşul: 7 > 0 → true.

Son rakam 7 % 10 = 7; toplam = 7 + 7 = 14.

kalan = 7 / 10 = 0: işlenen rakam atıldı.

Koşul: 0 > 0 → false.

14 yazılır: 7 + 2 + 5 = 14. sayi değişmedi, yalnızca kopyası (kalan) tüketildi.

int sayi = 725;
long kalan = sayi;
if (kalan < 0) kalan = -kalan;
int toplam = 0;
while (kalan > 0) {
    toplam += (int) (kalan % 10);
    kalan /= 10;
}
System.out.println(toplam);

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Sayıyı Ters Çevirme ve Palindrom (1221)

Rakamları tersten okununca da aynı kalan sayıya palindrom denir. Deneyelim: 1221.

Kopya üzerinde çalışılır; ters sayı 0’dan kurulacak.

Koşul: 1221 > 0 → true.

rakam = 1221 % 10 = 1; ters = 0 × 10 + 1 = 1 (eski rakamlar bir basamak sola kayar).

kalan = 1221 / 10 = 122.

Koşul: 122 > 0 → true.

rakam = 122 % 10 = 2; ters = 1 × 10 + 2 = 12 (eski rakamlar bir basamak sola kayar).

kalan = 122 / 10 = 12.

Koşul: 12 > 0 → true.

rakam = 12 % 10 = 2; ters = 12 × 10 + 2 = 122 (eski rakamlar bir basamak sola kayar).

kalan = 12 / 10 = 1.

Koşul: 1 > 0 → true.

rakam = 1 % 10 = 1; ters = 122 × 10 + 1 = 1221 (eski rakamlar bir basamak sola kayar).

kalan = 1 / 10 = 0.

Koşul: 0 > 0 → false.

Ters sayı 1221 yazılır.

1221 == 1221 → true: 1221 bir palindromdur. (123 için ters 321 olur → false.)

int sayi = 1221;
int kalan = sayi, ters = 0;
while (kalan > 0) {
    int rakam = kalan % 10;
    ters = ters * 10 + rakam;
    kalan /= 10;
}
System.out.println(ters);
System.out.println(ters == sayi);  // palindrom mu?

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Armstrong Sayısı: 153 = 1³ + 5³ + 3³

Armstrong sayısı: rakamlarının (basamak sayısı kadar) kuvvetleri toplamı kendisine eşit. 153 üç basamaklı → küpler.

kalan = 153, toplam = 0.

Koşul: 153 > 0 → true.

r = 3; toplam = 0 + 3×3×3 = 27.

kalan /= 10 → 15.

Koşul: 15 > 0 → true.

r = 5; toplam = 27 + 5×5×5 = 152.

kalan /= 10 → 1.

Koşul: 1 > 0 → true.

r = 1; toplam = 152 + 1×1×1 = 153.

kalan /= 10 → 0.

Koşul: 0 > 0 → false.

1 + 125 + 27 = 153 → true. Diğer 3 basamaklı Armstrong sayıları: 370, 371, 407.

int sayi = 153;
int kalan = sayi, toplam = 0;
while (kalan > 0) {
    int r = kalan % 10;
    toplam += r * r * r;   // 3 basamak: küp
    kalan /= 10;
}
System.out.println(toplam == sayi);

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Mükemmel Sayı: 28

Mükemmel sayı: kendisi hariç bölenlerinin toplamı kendisine eşit (6 = 1 + 2 + 3). 28’i deneyelim.

Bölenler toplamı 0’dan başlar. n’nin kendisi hariç en büyük böleni en fazla n / 2 = 14.

i = 1: 28 % 1 = 0 → bölen, toplam = 1.

i = 2: 28 % 2 = 0 → bölen, toplam = 3.

i = 3: 28 % 3 = 1 → bölmüyor.

i = 4: 28 % 4 = 0 → bölen, toplam = 7.

i = 5: 28 % 5 = 3 → bölmüyor.

i = 6: 28 % 6 = 4 → bölmüyor.

i = 7: 28 % 7 = 0 → bölen, toplam = 14.

i = 8: 28 % 8 = 4 → bölmüyor.

i = 9: 28 % 9 = 1 → bölmüyor.

i = 10: 28 % 10 = 8 → bölmüyor.

i = 11: 28 % 11 = 6 → bölmüyor.

i = 12: 28 % 12 = 4 → bölmüyor.

i = 13: 28 % 13 = 2 → bölmüyor.

i = 14: 28 % 14 = 0 → bölen, toplam = 28.

i = 15 <= 14 → false: döngü biter.

