Bölüm 2: Oyunlar ve Temsiller
Çoktan Seçmeli · Oyuncu ve strateji
Soru 1
Ş1 üç fiyattan birini seçer (90, 100, 120 TL). Ş2 bu fiyatı görüp 100 ya da 120 TL der. Ş2'nin kaç saf stratejisi vardır?
Doğru cevap D. Strateji, oyuncunun karşılaşabileceği her karar düğümünde ne yapacağını söyleyen tam plandır. Ş2, Ş1'in üç farklı fiyatını görebildiği için 3 karar düğümü vardır ve her birinde 2 eylem seçebilir: 2 · 2 · 2 = 8 strateji. 2 cevabı eylem sayısını, 6 cevabı ise düğüm × eylem çarpımını (3 · 2) sayar; ikisi de strateji sayısı değildir.
Çoktan Seçmeli · Strateji sayısı
Soru 2
Ş1 önce fiyatını Yüksek ya da Düşük olarak seçiyor. Ş2, Ş1'in fiyatını görüp üç fiyattan birini (Yüksek, Orta, Düşük) seçiyor. Ş2'nin kaç stratejisi vardır? (Strateji, her olası durumda ne yapılacağını söyleyen tam plandır.)
Doğru cevap D. Ş2'nin iki karar anı vardır (Ş1 Yüksek dedi, Ş1 Düşük dedi) ve her birinde 3 seçeneği vardır: 3 · 3 = 9 strateji. 3 yalnız eylem sayısıdır; 6 = 2 · 3 ve 5 = 2 + 3 yanlış çarpımlardır.
Çoktan Seçmeli · Rasyonellik ve fayda
Soru 3
Bir oyuncu kazancının bir kısmını gönüllü olarak başkasına veriyor. Oyun kuramına göre hangisi doğrudur?
Doğru cevap B. Rasyonel oyuncu kendi fayda fonksiyonunu maksimize eder; bu fonksiyon yalnız parayı değil adalet, özgecilik ya da itibar kaygısını da içerebilir (rasyonel ≠ bencil). Parasını azaltan bir seçim faydasını artırıyorsa rasyoneldir; bu yüzden A yanlıştır. Bağlayıcı anlaşma olmadıkça oyun işbirlikçi olmaz (C); oyuncunun seçenekleri, dolayısıyla stratejisi vardır (D).
Çoktan Seçmeli · Fayda
Soru 4
Bir oyuncunun faydaları (A, B, C) = (3, 2, 0) yerine (3, 1, 0) yazılıyor; tercih sırası aynı kaldı. Hangisi kesinlikle değişmez?
Doğru cevap B. Sırayı koruyan her değişiklik saf stratejilerin sıralamasını, baskınlığı ve saf dengeleri korur: bunlar yalnızca “hangisi daha iyi?” sorusuna bakar. Piyango kararı ise sayıların büyüklüğüne bağlıdır: (3, 2, 0) ile piyango 1,5 < 2 (B seçilir), (3, 1, 0) ile 1,5 > 1 (piyango seçilir); A bu yüzden değişebilir. Beklenen faydalar ve kayıtsızlıkla bulunan karışık olasılıklar da kardinal sayılara bağlıdır (C, D).
Çoktan Seçmeli · Normal form
Soru 5
Normal form bir oyun G = (N, (Si), (ui)) için hangisi doğrudur?
Doğru cevap B. Normal formda N = {1, …, n} oyuncu kümesi, Si oyuncu i'nin strateji kümesi, ui ise profilden gerçek sayıya giden kazanç fonksiyonudur. Kazanç herkesin seçimine bağlıdır; bu yüzden A yanlıştır (stratejik etkileşim tam da budur). Profillerin kümesi S1 × … × Sn'dir, tek bir Si değil (C); N oyuncuları listeler (D).
Çoktan Seçmeli · Bilgi kümesi
Soru 6
Oyun ağacında iki karar düğümü kesikli çizgiyle birleştirilmişse bu ne anlama gelir?
Doğru cevap A. Kesikli çizgi, aynı bilgi kümesindeki düğümleri birleştirir: sırası gelen oyuncu bu düğümlerden hangisinde olduğunu ayırt edemez, bu yüzden hepsinde aynı eylemi seçmek zorundadır. Eşzamanlı hamleler (fiyat rekabetinin ağaç gösterimi) ve kapalı kartlı poker böyle modellenir. Şans hamlesi (B) ayrı bir Doğa düğümüyle, oyunun sonu (C) kazançların yazıldığı yapraklarla gösterilir.
