Windows İşletim Sistemi

Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı
MasaüstüPencerelerDosya yönetimiAyarlarBakım ve güvenlik
Sercan KÜLCÜ · Giresun Üniversitesi

Giriş

Öğrenme Çıktıları

Arayüz

Başlat, görev çubuğu, pencereler ve sanal masaüstlerini kullanmak.

Dosya yönetimi

Dosya, klasör, sürücü, yol ve uzantı kavramlarını uygulamak.

Ayarlar

Hesap, uygulama ve erişilebilirlik seçeneklerini yönetmek.

Bakım

Depolama, güncelleme, yedekleme ve güvenlik araçlarını kullanmak.

Masaüstü

Windows Masaüstü

Masaüstü, uygulamalara, dosyalara ve sistem işlevlerine erişim sağlayan ana çalışma alanıdır.

Başlat

Uygulama, arama, ayar ve güç seçenekleri.

Görev çubuğu

Açık ve sabitlenmiş uygulamalar arasında geçiş.

Bildirim alanı

Ağ, ses, pil, saat ve arka plan uygulamaları.

Masaüstü simgeleri

Dosya, klasör ve kısayollara hızlı erişim.

Öğelerin konumu Windows sürümüne ve kişiselleştirme ayarlarına göre değişebilir.

Masaüstü

Başlat Menüsü ve Arama

Uygulamalar

Yüklü uygulamaları listeleme ve çalıştırma.

Sabitlenenler

Sık kullanılan uygulamalara hızlı erişim.

Arama

Uygulama, dosya, ayar ve destek içeriği bulma.

Güç seçenekleri

Uyku, kapatma ve yeniden başlatma.

Kullanıcı menüsü

Hesap seçenekleri ve oturum kapatma.

Bağlam menüsü

Sağ tıklamayla ek komutlara ulaşma.

Masaüstü

Görev Çubuğu

Uygulama geçişi

Açık pencereleri gösterir ve aralarında geçiş sağlar.

Sabitleme

Sık kullanılan uygulamaları görev çubuğunda tutar.

Sistem tepsisi

Arka plan uygulamaları ve durum simgeleri.

Hızlı ayarlar

Ağ, ses ve bazı cihaz seçeneklerine erişim.

Bildirimler

Uygulama ve sistem olaylarını görüntüleme.

Arama ve görev görünümü

Dosya bulma ve sanal masaüstü yönetimi.

Masaüstü

Hızlı Ayarlar ve Bildirimler

Hızlı ayarlar

Wi-Fi, Bluetooth, ses, parlaklık ve erişilebilirlik gibi sık kullanılan ayarlara ulaşır.

Bildirim merkezi

Uygulama bildirimlerini ve takvim görünümünü toplar.

  • Dikkat dağıtan bildirimler uygulama bazında kapatılabilir.
  • Rahatsız etmeyin modu belirli zamanlarda bildirimleri sınırlar.
  • Kritik sistem uyarıları göz ardı edilmeden önce okunmalıdır.

Pencere Yönetimi

Pencerenin Bölümleri

Pencere Yönetimi

Pencere Yönetimi

Küçült

Pencereyi görev çubuğuna gönderir.

Büyüt / geri yükle

Pencereyi ekranı kaplayacak veya önceki boyutuna dönecek şekilde ayarlar.

Kapat

Pencereyi ve gerekirse uygulamayı kapatır.

Yaslama

Pencereyi ekranın kenar veya köşelerine düzenler.

Alt + Tab

Açık uygulamalar arasında geçiş yapar.

Win + yön tuşu

Etkin pencereyi ekranda konumlandırır.

Pencere Yönetimi

Sanal Masaüstleri

Sanal masaüstleri, açık uygulamaları farklı çalışma alanlarında gruplamaya yardımcı olur.

Görev görünümü

Açık pencereleri ve masaüstlerini gösterir.

Win + Tab
Yeni masaüstü

Yeni bir çalışma alanı oluşturur.

Win + Ctrl + D
Geçiş

Masaüstleri arasında hareket eder.

Win + Ctrl + ← / →
Kapatma

Etkin masaüstünü kapatır; pencereler diğer masaüstüne taşınır.