1 + 2 + 4 + 7 + 14 = 28 → true. Sonraki mükemmel sayılar: 496, 8128.

int n = 28;
int toplam = 0;
for (int i = 1; i <= n / 2; i++) {
    if (n % i == 0) toplam += i;
}
System.out.println(toplam == n);

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Onluktan İkiliye Çevirme: 13 → 1101

13’ü ikiliye çevireceğiz: sürekli 2’ye bölüp kalanları topluyoruz.

ikili sonucu ondalık rakamlarla (1 ve 0) kuracağız; basamak = 1 birler basamağı.

Koşul: 13 > 0 → true.

13 % 2 = 1 → ikili += 1 × 1 → 1.

Sonraki bit bir basamak solda: basamak = 10; n = n / 2 = 6.

Koşul: 6 > 0 → true.

6 % 2 = 0 → ikili += 0 × 10 → 1.

Sonraki bit bir basamak solda: basamak = 100; n = n / 2 = 3.

Koşul: 3 > 0 → true.

3 % 2 = 1 → ikili += 1 × 100 → 101.

Sonraki bit bir basamak solda: basamak = 1000; n = n / 2 = 1.

Koşul: 1 > 0 → true.

1 % 2 = 1 → ikili += 1 × 1000 → 1101.

Sonraki bit bir basamak solda: basamak = 10000; n = n / 2 = 0.

Koşul: 0 > 0 → false.

1101 yazılır: 1·8 + 1·4 + 0·2 + 1·1 = 13. (Büyük sayılarda int taşar; sonuç String ile kurulabilir.)

int n = 13;
int ikili = 0, basamak = 1;
while (n > 0) {
    ikili += (n % 2) * basamak;
    basamak *= 10;
    n /= 2;
}
System.out.println(ikili);   // 1101

Örnek

Üs Alma

int taban = 2, us = 4;
int sonuc = 1;
for (int i = 0; i < us; i++) {
    sonuc *= taban;
}
System.out.println(sonuc);

Döngü tam üs kez çalışır; her tur bir kez tabanla çarpar.
us = 0 ise döngü hiç çalışmaz, sonuç 1 kalır (2⁰ = 1).
Negatif üsleri kapsamaz; büyük sonuçlar int sınırını aşar.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: 2⁴

2⁴ hesaplanacak: taban = 2, us = 4.

Çarpımın etkisiz elemanı 1: sonuc = 1 (= 2⁰).

İlk değer verme: i = 0. Döngü üs kez (0, 1, 2, 3) dönecek.

Koşul: 0 < 4 → true.

sonuc = 1 × 2 = 2 (= 2¹).

Güncelleme: i = 1.

Koşul: 1 < 4 → true.

sonuc = 2 × 2 = 4 (= 2²).

Güncelleme: i = 2.

Koşul: 2 < 4 → true.

sonuc = 4 × 2 = 8 (= 2³).

Güncelleme: i = 3.

Koşul: 3 < 4 → true.

sonuc = 8 × 2 = 16 (= 2⁴).

Güncelleme: i = 4.

Koşul: 4 < 4 → false.

16 yazılır. Değişmez: her turun başında sonuc = 2ⁱ.

int taban = 2, us = 4;
int sonuc = 1;
for (int i = 0; i < us; i++) {
    sonuc *= taban;
}
System.out.println(sonuc);

Örnek

Asal Sayı

int n = 29;
boolean asal = n >= 2;
for (int i = 2; asal && i <= n / i; i++) {
    if (n % i == 0) asal = false;
}
System.out.println(asal);

0 ve 1 asal değildir: asal = n >= 2.
Bölen aramak için √n’e kadar gitmek yeter: i <= n / i ≡ i × i ≤ n (taşma riski yok).
asal && sayesinde bölen bulununca döngü durur.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: 29 asal mı?

n = 29 asal mı?

29 >= 2 → true. Aksi kanıtlanana kadar asal kabul ediyoruz.

Başlangıç: ilk bölen adayı i = 2.

Koşul: true && 2 <= 29/2 = 14 → true.