Çoktan Seçmeli · Sıfır toplamlı oyun
Soru 7
Hangisi sıfır toplamlı bir oyundur?
Doğru cevap C. TKM'de her hücrede kazançların toplamı 0'dır (+1 ile −1 ya da 0 ile 0): birinin kazancı diğerinin kaybıdır. Mahkûmun İkilemi'nde toplam −2, −3 ya da −4; fiyat rekabetinde 9, 10 ya da 12 olur: toplam sonuca göre değiştiği için ikisi de sıfır toplamlı değildir. Herkesin birlikte kazanabildiği grup ödevi de sıfır toplamlı olmayan bir oyundur.
Çoktan Seçmeli · Sıfır toplamlı oyun
Soru 8
Aşağıdaki oyunlardan hangisi sıfır toplamlıdır (bir oyuncunun kazancı, ötekinin kaybına eşittir)?
Doğru cevap C. Yazı-Tura Eşleştirme'de her sonuçta kazançlar (+1, −1) ya da (−1, +1)'dir, toplam hep 0'dır. Mahkûmun İkilemi, fiyat rekabeti ve Geyik Avı'nda iki oyuncunun birlikte kazandığı ya da kaybettiği sonuçlar vardır.
Çoktan Seçmeli · Simetri
Soru 9
Hangi oyun simetriktir? Hücreler (X,X), (X,Y), (Y,X), (Y,Y) sırasıyla verilmiştir.
Doğru cevap A. Simetri, her a, b için u₁(a, b) = u₂(b, a) ister. A'da u₁(X,X) = 3 = u₂(X,X), u₁(X,Y) = 0 = u₂(Y,X), u₁(Y,X) = 4 = u₂(X,Y) ve u₁(Y,Y) = 1 = u₂(Y,Y): A simetriktir (bir Mahkûmun İkilemi). B'de u₁(X,X) = 3 ≠ u₂(X,X) = 2 (Cinsiyetler Savaşı türü). C, Yazı-Tura Eşleştirme'dir: u₁(X,X) = 1 ≠ u₂(X,X) = −1. D'de u₁(X,Y) = 0 ≠ u₂(Y,X) = 1.
Çoktan Seçmeli · Ufuk ve iskonto
Soru 10
Sonsuz ufuklu bir oyunda iskonto faktörü δ ∈ (0, 1) neyi ifade eder?
Doğru cevap D. Sonsuz ufuklu oyunda t. dönemin kazancı δt ile çarpılır ve toplam Σ δtut olur; δ, gelecek kazançların bugünküne göre ağırlığıdır. Örneğin δ = 0,9 ise bir dönem sonraki 10 birim bugün 9 birim değerindedir. δ büyüdükçe gelecek önem kazanır ve tehdit, ödül, itibar işbirliğini destekleyebilir. δ, oyunun bitme olasılığı 1 değildir (A); karışık strateji olasılığıyla (B) ya da kazançların toplamıyla (C) ilgisi yoktur.
Çoktan Seçmeli · Mahkûmun İkilemi
Soru 11
Sam ve John sorgudan önce “ikimiz de sessiz kalacağız” diye söz verirse sonuç değişir mi?
Doğru cevap C. Mahkûmun İkilemi işbirlikçi olmayan bir oyundur: verilen söz dışarıdan uygulatılamaz, yani bağlayıcı değildir. Kazançlar değişmediği için John Sessiz kalsa bile Sam İhanet ile 0 > −1 alır; söz verildikten sonra da İhanet baskın kalır ve denge (İhanet, İhanet) olur. Söz vermek oyunu işbirlikçi yapmaz (B); bunun için bağlayıcı sözleşme gerekir. Oyunun bir Nash dengesi vardır (D yanlış).
Hesaplama Sorusu · Pareto optimallik
Soru 12: Nash Dengesi ve Pareto Optimallik
Hücreler (u₁, u₂).
| satır ╲ sütun | Sol | Orta | Sağ |
|---|---|---|---|
| Üst | (3, 3) | (0, 4) | (2, 1) |
| Alt | (4, 0) | (1, 1) | (3, 2) |
a) Satır oyuncusunun baskın stratejisi var mı? Saf Nash dengesini bulun.
b) Altı sonuçtan hangileri Pareto optimaldir? Nash dengesi Pareto optimal mi?