Win + Ctrl + F4

Pencere Yönetimi

Temel Klavye Kısayolları

KopyalaCtrl+C
YapıştırCtrl+V
KesCtrl+X
Geri alCtrl+Z
Dosya GezginiWin+E
AyarlarWin+I
ÇalıştırWin+R
Ekranı kilitleWin+L
Ekran görüntüsü alanıWin+Shift+S
Görev YöneticisiCtrl+Shift+Esc

Dosya Yönetimi

Sürücü, Birim ve Harf

Fiziksel disk

SSD, HDD veya USB aygıtının kendisi.

Bölüm / birim

Disk üzerinde dosya sistemiyle kullanılan mantıksal alan.

Sürücü harfi

Windows'un birime verdiği C:, D: gibi tanımlayıcı.

Ağ konumu

Başka bilgisayar veya sunucudaki paylaşıma erişim.

C: sürücüsü

Windows sisteminin çoğunlukla kurulu olduğu birim.

Çıkarılabilir aygıt

USB bellek veya hafıza kartı gibi taşınabilir ortam.

Dosya Yönetimi

Dosya ve Klasör

Dosya

Adı, içeriği ve özellikleri olan veri birimidir.

rapor.docx
Klasör

Dosyaları ve alt klasörleri düzenleyen mantıksal kapsayıcıdır.

BelgelerDersler
Klasörün kendisi dosya içeriği değildir; dosyaların konum ve düzenini sağlar.

Dosya Yönetimi

Dosya Adı ve Uzantı

proje_raporu.pdf
Dosya adı

Kullanıcının içeriği tanımlamak için verdiği addır.

Uzantı

Dosya biçimi hakkında ipucu verir ve ilişkilendirilmiş uygulamayı belirleyebilir.

Görünürlük

Dosya Gezgini görünüm ayarlarından uzantılar gösterilebilir.

Dikkat

Uzantıyı değiştirmek dosyanın gerçek biçimini dönüştürmez.

Dosya Yönetimi

Yaygın Dosya Türleri

KategoriUzantılarÖrnek kullanım
Belge.docx, .pdf, .txtMetin ve rapor
Tablo.xlsx, .csvHesap ve veri
Sunum.pptxSlayt gösterisi
Görüntü.jpg, .png, .gifFotoğraf ve grafik
Ses / video.mp3, .wav, .mp4Medya
Arşiv.zip, .7zSıkıştırılmış dosyalar
Çalıştırılabilir.exe, .msiProgram veya kurulum

Dosya Yönetimi

Dosya Yolu

C:UsersSercanDocumentsDersler apor.pdf
Sürücü C:
Users
Sercan
Documents
rapor.pdf

Mutlak yol sürücü kökünden başlar. Göreli yol, mevcut klasöre göre konumu belirtir.

Dosya Yönetimi

Dosya Gezgini

Gezinti bölmesi

Sık kullanılan, bu bilgisayar, ağ ve klasör konumları.

Adres çubuğu

Geçerli yolu gösterir ve doğrudan yol yazılmasını sağlar.

Arama

Etkin klasör ve alt konumlarda dosya bulur.

Görünüm

Simge boyutu, liste, ayrıntılar, sıralama ve gruplama.

Önizleme / ayrıntı

Seçilen dosyanın içeriğini veya özelliklerini gösterir.

Yeni menüsü

Klasör ve desteklenen dosya türlerini oluşturur.

Dosya Yönetimi

Kopyalama ve Taşıma

İşlemKaynakta ne olur?Hedefte ne olur?
Kopyala + YapıştırÖzgün öğe kalırYeni bir kopya oluşur
Kes + YapıştırÖğe kaynak konumdan kaldırılırÖğe hedefe taşınır
SürükleSonuç kaynak ve hedef sürücüye göre değişebilirİşlem simge ve ipucundan kontrol edilir
Önemli dosyalarda taşıma öncesinde yedek bulundurmak ve hedefi doğrulamak güvenlidir.

Dosya Yönetimi

Yeniden Adlandırma ve Silme

Yeniden adlandırma

Öğeyi seçip F2 ile adı değiştirilebilir; uzantıya dikkat edilmelidir.

Silme

Delete çoğunlukla öğeyi Geri Dönüşüm Kutusu'na taşır.

Kalıcı silme

Shift+Delete geri dönüşüm aşamasını atlayabilir.

Geri yükleme

Geri Dönüşüm Kutusu'ndaki öğe özgün konumuna döndürülebilir.

Kullanımda olan dosya

Açık veya kilitli dosya silinemeyebilir.

Bulut dosyası

Silme işlemi senkronize cihazlara da yansıyabilir.