29 % 2 = 1 → bölmüyor.

Güncelleme: i = 3.

Koşul: true && 3 <= 29/3 = 9 → true.

29 % 3 = 2 → bölmüyor.

Güncelleme: i = 4.

Koşul: true && 4 <= 29/4 = 7 → true.

29 % 4 = 1 → bölmüyor.

Güncelleme: i = 5.

Koşul: true && 5 <= 29/5 = 5 → true.

29 % 5 = 4 → bölmüyor.

Güncelleme: i = 6.

Koşul: true && 6 <= 29/6 = 4 → false: √29’i geçtik, daha büyük bölen aramaya gerek yok.

true yazılır. 4 bölen denendi.

int n = 29;
boolean asal = n >= 2;
for (int i = 2; asal && i <= n / i; i++) {
    if (n % i == 0) asal = false;
}
System.out.println(asal);

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme (devam): 21 asal mı?

n = 21 asal mı?

21 >= 2 → true. Aksi kanıtlanana kadar asal kabul ediyoruz.

Başlangıç: ilk bölen adayı i = 2.

Koşul: true && 2 <= 21/2 = 10 → true.

21 % 2 = 1 → bölmüyor.

Güncelleme: i = 3.

Koşul: true && 3 <= 21/3 = 7 → true.

21 % 3 = 0 → bölen bulundu: asal = false.

Güncelleme: i = 4.

Koşul: asal = false → && kısa devre yapar, i <= n / i hiç hesaplanmaz → döngü biter.

false yazılır. Bölen bulunur bulunmaz döngü durdu.

int n = 21;
boolean asal = n >= 2;
for (int i = 2; asal && i <= n / i; i++) {
    if (n % i == 0) asal = false;
}
System.out.println(asal);

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

1’den n’ye Asal Sayıları Listeleme (n = 20)

2’den 20’ye her k için asal testi (iç döngü) yapılır.

k = 2: iç döngü hiç çalışmaz (2 > k / 2) → asal = true → yazılır.

k = 3: iç döngü hiç çalışmaz (2 > k / 2) → asal = true → yazılır.

k = 4: 4 % 2 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 5: 2 … 2 arasında bölen yok → asal = true → yazılır.

k = 6: 6 % 2 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 7: 2 … 2 arasında bölen yok → asal = true → yazılır.

k = 8: 8 % 2 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 9: 9 % 3 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 10: 10 % 2 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 11: 2 … 3 arasında bölen yok → asal = true → yazılır.

k = 12: 12 % 2 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 13: 2 … 3 arasında bölen yok → asal = true → yazılır.

k = 14: 14 % 2 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 15: 15 % 3 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 16: 16 % 2 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 17: 2 … 4 arasında bölen yok → asal = true → yazılır.

k = 18: 18 % 2 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 19: 2 … 4 arasında bölen yok → asal = true → yazılır.

k = 20: 20 % 2 = 0 → asal = false, break (iç döngü erken biter).

k = 21 > 20: bitti. 2..20 arasında 8 asal var. (Eratosthenes eleği daha hızlıdır.)

int n = 20;
for (int k = 2; k <= n; k++) {
    boolean asal = true;
    for (int i = 2; i <= k / i; i++) {
        if (k % i == 0) { asal = false; break; }
    }
    if (asal) System.out.print(k + " ");
}

Örnek

Fibonacci Dizisi

int adet = 5;
long a = 0, b = 1;
for (int i = 0; i < adet; i++) {
    System.out.print(a + " ");
    long sonraki = a + b;
    a = b;
    b = sonraki;
}

Her terim önceki ikisinin toplamı: 0 1 1 2 3 5 8 …
Güncelleme sırası iki önceki değeri korur; b = sonraki önce yazılsaydı eski b kaybolurdu.
Dizi hızlı büyür; long bile 93. terimden sonra taşar.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: ilk 5 Fibonacci sayısı

İlk 5 Fibonacci sayısı yazılacak.

Dizinin ilk iki terimi: a = 0, b = 1.

i = 0 < 5 → true. Sıradaki terim a = 0 yazılır.

sonraki = 0 + 1 = 1.

Kaydırma: a = 1, b = 1. Sıra önemli: önce a = b, sonra b = sonraki. Sonra i++.

i = 1 < 5 → true. Sıradaki terim a = 1 yazılır.

sonraki = 1 + 1 = 2.