Cevabı göster
a) Alt, Üst'ü kesin baskılar: 4 > 3, 1 > 0, 3 > 2. Satır oyuncusu hep Alt oynar. Alt'a karşı sütun oyuncusunun kazançları 0, 1, 2 → Sağ.
Tek saf Nash dengesi (Alt, Sağ) = (3, 2).
b) Bir sonucu, herkese en az onun kadar ve en az birine daha fazla veren bir sonuç varsa o sonuç Pareto baskılanır:
- (3, 3), (2, 1), (1, 1) ve (3, 2)'yi baskılar.
- (0, 4) ve (4, 0)'ı hiçbir sonuç baskılamaz.
Pareto optimal: (3, 3), (0, 4), (4, 0). Denge (3, 2), (3, 3) tarafından baskılanır: Pareto optimal değildir. Kararlılık ile verimlilik ayrı sorulardır.
Çoktan Seçmeli · Mahkûmun İkilemi ve Pareto
Soru 13
Mahkûmun İkileminde iki oyuncu da İhanet'i seçer ve sonuç (−2, −2) olur; ikisi de Sessiz kalsaydı sonuç (−1, −1) olurdu. Bu oyunun dengesi için hangisi doğrudur?
Doğru cevap D. (Sessiz, Sessiz) iki oyuncu için de (İhanet, İhanet)'ten iyidir, bu yüzden denge Pareto optimal değildir. Oyunun tek Nash dengesi (İhanet, İhanet)'tir. Anlaşma bağlayıcı değildir; her oyuncu sözünü bozmaya teşviklidir.
Çoktan Seçmeli · Yazı-Tura Eşleştirme
Soru 14
Yazı-Tura Eşleştirme'de sütun oyuncusunun Yazı'yı %60 oynadığı biliniyor. Satır oyuncusu (Eşleştiren) ne yapmalı?
Doğru cevap A. Sütun Yazı'yı 0,6 olasılıkla oynarsa Eşleştiren'in Yazı ile beklenen kazancı 0,6·1 + 0,4·(−1) = 0,2, Tura ile 0,6·(−1) + 0,4·1 = −0,2'dir. Yazı kesin daha iyi olduğu için en iyi tepki her zaman Yazı oynamaktır. Rakibi taklit etmek (B, %60 Yazı) beklenen kazancı yalnızca 0,6·0,2 + 0,4·(−0,2) = 0,04'e indirir; 1/2–1/2 (C) ise 0 verir. Kestirilebilen her eğilim sömürülür.
Çoktan Seçmeli · Kesin ve zayıf denge
Soru 15
Bedava Para oyununda (Yazı, Yazı) = (1, 1), diğer üç hücre (0, 0). Hangisi doğrudur?
Doğru cevap B. (Yazı, Yazı)'dan sapan oyuncu 1'den 0'a düşer: kesin denge. (Tura, Tura)'da sapmak 0'dan yine 0'a götürür; sapma kazandırmadığı için bu da bir Nash dengesidir, ama zayıftır. Nash dengesi yalnızca tek taraflı sapmanın kazandırmamasını ister, sonucun iyi olmasını değil; bu yüzden A ve C yanlıştır. İki saf denge olduğu için D de yanlıştır.
Çoktan Seçmeli · Geyik Avı
Soru 16
Geyik Avı'nda (Geyik, Geyik) = (4, 4), (Geyik, Tavşan) = (0, 3), (Tavşan, Geyik) = (3, 0), (Tavşan, Tavşan) = (3, 3). Ortağının ne yapacağı hakkında hiçbir fikri olmayan ve en kötü durumunu en iyi yapmak isteyen avcı ne seçer?
Doğru cevap C. En kötü durumlar: Geyik → 0 (ortak tavşana giderse), Tavşan → 3 (her durumda). En kötü durumu en iyi yapan (güvenli) strateji Tavşan'dır. Geyik ancak ortağın geyiğe gideceğine yeterince güvenilirse en iyi tepkidir; Pareto optimal sonuç (A) güven gerektirir. Geyik, (Tavşan, Tavşan) dengesinde yer almaz (D yanlış).
