Giriş

Öğrenme Çıktıları

Adresleme Modları

Bellek Erişimi

• Belleğe erişmek için BX, SI, DI, BP yazmaçları kullanılır.
• Bu yazmaçlar (ve bir sabit) [ ] sembolleri içinde birleştirilerek farklı bellek konumlarına erişilir; bu birleştirmelere adresleme modları denir.

24 kombinasyon, 8086 makine kodundaki mod/rm alanının tüm bellek seçenekleridir. [BP] tek başına yazılırsa assembler onu [BP + 0] (d8 = 0) olarak kodlar.

Adresleme Modları

Kombinasyon Kuralı

Adresleme Modları

İleri Kaydırma (Displacement)

• Kaydırma bir sayı ya da bir değişkenin bağıl konumu (offset) olabilir: [BX + dizi].
• Birden fazla değer varsa assembler tek bir değer hesaplar: [BX + 2 + 3] → [BX + 5].
• Kaydırma [ ] içinde veya dışında yazılabilir; assembler aynı makine kodunu üretir: [BX+5] = 5[BX] = [BX]+5.
• İşaretli bir değerdir; pozitif ya da negatif olabilir: [SI-1].
• Assembler değer −128…127 aralığındaysa kısa (d8), değilse uzun (d16) biçimi seçer.

Adresleme Modları

Geçerli mi, Geçersiz mi?

Tablo kullanılarak tüm geçerli kombinasyonlar oluşturulabilir: taban (BX/BP) + indis (SI/DI) + kaydırma, her biri isteğe bağlı.

Adresleme Modları

Adresleme Modu Türleri

İlk ikisi belleğe gitmez; geri kalanlar etkin adres (EA) hesaplar. Fiziksel adres = kesim × 10h + EA.

Adresleme Modları

Etkin Adres Adım Adım

MOV AL, [BX + SI + 4] · DS = 1000h, BX = 0200h, SI = 0030h

Adresleme Modları

BP ile Erişim

MOV AX, [BP + DI - 2] · SS = 2000h, BP = 0100h, DI = 0010h

Adresleme Modları

Etkin Adres Hesaplayıcı

Yazmaç değerleri onaltılık; kaydırma onlu (-2) ya da onaltılık (1Ah) girilebilir.

Kesim ve Bağıl Konum

Kesim ve Bağıl Konum

• Kesim yazmacındaki (CS, DS, SS, ES) değere kesim (segment), adresi veren yazmaçlardaki (BX, SI, DI, BP) değere bağıl konum (offset) denir.
• Kesim belleğin bir bloğunu, bağıl konum o bloktaki belirli bir konumu temsil eder; ikisi birleşerek fiziksel adresi oluşturur.

Kesim ve Bağıl Konum

Kesim Öneki

MOV AX, 0B800h
MOV ES, AX          ; ES = video belleği
MOV BX, 0
MOV AL, ES:[BX]     ; ES:0000'dan oku
MOV AL, [BX]        ; DS:0000'dan oku
MOV DL, SS:[SI]     ; SS:SI'dan oku

Veri Türü

Veri Türü Belirtme

• Derleyiciye erişilecek verinin boyutunu bildirmek için ön ekler kullanılır:
  • byte ptr [BX]: bir bayt (8 bit) erişimi.
  • word ptr [BX]: iki bayt (16 bit, bir sözcük) erişimi.
• emu8086 daha kısa önekleri de destekler:
  • b.[SI]: SI'nın gösterdiği adresteki değeri bir bayt olarak yorumlar.
  • w.[DI]: DI'nın gösterdiği adresteki değeri iki bayt olarak yorumlar.
• Bazı durumlarda assembler türü kendisi çıkarır: diğer işlenen bir yazmaçsa boyutu odur.

Veri Türü · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: byte ptr ve word ptr

MOV BX, 0200h
MOV WORD PTR [BX], 1234h
MOV BYTE PTR [BX], 0FFh
MOV WORD PTR [BX], 0FFh
MOV AX, [BX]        ; sözcük
MOV CL, [BX+1]      ; bayt

Veri Türü

Little-Endian Düzen

• 8086 little-endiandir: 16 bitlik bir değerin düşük baytı düşük adreste, yüksek baytı bir sonraki adreste saklanır.
• MOV [0200h], AX → [0200h] = AL, [0201h] = AH. MOV AX, [0200h] tersini yapar.
• emu8086'nın bellek penceresinde sözcükler bu yüzden “ters” görünür: 1234h → 34 12.
• Bu kural makine kodundaki sabitler için de geçerlidir: MOV AX, 1234h → B8 34 12.

MOV Komutu

MOV Komutu

MOV Komutu

Desteklenen İşlenenler

MOV REG, memory
MOV memory, REG
MOV REG, REG
MOV memory, immediate
MOV REG, immediate

MOV SREG, memory
MOV memory, SREG
MOV REG, SREG
MOV SREG, REG

Dikkat: MOV SREG, immediate ve MOV SREG, SREG yoktur; değer önce bir genel yazmaca alınır.

MOV Komutu

MOV: Geçerli mi?