Kaydırma: a = 1, b = 2. Sıra önemli: önce a = b, sonra b = sonraki. Sonra i++.

i = 2 < 5 → true. Sıradaki terim a = 1 yazılır.

sonraki = 1 + 2 = 3.

Kaydırma: a = 2, b = 3. Sıra önemli: önce a = b, sonra b = sonraki. Sonra i++.

i = 3 < 5 → true. Sıradaki terim a = 2 yazılır.

sonraki = 2 + 3 = 5.

Kaydırma: a = 3, b = 5. Sıra önemli: önce a = b, sonra b = sonraki. Sonra i++.

i = 4 < 5 → true. Sıradaki terim a = 3 yazılır.

sonraki = 3 + 5 = 8.

Kaydırma: a = 5, b = 8. Sıra önemli: önce a = b, sonra b = sonraki. Sonra i++.

Koşul: 5 < 5 → false → döngü biter. Çıktı: 0 1 1 2 3.

int adet = 5;
long a = 0, b = 1;
for (int i = 0; i < adet; i++) {
    System.out.print(a + " ");
    long sonraki = a + b;
    a = b;
    b = sonraki;
}

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Sayı Tahmin Oyunu (while + Random + Scanner)

Random rastgele sayı üretir (dosya başında import java.util.Random; ve java.util.Scanner).

Klavyeden okumak için Scanner.

nextInt(100) 0..99 verir, +1 ile 1..100. Bu çalıştırmada hedef = 37 çıktı (her çalıştırmada farklı).

tahmin = 0 hiçbir zaman hedef olamaz → döngüye kesin girilir.

Koşul: 0 != 37 → true.

Kullanıcı 50 yazar; deneme = 1.

50 > 37 → «Aşağı». Olası aralık 1..49. Her seferinde ortayı söylemek aralığı yarıya indirir.

Koşul: 50 != 37 → true.

Kullanıcı 25 yazar; deneme = 2.

25 < 37 → «Yukarı». Olası aralık 26..49.

Koşul: 25 != 37 → true.

Kullanıcı 37 yazar; deneme = 3.

37 ne küçük ne büyük: iki if de false, ileti yok.

Koşul: 37 != 37 → false → döngü biter.

Kaç tur süreceği baştan belli değil → while doğru seçim.

Random rnd = new Random();
Scanner klavye = new Scanner(System.in);
int hedef = rnd.nextInt(100) + 1;  // 1..100
int tahmin = 0, deneme = 0;
while (tahmin != hedef) {
  tahmin = klavye.nextInt();
  deneme++;
  if (tahmin < hedef) System.out.println("Yukarı");
  if (tahmin > hedef) System.out.println("Aşağı");
}
System.out.println(deneme + ". denemede bildin");

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Bekçi Değer: `while (true)` + `break`, girdi 5, 3, 0

Girdi kuyruğu (klavyeden girilecek sayılar): 5, 3, 0. Koşul true olduğundan döngü kendiliğinden bitmez; çıkış break ile sağlanır.

nextInt() kuyruktan 5 okur. 5 == 0 → false, break çalışmaz.

toplam = 0 + 5 = 5. Döngü başa döner (true).

nextInt() → 3. 3 == 0 → false.

toplam = 5 + 3 = 8.

nextInt() → 0 (bekçi değer). 0 == 0 → true → break: döngüden çıkılır; 0 toplama eklenmez.

Toplam: 8 yazılır. Bekçi değer (sentinel) veri sonunu işaretler; kendisi veriye katılmaz.

Scanner sc = new Scanner(System.in);
int toplam = 0;
while (true) {
    int sayi = sc.nextInt();
    if (sayi == 0) break;
    toplam += sayi;
}
System.out.println("Toplam: " + toplam);

Döngüler

İç İçe Döngü

for (int satir = 0; satir < 3; satir++) {
  for (int sutun = 0; sutun < 4; sutun++) {
    System.out.printf("(%d,%d) ", satir, sutun);
  }
  System.out.println();
}

İç döngü, dış döngünün her turunda baştan sona tamamlanır.
Gövde satır × sutun = 3 × 4 = 12 kez çalışır.

