Bilgisayar Donanımı
Giriş
Öğrenme Çıktıları
Temel donanım parçalarının görevlerini açıklamak.
RAM, ROM, HDD ve SSD arasındaki farkları ayırt etmek.
Giriş ve çıkış aygıtlarını kullanım amacına göre seçmek.
Bileşenlerin bağlantı, güç ve fiziksel uyumunu değerlendirmek.
Giriş
Donanım Nedir?
Donanım, bilgisayar sisteminin fiziksel parçalarının tamamıdır. Yazılım, bu parçaların hangi işlemleri yapacağını belirler.
Giriş
Donanım Grupları
CPU, anakart, RAM, GPU, güç kaynağı ve kasa.
Klavye, fare, mikrofon, kamera ve sensörler.
Monitör, yazıcı, hoparlör ve projeksiyon.
HDD, SSD, USB bellek, kart ve optik ortam.
Ağ kartı, switch, router ve erişim noktası.
USB, HDMI, DisplayPort, ses ve ağ portları.
Sistem Bileşenleri
Merkezi İşlem Birimi
- Program komutlarını getirir, çözer ve yürütür.
- Aritmetik ve mantıksal işlemleri gerçekleştirir.
- Bellek ve çevre birimleri arasındaki veri akışını yönetir.
- Çekirdek sayısı, saat hızı, önbellek ve mimari performansı etkiler.
Sistem Bileşenleri
İşlemci Ekosistemleri
Masaüstü, dizüstü ve sunucu sistemlerinde yaygın mimari.
Mobil cihazlar ve enerji verimli sistemlerde yaygın mimari.
x86-64 tabanlı tüketici ve sunucu işlemcileri.
ARM tabanlı sistemlerde farklı tasarım ve ürün aileleri.
Sistem Bileşenleri
Anakart
Anakart, bileşenleri fiziksel ve elektriksel olarak birleştirir; veri yolları üzerinden iletişim kurmalarını sağlar.
Desteklenen işlemci ailesini belirler.
RAM modüllerini barındırır.
GPU ve genişleme kartlarını bağlar.
Depolama aygıtlarını bağlar.
Anakart ve işlemciye enerji taşır.
Harici aygıt bağlantılarını sağlar.
Sistem Bileşenleri
RAM
Güç kesildiğinde içeriği kaybolur.
Çalışan programların veri ve komutlarını tutar.
Aynı anda rahat çalışabilecek uygulama miktarını etkiler.
DDR nesli, hız, kapasite ve anakart desteği eşleşmelidir.
Sistem Bileşenleri
ROM ve Ürün Yazılımı
Kalıcı içerik saklayan bellek sınıfıdır.
Donanımın temel davranışını yöneten düşük seviyeli yazılımdır.
Bilgisayar açılışında donanımı başlatır ve işletim sistemini yükleme sürecini başlatır.
Uyumluluk veya güvenlik için yapılabilir; kesinti riski nedeniyle dikkat gerektirir.
Sistem Bileşenleri
Bellek Hiyerarşisi
Hız arttıkça kapasite ve birim maliyet genellikle ters yönde değişir.
Sistem Bileşenleri
Grafik İşlem Birimi
GPU, çok sayıda benzer işlemi paralel yürütmek üzere tasarlanmıştır.
İşlemciyle aynı pakette bulunur ve sistem belleğini paylaşabilir.
Ayrı kart, işlemci ve video belleğine sahiptir.
Grafik, oyun, video işleme, bilimsel hesaplama ve yapay zeka.
İş yükü, VRAM, güç tüketimi, soğutma ve yazılım desteği.
Sistem Bileşenleri
Görüntü Bağlantıları
| Bağlantı | Taşıdığı sinyal | Yaygın kullanım |
|---|---|---|
| HDMI | Dijital görüntü ve ses | Monitör, TV, projektör |
| DisplayPort | Dijital görüntü ve ses | Bilgisayar monitörleri |
| USB-C | Modele göre görüntü, veri ve güç | Dizüstü ve mobil cihazlar |
| VGA | Analog görüntü | Eski ekran ve projektörler |
Sistem Bileşenleri
Ses Kartı
Bilgisayardaki ses verisini hoparlörün kullanacağı sinyale dönüştürür.
Mikrofon sinyalini bilgisayarın işleyeceği sayısal veriye dönüştürür.
Çoğu anakart günlük kullanım için ses birimi içerir.
Kayıt kalitesi, giriş sayısı veya profesyonel kullanım için tercih edilir.
Sistem Bileşenleri
Kasa ve Soğutma
Bileşenleri fiziksel etkilerden korur.