Program Örneği

Program Örneği

ORG 100h          ; .com programı için
MOV AX, 0B800h    ; AX = B800h
MOV DS, AX        ; DS = B800h
MOV CL, 'A'       ; CL = 41h
MOV CH, 11011111b ; CH = DFh
MOV BX, 15Eh      ; BX = 015Eh
MOV [BX], CX      ; B800:015E ← CX
RET               ; DOS'a dön

Program Örneği · Kodu adım adım çalıştır

Kod İzleme: Ekrana 'A' Yazmak

ORG 100h
MOV AX, 0B800h
MOV DS, AX
MOV CL, 'A'
MOV CH, 11011111b
MOV BX, 15Eh
MOV [BX], CX
RET

Program Örneği

Metin Modu Video Belleği

MOV Örnekleri · Kodu adım adım çalıştır

Bellekten Bir Değeri Yazmaca Taşıma

ORG 100h
MOV AX, [1000h]   ; A1 00 10
RET

MOV Örnekleri

emu8086'da Görünüm

• Sol: yazmaçlar (H/L yarıları ayrı). CS = DS = 0700h, IP = 0100h, SP = FFFEh.
• Orta: bellek (fiziksel adres 07100h = 0700:0100). A1 00 10 komutun 3 baytıdır.
• Sağ: ayrıştırılmış (disassembled) kod: MOV AX, [01000h], ardından RET (C3).
• single step ile komut yürütülür; değişen yazmaçlar renklenir.
• Bellek boş olduğundan bu ekranda AX = 0000h kalır.

emu8086 öykünücü penceresi

MOV Örnekleri · Kodu adım adım çalıştır

Yazmaçtaki Değeri Belleğe Taşıma

ORG 100h
MOV BX, 1234h     ; BB 34 12
MOV [2000h], BX   ; 89 1E 00 20
RET

MOV Örnekleri · Kodu adım adım çalıştır

İki Yazmaç Değerini Takas

MOV CX, 10   ; CX = 000Ah
MOV DX, 20   ; DX = 0014h
XCHG CX, DX  ; takas

MOV Örnekleri

XCHG Kuralları

MOV AX, CX    ; AX ← CX (yedek)
MOV CX, DX    ; CX ← DX
MOV DX, AX    ; DX ← eski CX

MOV Örnekleri · Kodu adım adım çalıştır

Bir Yazmaca Başka Yazmacın İçeriğini Kopyalama

MOV SI, 3000h  ; SI = adres
MOV DI, SI     ; DI = SI
MOV AL, [SI]   ; DS:3000h
MOV [DI+1], AL ; DS:3001h

MOV Örnekleri · Kodu adım adım çalıştır

Bir Bellek Adresine Sabit Bir Değeri Yazma

ORG 100h
MOV BYTE PTR [4000h], 65  ; 'A'
MOV WORD PTR [4002h], 65
RET

MOV Örnekleri · Kodu adım adım çalıştır

Bir Yazmacın Alt Baytını Diğerine Kopyalama

MOV AX, 1234h   ; AH = 12h, AL = 34h
MOV BX, 0FFFFh
MOV BL, AL      ; yalnız BL

MOV Örnekleri · Kodu adım adım çalıştır

Bir Yazmacın Üst Baytına Ekleme

MOV AX, 00FFh   ; AH = 00h, AL = FFh
ADD AH, 01h     ; yalnız AH
ADD AL, 01h     ; yalnız AL
MOV AX, 01FFh
ADD AX, 1       ; 16 bit

MOV Örnekleri · Kodu adım adım çalıştır

İkilik, Sekizlik ve Onaltılık Değer Atama

mov al, 00000101b ; ikili
mov bl, 0ah       ; onaltılık
mov cl, 10o       ; sekizli
add al, bl        ; 5 + 10 = 15
sub al, cl        ; 15 - 8 = 7

MOV Örnekleri

Sayı Yazımı

Özet

Özet

Özet

Alıştırmalar

1. DS = 3000h, BX = 0010h, SI = 0005h: [BX+SI+20h] için EA ve fiziksel adres?
2. SS = 4000h, BP = FFFEh: [BP+4] için EA ve fiziksel adres?
3. [BX+BP], [DI+SI], [BX+DI+300], [DX] modlarından hangileri geçerli?
4. [0500h] = 78h, [0501h] = 56h ise MOV AX,[0500h] sonrası AX? MOV AL,[0501h] sonrası AL?
5. Ekranın satır 10, sütun 40 konumuna yeşil zemin üzerine sarı 'X' yazan kodu yazın (renk 2Eh).
6. DS'yi değiştirmeden ES ile video belleğine yazmak için önceki programı nasıl değiştirirsiniz?

Özet

Kaynaklar

• emu8086 belgeleri, 8086 assembler tutorial for beginners, bölüm 2: memory access, MOV instruction.
• Intel, 8086/8088 User's Manual, adresleme modları ve komut kodlaması.
• Barry B. Brey, The Intel Microprocessors, 8. baskı, Pearson, bölüm 3 (Addressing Modes).
• IBM PC metin modu video belleği (B800h) ve öznitelik baytı belgeleri.