Döngüler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: 3 × 4 ızgara

Dış döngü satir = 0; iç döngü sutun = 0’dan başlar → (0,0).

sutun++ → 1 < 4 → true → (0,1) yazılır.

sutun++ → 2 < 4 → true → (0,2) yazılır.

sutun++ → 3 < 4 → true → (0,3) yazılır.

sutun = 4 < 4 → false: iç döngü bitti. println satırı sonlandırır.

satir++ → satir = 1; iç döngü yeniden sutun = 0’dan başlar.

sutun++ → 1 < 4 → true → (1,1) yazılır.

sutun++ → 2 < 4 → true → (1,2) yazılır.

sutun++ → 3 < 4 → true → (1,3) yazılır.

sutun = 4 < 4 → false: iç döngü bitti. println satırı sonlandırır.

satir++ → satir = 2; iç döngü yeniden sutun = 0’dan başlar.

sutun++ → 1 < 4 → true → (2,1) yazılır.

sutun++ → 2 < 4 → true → (2,2) yazılır.

sutun++ → 3 < 4 → true → (2,3) yazılır.

sutun = 4 < 4 → false: iç döngü bitti. println satırı sonlandırır.

satir = 3 < 3 → false: dış döngü de bitti. Toplam 3 × 4 = 12 printf.

for (int satir = 0; satir < 3; satir++) {
  for (int sutun = 0; sutun < 4; sutun++) {
    System.out.printf("(%d,%d) ", satir, sutun);
  }
  System.out.println();
}

Döngüler · Kodu adım adım çalıştır

Çarpım Tablosu (iç içe döngü, 3 × 3)

Dış döngü i = 1; iç döngü j = 1’den başlar: 1 × 1 = 1.

j = 2: 1 × 2 = 2, 4 karakterlik alana sağa yaslı yazılır.

j = 3: 1 × 3 = 3, 4 karakterlik alana sağa yaslı yazılır.

j = 4 <= 3 → false; println ile satır biter.

Dış döngü i = 2; iç döngü j = 1’den başlar: 2 × 1 = 2.

j = 2: 2 × 2 = 4, 4 karakterlik alana sağa yaslı yazılır.

j = 3: 2 × 3 = 6, 4 karakterlik alana sağa yaslı yazılır.

j = 4 <= 3 → false; println ile satır biter.

Dış döngü i = 3; iç döngü j = 1’den başlar: 3 × 1 = 3.

j = 2: 3 × 2 = 6, 4 karakterlik alana sağa yaslı yazılır.

j = 3: 3 × 3 = 9, 4 karakterlik alana sağa yaslı yazılır.

j = 4 <= 3 → false; println ile satır biter.

i = 4 <= 3 → false. Sınırları 10 yapınca klasik 10 × 10 çarpım tablosu çıkar.

for (int i = 1; i <= 3; i++) {
    for (int j = 1; j <= 3; j++) {
        System.out.printf("%4d", i * j);
    }
    System.out.println();
}

Örnek

Desen Problemini Çözme

Beklenen çıktıyı küçük bir n (ör. 4) için kareli kâğıda çizin.
Her satırda kaç boşluk ve kaç karakter olduğunu tabloya dökün.
Sayıları satır numarasıyla ilişkilendirin (3, 2, 1, 0 → n − satır).
Dış döngü = satır; her parça için bir iç döngü.

Örnek

Artan Üçgen

int n = 4;
for (int satir = 1; satir <= n; satir++) {
    for (int sutun = 1; sutun <= satir; sutun++) {
        System.out.print("*");
    }
    System.out.println();
}

Satır r ise r yıldız yazılır.
İç döngünün üst sınırı dış döngü değişkenidir.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: artan üçgen (n = 4)

n = 4 satırlık üçgen. Izgarada her hücre bir karakter.

satir = 1: iç döngü sutun = 1 … 1 → bu satıra 1 yıldız.

sutun = 2 <= 1 → false. println ile alt satıra geçilir.

satir = 2: iç döngü sutun = 1 … 2 → bu satıra 2 yıldız.

sutun = 2 <= 2 → true → *

sutun = 3 <= 2 → false. println ile alt satıra geçilir.

satir = 3: iç döngü sutun = 1 … 3 → bu satıra 3 yıldız.

sutun = 2 <= 3 → true → *

sutun = 3 <= 3 → true → *

sutun = 4 <= 3 → false. println ile alt satıra geçilir.

