Windows İşletim Sistemi
Giriş
Öğrenme Çıktıları
Başlat, görev çubuğu, pencereler ve sanal masaüstlerini kullanmak.
Dosya, klasör, sürücü, yol ve uzantı kavramlarını uygulamak.
Hesap, uygulama ve erişilebilirlik seçeneklerini yönetmek.
Depolama, güncelleme, yedekleme ve güvenlik araçlarını kullanmak.
Masaüstü
Windows Masaüstü
Masaüstü, uygulamalara, dosyalara ve sistem işlevlerine erişim sağlayan ana çalışma alanıdır.
Uygulama, arama, ayar ve güç seçenekleri.
Açık ve sabitlenmiş uygulamalar arasında geçiş.
Ağ, ses, pil, saat ve arka plan uygulamaları.
Dosya, klasör ve kısayollara hızlı erişim.
Masaüstü
Başlat Menüsü ve Arama
Yüklü uygulamaları listeleme ve çalıştırma.
Sık kullanılan uygulamalara hızlı erişim.
Uygulama, dosya, ayar ve destek içeriği bulma.
Uyku, kapatma ve yeniden başlatma.
Hesap seçenekleri ve oturum kapatma.
Sağ tıklamayla ek komutlara ulaşma.
Masaüstü
Görev Çubuğu
Açık pencereleri gösterir ve aralarında geçiş sağlar.
Sık kullanılan uygulamaları görev çubuğunda tutar.
Arka plan uygulamaları ve durum simgeleri.
Ağ, ses ve bazı cihaz seçeneklerine erişim.
Uygulama ve sistem olaylarını görüntüleme.
Dosya bulma ve sanal masaüstü yönetimi.
Masaüstü
Hızlı Ayarlar ve Bildirimler
Wi-Fi, Bluetooth, ses, parlaklık ve erişilebilirlik gibi sık kullanılan ayarlara ulaşır.
Uygulama bildirimlerini ve takvim görünümünü toplar.
- Dikkat dağıtan bildirimler uygulama bazında kapatılabilir.
- Rahatsız etmeyin modu belirli zamanlarda bildirimleri sınırlar.
- Kritik sistem uyarıları göz ardı edilmeden önce okunmalıdır.
Pencere Yönetimi
Pencerenin Bölümleri
Pencere Yönetimi
Pencere Yönetimi
Pencereyi görev çubuğuna gönderir.
Pencereyi ekranı kaplayacak veya önceki boyutuna dönecek şekilde ayarlar.
Pencereyi ve gerekirse uygulamayı kapatır.
Pencereyi ekranın kenar veya köşelerine düzenler.
Açık uygulamalar arasında geçiş yapar.
Etkin pencereyi ekranda konumlandırır.
Pencere Yönetimi
Sanal Masaüstleri
Sanal masaüstleri, açık uygulamaları farklı çalışma alanlarında gruplamaya yardımcı olur.
Açık pencereleri ve masaüstlerini gösterir.
Win + TabYeni bir çalışma alanı oluşturur.
Win + Ctrl + DMasaüstleri arasında hareket eder.
Win + Ctrl + ← / →Etkin masaüstünü kapatır; pencereler diğer masaüstüne taşınır.
Win + Ctrl + F4Pencere Yönetimi
Temel Klavye Kısayolları
Dosya Yönetimi
Sürücü, Birim ve Harf
SSD, HDD veya USB aygıtının kendisi.
Disk üzerinde dosya sistemiyle kullanılan mantıksal alan.
Windows'un birime verdiği C:, D: gibi tanımlayıcı.
Başka bilgisayar veya sunucudaki paylaşıma erişim.
Windows sisteminin çoğunlukla kurulu olduğu birim.
USB bellek veya hafıza kartı gibi taşınabilir ortam.
Dosya Yönetimi
Dosya ve Klasör
Adı, içeriği ve özellikleri olan veri birimidir.
rapor.docxDosyaları ve alt klasörleri düzenleyen mantıksal kapsayıcıdır.
BelgelerDerslerDosya Yönetimi
Dosya Adı ve Uzantı
Kullanıcının içeriği tanımlamak için verdiği addır.
Dosya biçimi hakkında ipucu verir ve ilişkilendirilmiş uygulamayı belirleyebilir.
Dosya Gezgini görünüm ayarlarından uzantılar gösterilebilir.
Uzantıyı değiştirmek dosyanın gerçek biçimini dönüştürmez.