Çoktan Seçmeli · Saf Koordinasyon
Soru 17
Saf koordinasyonda (Parti, Parti) = (10, 10), (Ev, Ev) = (5, 5), farklı kararlar (0, 0). İletişim yokken arkadaşların çoğu partiye gidiyor. Bu seçimi en iyi hangisi açıklar?
Doğru cevap D. İki saf denge vardır ve ikisi de kendini sürdürür: karşı taraf evde kalacaksa evde kalmak (5 > 0) en iyisidir, bu yüzden Parti baskın değildir (A) ve (Ev, Ev) bir dengedir (B). Oyuncular öteki dengeyi Pareto baskılayan ve belirgin olan (Parti, Parti)'yi Schelling'in odak noktası olarak seçer. Karışık denge de vardır ama tek denge değildir (C).
Çoktan Seçmeli · 2/3 ortalaması
Soru 18
2/3 oyununda (0–90) “kimse 40'ın üstünü yazmaz” sonucuna varmak için ne gerekir?
Doğru cevap B. Ortalama en fazla 90 olabileceği için hedef en fazla 60'tır; 60'ın üstünü elemek için yalnızca benim rasyonel olmam yeter (A bu kadarını verir). 40'ın üstünü elemek için ise herkesin rasyonel olduğunu ve bunu herkesin bildiğini kullanmam gerekir: kimse 60'ı aşmazsa ortalama ≤ 60, hedef ≤ 40 olur. Her yeni tur bir bilgi düzeyi daha ister; sonuna kadar gidince ortak bilgi herkesi 0'a götürür.
Hesaplama Sorusu · Seviye-k düşünme
Soru 19: Seviye-k ile En İyi Tahmin
Oyunun bir biçimi: herkes 0–100 arasında bir sayı yazar; ortalamanın yarısına en yakın olan kazanır. Seviye 0 rastgele yazar (ortalama 50); seviye k, herkesi seviye k − 1 sanıp onun yarısını yazar.
İnancınız: sınıfın %20'si seviye 0, %60'ı seviye 1, %20'si seviye 2. Seviye 0–4 tahminlerini, beklenen ortalamayı, hedefi ve en iyi seviyeyi bulun.
Cevabı göster
Tahminler: seviye 0 → 50, 1 → 25, 2 → 12,5, 3 → 6,25, 4 → 3,125.
Beklenen ortalama: 0,2·50 + 0,6·25 + 0,2·12,5 = 27,5; hedef 27,5/2 = 13,75.
| Seviye | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
|---|---|---|---|---|---|
| Tahmin | 50 | 25 | 12,5 | 6,25 | 3,125 |
| Uzaklık | 36,25 | 11,25 | 1,25 | 7,5 | 10,625 |
En iyi tepki seviye 2 (12,5). Nash dengesi cevabı 0 ise hedefe 13,75 uzaktadır: en iyi tepki inanca bağlıdır.
Çoktan Seçmeli · Zermelo teoremi
Soru 20
Zermelo teoremi satranç hakkında ne söyler?
Doğru cevap C. Zermelo (1913): sonlu, mükemmel bilgili ve şanssız iki kişilik bir oyunda ya bir taraf kazanmayı ya da iki taraf beraberliği garanti eder. Teorem varlığı gösterir, hangisinin geçerli olduğunu söylemez; satranç ağacı çözülemeyecek kadar büyük olduğu için cevap bilinmiyor (A yanlış). Kurallar (üç kez tekrar, 50 hamle) oyunu sonlu yapar (B yanlış); satrançta şans yoktur (D yanlış).
Çoktan Seçmeli · Zermelo teoremi
Soru 21
Zermelo'ya (1913) göre satranç gibi sonlu ve mükemmel bilgili oyunlar için hangisi doğrudur?
Doğru cevap B. Zermelo: sonlu, mükemmel bilgili oyunlarda bir taraf kazanmayı ya da iki taraf beraberliği garanti eder. Hangisinin olduğu oyuna bağlıdır; ilk oynayanın her zaman kazandığını söylemez. Bu oyunlarda şans yoktur.
Çoktan Seçmeli · Minimaks arama
Soru 22
MAX kökünün MIN çocukları: B = [5, 9], C = [3, 12, 7], D = [6, 8]. Oyunun değeri ve MAX'ın seçimi nedir?
Doğru cevap C. Önce MIN düğümlerinin değerleri bulunur: B = min(5, 9) = 5, C = min(3, 12, 7) = 3, D = min(6, 8) = 6. Kökteki MAX bunların en büyüğünü seçer: değer 6, seçim D. C'deki 12 yanıltıcıdır: MAX C'ye giderse MIN 3'ü seçer, 12'ye asla izin vermez (A ve D bu tuzağa düşer).