Dosya Yönetimi

Dosya ve Klasör Özellikleri

Tür ve uygulama

Dosya biçimi ve varsayılan açma uygulaması.

Konum

Dosyanın tam yolu.

Boyut

Dosya içeriğinin ve diskte ayrılan alanın büyüklüğü.

Tarihler

Oluşturma, değiştirme ve erişim bilgileri.

Nitelikler

Salt okunur veya gizli gibi özellikler.

Güvenlik

Sahiplik ve kullanıcı izinleri.

Ayarlar

Windows Ayarları

Ayarlar uygulaması Win+I ile açılabilir. Kategori adları sürüme göre değişebilse de temel alanlar benzerdir.

Sistem

Ekran, ses, bildirim, güç ve depolama.

Bluetooth ve cihazlar

Fare, klavye, yazıcı ve bağlı cihazlar.

Ağ ve internet

Wi-Fi, Ethernet, VPN ve veri kullanımı.

Kişiselleştirme

Arka plan, tema, Başlat ve görev çubuğu.

Hesaplar

Oturum açma, yedekleme ve kullanıcılar.

Gizlilik ve güvenlik

İzinler, Windows Güvenliği ve güncellemeler.

Ayarlar

Kullanıcı Hesapları

Yerel hesap

Kimlik bilgileri yalnızca cihazda yönetilir.

Microsoft hesabı

Desteklenen ayar ve hizmetleri cihazlar arasında bağlayabilir.

Standart kullanıcı

Günlük kullanımda sistem değişiklikleri sınırlıdır.

Yönetici

Uygulama kurulumu ve sistem genelindeki ayarları değiştirebilir.

Ayrı hesaplar

Kişisel dosya ve ayarları kullanıcılar arasında ayırır.

Oturum kapatma

Açık uygulamaları kapatıp kullanıcı oturumunu sonlandırır.

Güvenlik

Windows Hello ve Oturum Güvenliği

PIN

Cihaza bağlı kimlik bilgisini açan yerel doğrulama hareketidir.

Yüz / parmak izi

Uyumlu donanımla biyometrik oturum açma sağlar.

Cihaz bağı

Kimlik bilgileri desteklenen donanım güvenliğiyle cihaza bağlanabilir.

Ekran kilidi

Bilgisayardan ayrılırken Win+L ile oturumu kilitler.

Çok faktörlü doğrulama

Hesap güvenliğinde ek doğrulama katmanı sağlar.

Kurtarma

PIN veya hesap kurtarma seçenekleri önceden yapılandırılmalıdır.

Ayarlar

Uygulama Yönetimi

Kurulum kaynağı

Güvenilir mağaza veya üretici kaynağı tercih edilir.

Kaldırma

Ayarlar içindeki Uygulamalar bölümünden yönetilir.

Başlangıç uygulamaları

Oturum açıldığında çalışan uygulamalar sınırlandırılabilir.

İzinler

Kamera, mikrofon, konum ve dosya erişimi uygulama bazında denetlenir.

Onarım / sıfırlama

Desteklenen uygulamalarda sorun gidermek için kullanılabilir.

Güncelleme

Güvenlik ve uyumluluk için uygulamalar güncel tutulur.

Ayarlar

Varsayılan Uygulamalar

Varsayılan uygulama, belirli bağlantı veya dosya türü açıldığında Windows'un otomatik seçtiği programdır.

Dosya uzantısı
İlişkilendirme
Varsayılan uygulama
Dosyanın açılması
  • Varsayılanlar uygulama veya dosya türüne göre değiştirilebilir.
  • Dosya üzerinde Birlikte aç komutu tek seferlik farklı uygulama seçebilir.
  • Bilinmeyen dosya türleri güvenlik açısından çalıştırılmamalıdır.

Ayarlar

Erişilebilirlik

Ekran okuyucu

Ekrandaki metin ve denetimleri seslendirir.

Büyüteç

Ekranın bir bölümünü veya tamamını büyütür.

Kontrast ve renk

Metin görünürlüğünü ve renk ayrımını iyileştirir.

Canlı açıklamalı alt yazı

Desteklenen ses için ekranda metin gösterebilir.

Sesli erişim

Desteklenen işlemleri ses komutlarıyla kontrol eder.

Klavye ve fare

Yapışkan tuşlar, filtre tuşları ve işaretçi seçenekleri sunar.

Bakım

Depolama Yönetimi

Depolama görünümü

Alanı uygulama, belge, geçici dosya gibi kategorilerle gösterir.