Dosya Yönetimi
Yaygın Dosya Türleri
| Kategori | Uzantılar | Örnek kullanım |
|---|---|---|
| Belge | .docx, .pdf, .txt | Metin ve rapor |
| Tablo | .xlsx, .csv | Hesap ve veri |
| Sunum | .pptx | Slayt gösterisi |
| Görüntü | .jpg, .png, .gif | Fotoğraf ve grafik |
| Ses / video | .mp3, .wav, .mp4 | Medya |
| Arşiv | .zip, .7z | Sıkıştırılmış dosyalar |
| Çalıştırılabilir | .exe, .msi | Program veya kurulum |
Dosya Yönetimi
Dosya Yolu
Mutlak yol sürücü kökünden başlar. Göreli yol, mevcut klasöre göre konumu belirtir.
Dosya Yönetimi
Dosya Gezgini
Sık kullanılan, bu bilgisayar, ağ ve klasör konumları.
Geçerli yolu gösterir ve doğrudan yol yazılmasını sağlar.
Etkin klasör ve alt konumlarda dosya bulur.
Simge boyutu, liste, ayrıntılar, sıralama ve gruplama.
Seçilen dosyanın içeriğini veya özelliklerini gösterir.
Klasör ve desteklenen dosya türlerini oluşturur.
Dosya Yönetimi
Kopyalama ve Taşıma
| İşlem | Kaynakta ne olur? | Hedefte ne olur? |
|---|---|---|
| Kopyala + Yapıştır | Özgün öğe kalır | Yeni bir kopya oluşur |
| Kes + Yapıştır | Öğe kaynak konumdan kaldırılır | Öğe hedefe taşınır |
| Sürükle | Sonuç kaynak ve hedef sürücüye göre değişebilir | İşlem simge ve ipucundan kontrol edilir |
Dosya Yönetimi
Yeniden Adlandırma ve Silme
Öğeyi seçip F2 ile adı değiştirilebilir; uzantıya dikkat edilmelidir.
Delete çoğunlukla öğeyi Geri Dönüşüm Kutusu'na taşır.
Shift+Delete geri dönüşüm aşamasını atlayabilir.
Geri Dönüşüm Kutusu'ndaki öğe özgün konumuna döndürülebilir.
Açık veya kilitli dosya silinemeyebilir.
Silme işlemi senkronize cihazlara da yansıyabilir.
Dosya Yönetimi
Dosya ve Klasör Özellikleri
Dosya biçimi ve varsayılan açma uygulaması.
Dosyanın tam yolu.
Dosya içeriğinin ve diskte ayrılan alanın büyüklüğü.
Oluşturma, değiştirme ve erişim bilgileri.
Salt okunur veya gizli gibi özellikler.
Sahiplik ve kullanıcı izinleri.
Ayarlar
Windows Ayarları
Ayarlar uygulaması Win+I ile açılabilir. Kategori adları sürüme göre değişebilse de temel alanlar benzerdir.
Ekran, ses, bildirim, güç ve depolama.
Fare, klavye, yazıcı ve bağlı cihazlar.
Wi-Fi, Ethernet, VPN ve veri kullanımı.
Arka plan, tema, Başlat ve görev çubuğu.
Oturum açma, yedekleme ve kullanıcılar.
İzinler, Windows Güvenliği ve güncellemeler.
Ayarlar
Kullanıcı Hesapları
Kimlik bilgileri yalnızca cihazda yönetilir.
Desteklenen ayar ve hizmetleri cihazlar arasında bağlayabilir.
Günlük kullanımda sistem değişiklikleri sınırlıdır.
Uygulama kurulumu ve sistem genelindeki ayarları değiştirebilir.
Kişisel dosya ve ayarları kullanıcılar arasında ayırır.
Açık uygulamaları kapatıp kullanıcı oturumunu sonlandırır.
Güvenlik
Windows Hello ve Oturum Güvenliği
Cihaza bağlı kimlik bilgisini açan yerel doğrulama hareketidir.
Uyumlu donanımla biyometrik oturum açma sağlar.
Kimlik bilgileri desteklenen donanım güvenliğiyle cihaza bağlanabilir.
Bilgisayardan ayrılırken Win+L ile oturumu kilitler.
Hesap güvenliğinde ek doğrulama katmanı sağlar.
PIN veya hesap kurtarma seçenekleri önceden yapılandırılmalıdır.
Ayarlar
Uygulama Yönetimi
Güvenilir mağaza veya üretici kaynağı tercih edilir.
Ayarlar içindeki Uygulamalar bölümünden yönetilir.
Oturum açıldığında çalışan uygulamalar sınırlandırılabilir.
Kamera, mikrofon, konum ve dosya erişimi uygulama bazında denetlenir.
Desteklenen uygulamalarda sorun gidermek için kullanılabilir.
Güvenlik ve uyumluluk için uygulamalar güncel tutulur.
Ayarlar
Varsayılan Uygulamalar
Varsayılan uygulama, belirli bağlantı veya dosya türü açıldığında Windows'un otomatik seçtiği programdır.
