Programlamaya Giriş

Bilgisayar ve Programlamaya Giriş

DillerÇeviriAlgoritmaYazılım süreciTemel yapılar

Sercan KÜLCÜ · Giresun Üniversitesi

Giriş

Öğrenme Çıktıları

Kavramlar

Kaynak kod, makine dili ve programlama dilini ayırt etmek.

Çalıştırma

Derleme, yorumlama ve hibrit çalışma biçimlerini açıklamak.

Problem çözme

Algoritmadan programa giden süreci kurmak.

Yapılar

Değişken, karar, döngü, fonksiyon ve diziyi tanımak.

Temel Kavramlar

Programlama Dili Nedir?

İnsanların bilgisayara işlem adımlarını ifade etmesini sağlayan biçimsel bir dildir.
Söz dizimi hangi ifadelerin yazılabileceğini, anlam kuralları bu ifadelerin ne yaptığını belirler.
Aynı problem farklı dillerle çözülebilir; seçim gereksinim ve ortama bağlıdır.

Temel Kavramlar

Kaynak Kod ve Makine Dili

Kaynak kod geliştiricinin okuyup değiştirebildiği program metnidir.
Makine dili işlemcinin çalıştırdığı ikili komutlardan oluşur.
Derleyici veya yorumlayıcı, kaynak kod ile çalışma ortamı arasında köprü kurar.

Programlama dili ile işlemci dili aynı şey değildir.

Çalıştırma

Program Nasıl Çalışır?

Kaynak kod

Çeviri

Makine / ara kod

Çalıştırma

Hata mesajları çeviri veya çalışma sırasında ortaya çıkabilir.
Çıktı, verilen girdi ve program mantığına bağlıdır.

Çalıştırma

Çalıştırma Yaklaşımları

Yaklaşım	İşleyiş	Örnek
Derlenen	Program önceden hedef koda çevrilir	C, C++, Rust
Yorumlanan	Komutlar çalışma sırasında değerlendirilir	Python, JavaScript
Hibrit	Ara kod sanal makine veya çalışma ortamında yürütülür	Java, C#

Diller

Programlama Dillerinin Seviyesi

Düşük seviyeli diller donanıma yakın ve ayrıntılı denetim sağlar.
Yüksek seviyeli diller insanın problem ifade etme biçimine daha yakındır.
Seviye, bir dilin iyi veya kötü olduğunu değil, soyutlama düzeyini anlatır.

Diller

Kullanım Alanları

Web

İstemci, sunucu ve web servisleri.

Mobil

Telefon ve tablet uygulamaları.

Veri ve yapay zekâ

Analiz, modelleme ve otomasyon.

Sistem

İşletim sistemi, sürücü ve gömülü yazılım.

Bilimsel hesaplama

Simülasyon ve mühendislik çözümleri.

Oyun

Oyun motoru, grafik ve etkileşim.

Diller

Dil Seçerken

Problem alanı ve kullanılacak platform değerlendirilir.
Kütüphane ekosistemi, topluluk ve bakım maliyeti dikkate alınır.
Performans, güvenlik, ekip deneyimi ve dağıtım koşulları birlikte düşünülür.

Popülerlik tek başına doğru dil seçimi için yeterli değildir.

Problem Çözme

Algoritma

Belirli bir problemi sonlu ve açık adımlarla çözen yöntemdir.
Girdiler, beklenen çıktılar ve özel durumlar koddan önce belirlenir.
Bir algoritma farklı programlama dillerinde uygulanabilir.

Problem Çözme

Problemden Programa

Problemi tanımla

Örnekleri dene

Algoritmayı kur

Koda dönüştür

Test et

Yanlış tanımlanan problem, doğru çalışan ama yanlış işi yapan programa dönüşebilir.

Problem Çözme

Akış Diyagramı

Algoritmadaki işlem, karar ve tekrarları standart simgelerle gösterir.
Karmaşık dallanmaları kod yazmadan önce görünür kılar.
Diyagram okunabilir kaldığı sürece iletişim ve gözden geçirmeyi kolaylaştırır.

Yazılım

Yazılım Geliştirme Süreci

Gereksinim

Tasarım

Kodlama

Test

Dağıtım

Bakım

Aşamalar projeye göre ardışık veya yinelemeli yürütülebilir.
Kullanıcı geri bildirimi gereksinimleri ve tasarımı değiştirebilir.

Yazılım

Geliştirme Yaklaşımları

Yaklaşım	Güçlü yön	Dikkat
Şelale	Aşamalar ve belgeler nettir	Değişikliğe dönüş maliyetlidir
Çevik	Kısa döngülerle geri bildirim alır	Sürekli iletişim gerektirir
Prototipleme	Belirsiz gereksinimi görünür kılar	Prototip ürün sanılmamalıdır

Yazılım

Geliştirme Araçları

Kod düzenleyici / IDE

Kod yazma, tamamlama ve proje yönetimi.

Derleyici / çalışma ortamı

Programı çevirme ve çalıştırma.

Hata ayıklayıcı

Program durumunu adım adım inceleme.

Sürüm kontrolü

Değişiklik geçmişi ve ekip çalışması.

Test araçları

Beklenen davranışı otomatik doğrulama.

Paket yöneticisi

Bağımlılıkları yönetme.

Temel Yapılar

Değişkenler ve Veri Türleri

Değişken, program boyunca kullanılan bir değeri adlandırır.
Veri türü değerin temsilini ve üzerinde yapılabilecek işlemleri sınırlar.
Anlamlı adlar programın amacını görünür kılar.

Temel Yapılar

Karar ve Döngü

Karar yapısı koşula göre farklı işlem yollarından birini seçer.
Döngü, bir işlem grubunu belirli sayı veya koşul boyunca tekrarlar.
Her ikisinde de koşulun ne zaman değiştiği açık olmalıdır.

Temel Yapılar

Fonksiyonlar ve Diziler

Fonksiyon belirli görevi adlandırır, girdi alabilir ve sonuç döndürebilir.
Dizi aynı türdeki çok sayıda değeri indeksle saklar.
Bu yapılar programı küçük, test edilebilir parçalara ayırmaya yardımcı olur.

Özet

Bölüm Özeti

Programlama dili algoritmayı bilgisayarın yürütebileceği biçimde ifade eder.
Kaynak kod derleme, yorumlama veya hibrit bir süreçle çalıştırılır.
Yazılım geliştirme gereksinimden bakıma uzanan yinelemeli bir süreçtir.
Değişken, karar, döngü, fonksiyon ve dizi temel programlama yapılarını oluşturur.

Özet

Kontrol Soruları

Kaynak kod ile makine dili arasındaki fark nedir?
Derlenen ve yorumlanan programlar nasıl ayrılır?
Bir algoritma neden programlama dilinden bağımsız düşünülebilir?
Yazılım testinin amacı nedir?
Karar yapısı ile döngünün görevleri nasıl farklıdır?

Son

Programlamaya Giriş

← → veya boşluk ile gezinin · F: tam ekran · Home/End: ilk/son slayt