satir = 4: iç döngü sutun = 1 … 4 → bu satıra 4 yıldız.

sutun = 2 <= 4 → true → *

sutun = 3 <= 4 → true → *

sutun = 4 <= 4 → true → *

sutun = 5 <= 4 → false. println ile alt satıra geçilir.

satir = 5 <= 4 → false: bitti. Toplam 1 + 2 + 3 + 4 = 10 yıldız.

int n = 4;
for (int satir = 1; satir <= n; satir++) {
  for (int sutun = 1; sutun <= satir; sutun++) {
    System.out.print("*");
  }
  System.out.println();
}

Örnek

Sağa Yaslı Üçgen

int n = 3;
for (int satir = 1; satir <= n; satir++) {
    for (int bosluk = 0; bosluk < n - satir; bosluk++)
        System.out.print(" ");
    for (int yildiz = 0; yildiz < satir; yildiz++)
        System.out.print("*");
    System.out.println();
}

Her satır boşluk bölümü ve karakter bölümünden oluşur.
Boşluk azalırken yıldız artar.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: sağa yaslı üçgen (n = 3)

n = 3. Her satır: önce n - satir boşluk, sonra satir yıldız.

satir = 1: 2 boşluk gerekiyor. bosluk = 0 → ' ' yazılır.

bosluk = 1 < 2 → ' ' yazılır.

Boşluklar bitti; 1 yıldız: yildiz = 0 → *

Satır tamam (her satır n = 3 karakter): println.

satir = 2: 1 boşluk gerekiyor. bosluk = 0 → ' ' yazılır.

Boşluklar bitti; 2 yıldız: yildiz = 0 → *

yildiz = 1 < 2 → *

Satır tamam (her satır n = 3 karakter): println.

satir = 3: bosluk < 3 − 3 = 0 → false: bu satırda hiç boşluk yok.

Boşluklar bitti; 3 yıldız: yildiz = 0 → *

yildiz = 1 < 3 → *

yildiz = 2 < 3 → *

Satır tamam (her satır n = 3 karakter): println.

int n = 3;
for (int satir = 1; satir <= n; satir++) {
  for (int bosluk = 0; bosluk < n - satir; bosluk++)
    System.out.print(" ");
  for (int yildiz = 0; yildiz < satir; yildiz++)
    System.out.print("*");
  System.out.println();
}

Örnek

Satıra Göre Sayılar

Desen	Boşluk	Karakter
Artan üçgen	0	satır
Azalan üçgen	0	n - satır + 1
Sağa yaslı	n - satır	satır
Piramit	n - satır	2 × satır - 1

Örnek

Sayı Üçgeni

int n = 4;
for (int satir = 1; satir <= n; satir++) {
    for (int deger = 1; deger <= satir; deger++) {
        System.out.print(deger + " ");
    }
    System.out.println();
}

Yazdırılan değer sütun değişkeninden gelir.
Aynı yapı karakter yerine sayı üretir.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: sayı üçgeni (n = 4)

Her hücreye bir deger + " " (sayı ve boşluk) yazılır.

satir = 1: değer 1’den 1’e kadar. deger = 1 → “1 ”

deger = 2 <= 1 → false; println.

satir = 2: değer 1’den 2’ye kadar. deger = 1 → “1 ”

deger = 2 → “2 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

deger = 3 <= 2 → false; println.

satir = 3: değer 1’den 3’e kadar. deger = 1 → “1 ”

deger = 2 → “2 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

deger = 3 → “3 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

deger = 4 <= 3 → false; println.

satir = 4: değer 1’den 4’e kadar. deger = 1 → “1 ”

deger = 2 → “2 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

deger = 3 → “3 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

deger = 4 → “4 ” (yazılan sayı iç döngü değişkeni).

deger = 5 <= 4 → false; println.

int n = 4;
for (int satir = 1; satir <= n; satir++) {
  for (int deger = 1; deger <= satir; deger++) {
    System.out.print(deger + " ");
  }
  System.out.println();
}

Örnek

İçi Boş Kare

int n = 4;
for (int i = 0; i < n; i++) {
  for (int j = 0; j < n; j++) {
    if (i == 0 || i == n - 1 || j == 0 || j == n - 1)
      System.out.print("*");
    else
      System.out.print(" ");
  }
  System.out.println();
}

Yalnızca ilk/son satır veya ilk/son sütun yıldızdır.
||: dört koşuldan biri true ise yeter.
Diğer hücrelere boşluk yazılır; yoksa kare kayar.