Depolama Algılaması

Geçici dosya ve Geri Dönüşüm Kutusu içeriğini belirlenen kurallarla temizleyebilir.

Temizleme önerileri

Büyük, kullanılmayan veya geçici öğeleri incelemeye yardımcı olur.

Dikkat

Silmeden önce dosyanın gerekli olmadığı doğrulanmalıdır.

Bakım

Sürücüleri İyileştirme

SürücüWindows'un uyguladığı bakımNeden?
HDDBirleştirmeParçalanmış dosya parçalarını daha düzenli yerleştirmek
SSDTRIM / iyileştirmeKullanılmayan blokları denetleyiciye bildirmek
SSD'ye klasik HDD mantığıyla sık sık elle birleştirme uygulamak gerekmez. Windows sürücü türüne uygun iyileştirmeyi seçer.

Bakım

Sistem Bilgisi ve Görev Yöneticisi

Sistem Bilgisi

Donanım, işletim sistemi, bileşen ve kaynak ayrıntılarını gösterir.

Görev Yöneticisi

Çalışan uygulama ve süreçleri, CPU, bellek, disk ve ağ kullanımını gösterir.

  • Yanıt vermeyen uygulama sonlandırılabilir; kaydedilmemiş veri kaybolabilir.
  • Yüksek kaynak kullanımı tek başına zararlı yazılım kanıtı değildir.
  • Bilinmeyen süreçler silinmeden önce güvenilir kaynaklardan araştırılmalıdır.

Bakım

Güncelleme, Yedekleme ve Kurtarma

Windows Update

Güvenlik ve kalite güncellemelerini sağlar.

Yedekleme

Önemli dosyaların ayrı bir konumda kopyasını tutar.

Geri yükleme

Dosya veya sistem durumunu önceki noktaya döndürmeye yardımcı olur.

Kurtarma seçenekleri

Başlangıç onarma, sıfırlama ve gelişmiş seçenekler sunabilir.

BitLocker

Desteklenen sürümlerde sürücü şifreleme sağlar.

Kurtarma anahtarı

Şifreli sürücü erişimi için güvenli yerde saklanmalıdır.

Güvenlik

Güvenli Günlük Kullanım

Kilit

Bilgisayardan ayrılırken Win+L kullanın.

Güncelleme

Windows ve uygulamaları güncel tutun.

Standart hesap

Yönetici yetkisini yalnızca gerektiğinde kullanın.

İndirme

Yazılımı güvenilir kaynaktan edinin.

Yedek

Önemli dosyaları düzenli ve ayrı konumda yedekleyin.

Şüpheli dosya

Bilinmeyen ekleri ve çalıştırılabilir dosyaları açmayın.

Özet

Bölüm Özeti

  • Başlat, görev çubuğu ve pencere denetimleri temel çalışma alanını oluşturur.
  • Sanal masaüstleri ve klavye kısayolları çalışma düzenini hızlandırır.
  • Dosya; ad, uzantı, yol ve özelliklerle tanımlanır; klasörler düzen sağlar.
  • Kopyalama özgün öğeyi korur, taşıma konumunu değiştirir.
  • Ayarlar; sistem, cihaz, ağ, hesap, uygulama ve erişilebilirlik seçeneklerini toplar.
  • Depolama Algılaması, sürücü iyileştirme, güncelleme ve yedekleme düzenli bakımın parçalarıdır.

Özet

Kontrol Soruları

  1. Görev çubuğu ile Başlat menüsünün görevleri nasıl ayrılır?
  2. Kopyalama ve taşıma arasındaki fark nedir?
  3. Dosya uzantısını değiştirmek neden dosya biçimini dönüştürmez?
  4. Mutlak dosya yolu hangi bilgileri içerir?
  5. HDD ve SSD için uygulanan iyileştirme neden farklıdır?
  6. Windows Hello PIN'i çevrim içi hesap parolasıyla neden aynı şey değildir?

Özet

Kaynaklar

  • Kaynak sunum: Windows İşletim Sistemi, Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı.
  • Microsoft Support, Windows yardım ve öğrenme belgeleri.
  • Microsoft Support, Storage Sense ve sürücü iyileştirme belgeleri.
  • Microsoft Learn, Windows Hello ve Windows güvenliği belgeleri.

Son

Windows İşletim Sistemi
1 / 1Sercan KÜLCÜ, Tüm hakları saklıdır.

← → veya boşluk ile gezinin · F: tam ekran · Home/End: ilk/son slayt