- Varsayılanlar uygulama veya dosya türüne göre değiştirilebilir.
- Dosya üzerinde Birlikte aç komutu tek seferlik farklı uygulama seçebilir.
- Bilinmeyen dosya türleri güvenlik açısından çalıştırılmamalıdır.
Ayarlar
Erişilebilirlik
Ekrandaki metin ve denetimleri seslendirir.
Ekranın bir bölümünü veya tamamını büyütür.
Metin görünürlüğünü ve renk ayrımını iyileştirir.
Desteklenen ses için ekranda metin gösterebilir.
Desteklenen işlemleri ses komutlarıyla kontrol eder.
Yapışkan tuşlar, filtre tuşları ve işaretçi seçenekleri sunar.
Bakım
Depolama Yönetimi
Alanı uygulama, belge, geçici dosya gibi kategorilerle gösterir.
Geçici dosya ve Geri Dönüşüm Kutusu içeriğini belirlenen kurallarla temizleyebilir.
Büyük, kullanılmayan veya geçici öğeleri incelemeye yardımcı olur.
Silmeden önce dosyanın gerekli olmadığı doğrulanmalıdır.
Bakım
Sürücüleri İyileştirme
| Sürücü | Windows'un uyguladığı bakım | Neden? |
|---|---|---|
| HDD | Birleştirme | Parçalanmış dosya parçalarını daha düzenli yerleştirmek |
| SSD | TRIM / iyileştirme | Kullanılmayan blokları denetleyiciye bildirmek |
Bakım
Sistem Bilgisi ve Görev Yöneticisi
Donanım, işletim sistemi, bileşen ve kaynak ayrıntılarını gösterir.
Çalışan uygulama ve süreçleri, CPU, bellek, disk ve ağ kullanımını gösterir.
- Yanıt vermeyen uygulama sonlandırılabilir; kaydedilmemiş veri kaybolabilir.
- Yüksek kaynak kullanımı tek başına zararlı yazılım kanıtı değildir.
- Bilinmeyen süreçler silinmeden önce güvenilir kaynaklardan araştırılmalıdır.
Bakım
Güncelleme, Yedekleme ve Kurtarma
Güvenlik ve kalite güncellemelerini sağlar.
Önemli dosyaların ayrı bir konumda kopyasını tutar.
Dosya veya sistem durumunu önceki noktaya döndürmeye yardımcı olur.
Başlangıç onarma, sıfırlama ve gelişmiş seçenekler sunabilir.
Desteklenen sürümlerde sürücü şifreleme sağlar.
Şifreli sürücü erişimi için güvenli yerde saklanmalıdır.
Güvenlik
Güvenli Günlük Kullanım
Bilgisayardan ayrılırken Win+L kullanın.
Windows ve uygulamaları güncel tutun.
Yönetici yetkisini yalnızca gerektiğinde kullanın.
Yazılımı güvenilir kaynaktan edinin.
Önemli dosyaları düzenli ve ayrı konumda yedekleyin.
Bilinmeyen ekleri ve çalıştırılabilir dosyaları açmayın.
Özet
Bölüm Özeti
- Başlat, görev çubuğu ve pencere denetimleri temel çalışma alanını oluşturur.
- Sanal masaüstleri ve klavye kısayolları çalışma düzenini hızlandırır.
- Dosya; ad, uzantı, yol ve özelliklerle tanımlanır; klasörler düzen sağlar.
- Kopyalama özgün öğeyi korur, taşıma konumunu değiştirir.
- Ayarlar; sistem, cihaz, ağ, hesap, uygulama ve erişilebilirlik seçeneklerini toplar.
- Depolama Algılaması, sürücü iyileştirme, güncelleme ve yedekleme düzenli bakımın parçalarıdır.
Özet
Kontrol Soruları
- Görev çubuğu ile Başlat menüsünün görevleri nasıl ayrılır?
- Kopyalama ve taşıma arasındaki fark nedir?
- Dosya uzantısını değiştirmek neden dosya biçimini dönüştürmez?
- Mutlak dosya yolu hangi bilgileri içerir?
- HDD ve SSD için uygulanan iyileştirme neden farklıdır?
- Windows Hello PIN'i çevrim içi hesap parolasıyla neden aynı şey değildir?
Özet
Kaynaklar
- Kaynak sunum: Windows İşletim Sistemi, Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı.
- Microsoft Support, Windows yardım ve öğrenme belgeleri.
- Microsoft Support, Storage Sense ve sürücü iyileştirme belgeleri.
- Microsoft Learn, Windows Hello ve Windows güvenliği belgeleri.
Son
← → veya boşluk ile gezinin · F: tam ekran · Home/End: ilk/son slayt