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: içi boş kare (n = 4)

n = 4. Kenar: ilk/son satır (i = 0, 3) veya ilk/son sütun (j = 0, 3).

i = 0, j = 0: i == 0 → true → *

i = 0, j = 1: i == 0 → true → *

i = 0, j = 2: i == 0 → true → *

i = 0, j = 3: i == 0 → true → *

j = 4 < 4 → false; println.

i = 1, j = 0: j == 0 → true → *

i = 1, j = 1: dört koşulun hepsi false → else → boşluk

i = 1, j = 2: dört koşulun hepsi false → else → boşluk

i = 1, j = 3: j == 3 → true → *

j = 4 < 4 → false; println.

int n = 4;
for (int i = 0; i < n; i++) {
  for (int j = 0; j < n; j++) {
    if (i == 0 || i == n - 1 || j == 0 || j == n - 1)
      System.out.print("*");
    else
      System.out.print(" ");
  }
  System.out.println();
}

Örnekler · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme (devam): satır 2 ve 3

i = 2, j = 0: j == 0 → true → *

i = 2, j = 1: dört koşulun hepsi false → else → boşluk

i = 2, j = 2: dört koşulun hepsi false → else → boşluk

i = 2, j = 3: j == 3 → true → *

j = 4 < 4 → false; println.

i = 3, j = 0: i == 3 → true → *

i = 3, j = 1: i == 3 → true → *

i = 3, j = 2: i == 3 → true → *

i = 3, j = 3: i == 3 → true → *

j = 4 < 4 → false; println.

i = 4 < 4 → false: kare tamam. 16 hücrenin 12’si kenar.

int n = 4;
for (int i = 0; i < n; i++) {
  for (int j = 0; j < n; j++) {
    if (i == 0 || i == n - 1 || j == 0 || j == n - 1)
      System.out.print("*");
    else
      System.out.print(" ");
  }
  System.out.println();
}

Örnek

Sık Hatalar

println çağrısını iç döngüye koymak her karakteri ayrı satıra yazar.
< ve <= farkı bir eksik veya bir fazla karakter üretir.
Boşluğu yıldızdan sonra yazmak hizalamayı tersine çevirir.
Dış döngü değişkenini iç döngüde yanlış güncellemek akışı bozar.

Örnek

Test Tasarımı

Her problem için normal bir değer seçin.
0, 1, negatif ve üst sınıra yakın değerleri ayrı test edin.
Beklenen sonucu kodu çalıştırmadan hesaplayın.
Değişkenleri tur tur izleyerek ilk sapmayı bulun.

Basamak sayısı testi	sayı	beklenen
Normal	4096	4
Sıfır	0	1
Negatif	−507	3
Uç değer	−2147483648	10

Özet

Bölüm Özeti

Her döngü ilk değer verme, koşul, gövde ve güncelleme parçalarından oluşur.
Tekrar sayısı belliyse for, koşul sürdükçe while, en az bir tur gerekiyorsa do-while seçilir.
Sayaç ve biriktirici kalıpları basamak, üs ve seri problemlerinde tekrar kullanılır.
İç içe döngüde dış döngü satırı, iç döngü satırdaki öğeleri üretir.
Rakam kalıbı (% 10, / 10): basamak sayısı, ters çevirme, palindrom, Armstrong; bölen kalıbı: asal ve mükemmel sayı.
Döngüler 0, 1 ve sınır değerleriyle elle izlenerek test edilmelidir.

Özet

Kontrol Soruları

while ve do-while arasındaki temel fark nedir?
break ile continue ne yapar?
Rakamlar toplamında % 10 ve / 10 ne işe yarar?
Artan üçgende iç döngünün üst sınırı neden satır değişkenidir?
println iç döngüye yazılırsa çıktı nasıl değişir?