Hesaplama Sorusu · Nim ve Bouton teoremi
Soru 23: Nim'de Kazandıran Hamle
Nim konumu [4, 6, 9]; son jetonu alan kazanır ve sıra sizde.
a) Nim toplamını (bit bit XOR) ikili gösterimle hesaplayın. Bu kazanan bir konum mu?
b) Kazandıran hamleleri bulun: hangi yığından kaç jeton alınmalı? Yeni konumun nim toplamını kontrol edin.
Cevabı göster
a) 4 = 0100, 6 = 0110, 9 = 1001.
- 4 ⊕ 6 = 0100 ⊕ 0110 = 0010 = 2
- 2 ⊕ 9 = 0010 ⊕ 1001 = 1011 = 11
Nim toplamı 11 ≠ 0: kazanan konum.
b) Her yığın h için h ⊕ 11 < h mi?
- 4 ⊕ 11 = 15 > 4 ✗ · 6 ⊕ 11 = 13 > 6 ✗
- 9 ⊕ 11 = 2 < 9 ✓ → 9'luk yığından 7 jeton al (9 → 2).
Tek kazandıran hamle budur (XOR'un en soldaki 1 biti yalnızca 9'da var). Yeni konum [4, 6, 2]: 4 ⊕ 6 ⊕ 2 = 0.
Hesaplama Sorusu · Geriye doğru çıkarım
Soru 24: 15'i Söyleme
İki oyuncu sırayla 1'den başlayarak 1, 2 ya da 3 ardışık sayı söyler. 15'i söyleyen kaybeder.
a) Geriye doğru çıkarımla, söyleyince kazandıran “kontrol sayılarını” bulun.
b) Oyuna kim başlamalı, ilk turda ne demeli?
c) Rakip “3, 4, 5” derse siz ne dersiniz?
Cevabı göster
a) 14'ü söyleyen kazanır: rakip 15'i söylemek zorunda kalır. 14'ü söyletmek için 10'u söylemek yeter (rakip 11–13 der, siz 14'e tamamlarsınız). Aynı mantıkla kontrol sayıları 2, 6, 10, 14 (her biri 4 aralıklı).
b) Başlayan oyuncu “1, 2” der ve 2'ye ulaşır: ilk oyuncu kazanır. Sonra rakip k sayı söylerse 4 − k sayı söyler.
c) Rakip 5'te durdu: siz “6” dersiniz (bir sayı), yine kontrol sayısındasınız.
21'i Söyleme'den farkı: orada kontrol sayıları 4, 8, 12, 16, 20'dir ve oyun başı (0) zaten bir kontrol konumudur; bu yüzden başlayan kaybeder.
Çoktan Seçmeli · Kombinatoryal oyunlar
Soru 25
Hex'te ilk oyuncunun kazanan bir stratejisi olduğu nasıl bilinir?
Doğru cevap B. Hex'te beraberlik yoktur ve fazladan taş hiçbir zaman zarar vermez. İkinci oyuncunun kazanan stratejisi olsaydı ilk oyuncu rastgele bir taş koyup o stratejiyi “çalabilir” ve kazanırdı; çelişki. Bu yüzden ilk oyuncu kazanır, ama argüman stratejinin ne olduğunu söylemez. Büyük tahtalar taranamaz (A; genelleştirilmiş Hex PSPACE-tam), ortadan başlamanın her tahtada kazandırdığı kanıtlanmış değildir (C), oyunda şans yoktur (D).
Çoktan Seçmeli · Alt oyun mükemmel denge
Soru 26
Alt oyun mükemmel denge (SPE) sıradan Nash dengesinden neden daha güçlüdür?
Doğru cevap C. SPE, oyunun her alt oyununda, hiç ulaşılmayanlarda bile, Nash dengesi ister; bu yüzden “girersen savaşırım” gibi inandırıcı olmayan tehditleri eler. Sıradan Nash dengesi yalnızca ulaşılan yol üzerindeki kararları sınar ve böyle tehditlere izin verebilir. SPE Pareto optimal olmak zorunda değildir (A): Altı düğümlü Kırkayak oyununda SPE sonucu (2, 1)'dir, oysa (8, 6) ikisine de daha iyidir. Her oyunda tek değildir (B) ve sıralı oyunlar için tanımlanır (D).
Hesaplama Sorusu · Alt oyun mükemmel denge
Soru 27: Piyasaya Giriş ve Tehdit
Piyasaya giriş oyununun bir biçiminde girişimci G önce seçer. Girme derse sonuç (0, 5). Gir derse Mevcut firma M seçer: Savaş → (−2, 1), Uzlaş → (2, 2). Kazançlar (G, M).
a) Geriye doğru çıkarımla alt oyun mükemmel dengeyi (SPE) bulun.
b) Oyunun normal formunu yazıp tüm saf Nash dengelerini bulun. Hangisi inandırıcı olmayan bir tehdide dayanır?
c) Savaş, M'ye 1 yerine 3 verseydi SPE ne olurdu?
Cevabı göster
a) M'nin düğümü: Savaş 1, Uzlaş 2 ⇒ Uzlaş, değer (2, 2). G: Girme 0, Gir 2 ⇒ Gir. SPE: (Gir, Uzlaş), sonuç (2, 2).
| G ╲ M | Savaş | Uzlaş |
|---|---|---|
| Girme | (0, 5) | (0, 5) |
| Gir | (−2, 1) | (2, 2) |
b) (Gir, Uzlaş) ve (Girme, Savaş) Nash dengesidir. İkincisinde G girmediği için M kayıtsızdır (5 = 5). Ama G girerse savaşmak M'ye 1, uzlaşmak 2 verir: "girersen savaşırım" tehdidi inandırıcı değildir.
c) Savaş 3 > Uzlaş 2 ⇒ M savaşır; G için Gir −2 < Girme 0. SPE (Girme, Savaş) olur: tehdit artık inandırıcıdır.
Hesaplama Sorusu · Geriye doğru çıkarım
Soru 28: Altı Düğümlü Kırkayak
Oyuncu 1 başlar; düğümlerde sırayla O1, O2, O1, O2, O1, O2 karar verir. Her düğümde Bitir ya da Devam denir. Altı kez Devam denirse oyun (8, 6) ile biter.
| Düğüm | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Karar | O1 | O2 | O1 | O2 | O1 | O2 |
| Bitir | (2, 1) | (1, 3) | (4, 2) | (3, 5) | (6, 4) | (5, 7) |
a) Geriye doğru çıkarımla SPE'yi ve sonucu bulun.
b) Son kazanç (8, 6) yerine (8, 8) olsaydı?
Cevabı göster
a) Son düğümden başlanır:
- 6 (O2): Bitir 7 > Devam 6 ⇒ Bitir, değer (5, 7)
- 5 (O1): Bitir 6 > Devam 5 ⇒ Bitir, değer (6, 4)
- 4 (O2): Bitir 5 > Devam 4 ⇒ Bitir, değer (3, 5)
- 3 (O1): Bitir 4 > Devam 3 ⇒ Bitir, değer (4, 2)
- 2 (O2): Bitir 3 > Devam 2 ⇒ Bitir, değer (1, 3)
- 1 (O1): Bitir 2 > Devam 1 ⇒ Bitir, değer (2, 1)
SPE: herkes her düğümde Bitir; oyun ilk hamlede (2, 1) ile biter. Oysa (8, 6) ikisi için de daha iyiydi.
b) 6. düğümde O2 için Devam 8 > Bitir 7 olur. Geriye doğru her düğümde devamın değeri (8, 8) bitirmekten iyidir (O1: 8 > 6, 4, 2; O2: 8 > 5, 3). Herkes devam eder, sonuç (8, 8).
Hesaplama Sorusu · Alt oyun mükemmel denge
Soru 29: Ültimatom Oyunu
Ayşe 100 TL'yi 10 TL'lik dilimlerle bölüşmeyi önerir: Bora'ya x ∈ {0, 10, …, 100}. Bora kabul ederse (100 − x, x), reddederse (0, 0). Bora yalnızca parayı önemsiyor.
a) Bora'nın her x'e en iyi cevabı nedir?
b) Bora her pozitif teklifi kabul ediyorsa alt oyun mükemmel denge ve sonuç nedir?
c) Bora “30'dan azını reddederim” derse ve Ayşe buna inanırsa sonuç ne olur? Bu tehdit SPE'de inandırıcı mıdır?