Özet

Alıştırmalar

Klavyeden 0 girilene kadar sayı okuyup toplamlarını ve ortalamalarını yazan programı yazın (while).
1’den 100’e kadar 3’e ya da 5’e bölünen sayıların toplamını bulun (cevap: 2418).
n satırlık piramit çizin: satır r’de n − r boşluk ve 2r − 1 yıldız (n = 4 için elle izleyin).
Bir sayının faktöriyelini for ile hesaplayın; 13! neden int’e sığmaz, long ile deneyin.
Kullanıcıdan 1–5 arası bir not alana kadar tekrar soran girdi doğrulamasını do-while ile yazın.
1..1000 arasındaki tüm Armstrong (3 basamaklı) ve mükemmel sayıları listeleyin.

Özet

Kaynaklar

Deitel ve Deitel, Java: How to Program, Early Objects, 11. baskı, Pearson, 2018.
Liang, Introduction to Java Programming and Data Structures, 13. baskı, Pearson, 2024.
Oracle, The Java Tutorials: while and do-while, for, Branching Statements.
Sedgewick ve Wayne, Computer Science: An Interdisciplinary Approach, Addison-Wesley, 2016: 1.3 Conditionals and Loops.
Downey ve Mayfield, Think Java, 2. baskı, O'Reilly, 2019 (ücretsiz çevrim içi sürüm).

Son

Döngüler

Sonraki sunum: Metotlar · Çalışma soruları · Simülatör: Döngü İzleyici · Terim sözlüğü

Bölüm 8: Döngüler

Öğrenme Çıktıları

Döngünün Bileşenleri

for Döngüsü

Kod İzleme: for ile 1 + 2 + 3 + 4

for Döngüsünün Esnek Biçimleri

++i ile i++ Farkı

while Döngüsü

Kod İzleme: while ile 5!

do-while Döngüsü

Kod İzleme: do-while menüsü (girdi 1, 2, 0)

Döngü Seçimi

break ve continue

Kod İzleme: break ve continue

Etiketli break dis: iki döngüden birden çık

Karşılaştırma: düz break yalnızca iç döngüyü bitirir

Sonsuz Döngü

double Sayaç Tuzağı: x += 0.1

Döngü Değişmezi

Sınır Hataları (1’den 5’e say)

Sınır Hatası Denetimi: i < 5 → 5 tur

Sınır Hatası: i <= 5 → 6 tur

Basamak Sayısı

Kod İzleme: basamak sayısı (sayi = −507)

Rakamlar Toplamı

Kod İzleme: rakamlar toplamı (sayi = 725)

Sayıyı Ters Çevirme ve Palindrom (1221)

Armstrong Sayısı: 153 = 1³ + 5³ + 3³

Mükemmel Sayı: 28

Onluktan İkiliye Çevirme: 13 → 1101

Üs Alma

Kod İzleme: 2⁴

Asal Sayı

Kod İzleme: 29 asal mı?

Kod İzleme (devam): 21 asal mı?

1’den n’ye Asal Sayıları Listeleme (n = 20)

Fibonacci Dizisi

Kod İzleme: ilk 5 Fibonacci sayısı

Sayı Tahmin Oyunu (while + Random + Scanner)

Bekçi Değer: while (true) + break, girdi 5, 3, 0

İç İçe Döngü

Kod İzleme: 3 × 4 ızgara

Çarpım Tablosu (iç içe döngü, 3 × 3)

Desen Problemini Çözme

Artan Üçgen

Kod İzleme: artan üçgen (n = 4)

Sağa Yaslı Üçgen

Kod İzleme: sağa yaslı üçgen (n = 3)

Satıra Göre Sayılar

Sayı Üçgeni

Kod İzleme: sayı üçgeni (n = 4)

İçi Boş Kare

Kod İzleme: içi boş kare (n = 4)

Kod İzleme (devam): satır 2 ve 3

Sık Hatalar

Test Tasarımı

Bölüm Özeti

Kontrol Soruları

Alıştırmalar

Kaynaklar

Son

Kod İzleme: `for` ile 1 + 2 + 3 + 4

`++i` ile `i++` Farkı

Kod İzleme: `while` ile 5!

Kod İzleme: `do-while` menüsü (girdi 1, 2, 0)

Kod İzleme: `break` ve `continue`

Etiketli `break dis`: iki döngüden birden çık

Karşılaştırma: düz `break` yalnızca iç döngüyü bitirir

double Sayaç Tuzağı: `x += 0.1`

Sınır Hatası Denetimi: `i < 5` → 5 tur

Sınır Hatası: `i <= 5` → 6 tur

Bekçi Değer: `while (true)` + `break`, girdi 5, 3, 0