Cevabı göster
a) x ≥ 10 için kabul (x > 0); x = 0'da kabul ve ret ona aynı (0) kazancı verir.
b) Ayşe en küçük pozitif teklifi verir: x = 10, Bora kabul eder, sonuç (90, 10).
c) Ayşe 30 önerir ve (70, 30) olur; bu bir Nash dengesidir. Ama x = 10 ya da 20 önerildiğinde reddetmek Bora'ya 0 verir (10 ve 20'den az): tehdit inandırıcı değildir, SPE değildir. Deneylerde ise küçük teklifler gerçekten sık reddedilir: oyuncuların faydası adalet kaygısını da içerir.
Hesaplama Sorusu · Kinci tetik stratejisi
Soru 30: Tetik Stratejisinde δ Eşiği
Mahkûmun İkilemi sonsuz tekrarlanıyor; her tur δ olasılıkla sürüyor. Hücreler (satır, sütun) kazançları.
| satır ╲ sütun | Sessiz | İhanet |
|---|---|---|
| Sessiz | (4, 4) | (0, 6) |
| İhanet | (6, 0) | (1, 1) |
a) İki oyuncu da kinci tetik stratejisini oynuyor. İşbirliğinin dengede kalması için δ en az kaç olmalı?
b) δ = 0,3 ise ne olur?
c) İhanetin kazancı 6 yerine 9 olsaydı eşik ne olurdu?
Cevabı göster
a) Sessiz kalmayı sürdürmek: her tur 4 ⇒ 4 + 4δ + 4δ² + … = 4/(1 − δ).
Bu tur sapmak: 6; sonra rakip sonsuza dek İhanet oynar, her tur 1 ⇒ 6 + δ/(1 − δ).
Koşul 4/(1 − δ) ≥ 6 + δ/(1 − δ). (1 − δ) ile çarp: 4 ≥ 6(1 − δ) + δ = 6 − 5δ ⇒ δ ≥ 2/5.
b) 0,3 < 0,4: işbirliği 4/0,7 ≈ 5,71, sapma 6 + 0,3/0,7 ≈ 6,43. Sapmak kârlıdır; tetik stratejileri denge değildir: oyuncular yeterince sabırlı değil.
c) 4 ≥ 9(1 − δ) + δ = 9 − 8δ ⇒ δ ≥ 5/8. Genel olarak eşik (sapma − işbirliği) / (sapma − ceza) = (9 − 4)/(9 − 1). Sapmanın cazibesi büyüdükçe eşik büyür.
Çoktan Seçmeli · Anarşinin Bedeli
Soru 31
Bir Mahkûmun İkilemi'nde hapis yılları: ikisi Sessiz → 1'er yıl; biri İhanet, öteki Sessiz → 0 ve 5 yıl; ikisi İhanet → 3'er yıl. Toplam hapis yılı maliyet sayılırsa Anarşinin Bedeli kaçtır?
Doğru cevap A. Rakip ne yaparsa yapsın İhanet daha az ceza verir (0 < 1, 3 < 5 yıl): tek denge (İhanet, İhanet), toplam 6 yıl. Toplamı en küçük sonuç (Sessiz, Sessiz): 2 yıl. Anarşinin Bedeli = en kötü dengenin maliyeti / en iyi sonucun maliyeti = 6/2 = 3: bencillik toplam cezayı üçe katlar. 1/3 oranı ters kurar; 4 oran değil farktır (6 − 2); 1,2 = 6/5, en iyi sonuç yerine (İhanet, Sessiz) hücresini (toplam 5) alır.
Çoktan Seçmeli · Mekanizma tasarımı
Soru 32
Bir belediye yeni parkın yerini sakinlerin bildirdiği ev konumlarına göre seçecek; her sakin parkın kendine yakın olmasını istiyor. Bu problemi mekanizma tasarımı olarak görmek ne demektir?
Doğru cevap D. Oyun kuramı kuralları verilmiş bir oyunun sonucunu tahmin eder (B); mekanizma tasarımı tersini yapar: istenen sonucu verecek kuralları ve teşvikleri tasarlar. Konumlar (özel bilgi) belediyeye kapalıdır ve sakinler parkı kendine çekmek için yalan söyleyebilir; A bu sorunu yok sayar. C de yanlıştır: tesis yeri "para olmadan" sınıfındadır; teşvikler yalnız kuralla sağlanır ama sorun kalkmaz.