Serin havayı içeri, sıcak havayı dışarı taşır.
Anakart ve güç kaynağının fiziksel uyumunu belirler.
Hava akışını ve bakım kolaylığını etkiler.
Sistem Bileşenleri
Güç Kaynağı
Güç kaynağı, şebekedeki alternatif akımı bilgisayar bileşenlerinin kullandığı doğru akım gerilimlerine dönüştürür.
Bileşenlerin toplam ihtiyacını güvenli payla karşılamalıdır.
Daha az enerjinin ısıya dönüşmesini sağlar.
Anakart, CPU, GPU ve depolama kabloları uyumlu olmalıdır.
Gerilim dalgalanmalarına karşı sistem güvenliğini etkiler.
Giriş Birimleri
Giriş Birimleri
Metin, sayı ve komut girişi.
İşaretleme, seçme ve hareket.
Ses girişi.
Görüntü ve belge girişi.
Eksen, düğme ve hareket bilgisi.
Sıcaklık, konum, ışık veya hareket ölçümü.
Giriş Birimleri
Klavye
- Alfabetik ve sayısal tuşlar veri girişi sağlar.
- İşlev tuşları uygulamaya göre özel görevler yürütür.
- Ctrl, Alt ve Shift başka tuşlarla kısayol oluşturur.
- Enter onaylar, Backspace önceki karakteri siler, Delete seçili öğeyi kaldırabilir.
Ctrl + C Kopyala Ctrl + V Yapıştır Ctrl + Z Geri al Alt + Tab Uygulama değiştir
Giriş Birimleri
Fare ve İşaretleme Aygıtları
Farenin hareket hassasiyetini ifade eder; yüksek değer her durumda daha iyi değildir.
Konum bilgisinin bilgisayara ne sıklıkla gönderildiğini belirtir.
Seçme, bağlam menüsü, kaydırma ve uygulama komutları.
Dokunmatik yüzey, kalem, iz topu ve dokunmatik ekran.
Çıkış Birimleri
Çıkış Birimleri
Metin, görüntü ve videoyu gösterir.
Dijital belgeyi fiziksel ortama aktarır.
Ses verisini kullanıcıya iletir.
Görüntüyü büyük bir yüzeye yansıtır.
Titreşim veya kuvvet yoluyla çıktı üretir.
Giriş ve çıkışı aynı cihazda birleştirebilir.
Çıkış Birimleri
Monitör: Çözünürlük ve Boyut
Yatay ve dikey piksel sayısıdır.
1920 × 1080Köşegen uzunluğu inç ile ölçülür.
24 inçAynı çözünürlükte daha küçük ekranda görüntü daha sık olabilir.
Ekranın genişlik ve yükseklik oranıdır.
16:9Çıkış Birimleri
Monitör: Hareket ve Görüntü
| Özellik | Ne ifade eder? |
|---|---|
| Yenileme hızı | Ekranın saniyede kaç kez yenilendiği; Hz ile ölçülür. |
| Tepki süresi | Pikselin bir durumdan diğerine geçme süresi. |
| Parlaklık | Ekranın ışık çıkışı. |
| Renk doğruluğu | Renklerin hedef değerlere ne kadar yakın gösterildiği. |
| Görüş açısı | Yandan bakıldığında görüntünün ne kadar korunduğu. |
Çıkış Birimleri
Panel Teknolojileri
Geniş görüş açısı ve dengeli renkler.
Yüksek kontrast ve güçlü siyah seviyesi.
Düşük tepki süresi; görüş açısı ve renkler daha sınırlı olabilir.
Her piksel kendi ışığını üretir; yüksek kontrast sağlar.
Çıkış Birimleri
Yazıcı, Ses ve Projeksiyon
Renkli belge ve fotoğraf için yaygındır.
Yüksek hacimli metin baskısında hızlı ve ekonomik olabilir.
Analog veya dijital bağlantıyla ses çıkışı sağlar.
Parlaklık, çözünürlük ve yansıtma mesafesine göre seçilir.
Depolama
Depolama Birimleri
Depolama aygıtları veriyi güç kesildiğinde de korur. Kapasite, hız, dayanıklılık, taşınabilirlik ve maliyet birlikte değerlendirilir.
Depolama
HDD ve SSD
| Özellik | HDD | SSD |
|---|---|---|
| Teknoloji | Dönen manyetik disk | Flash bellek |
| Hız | Daha düşük | Daha yüksek |
| Darbe dayanımı | Mekanik parça nedeniyle daha hassas | Hareketli parça yok |
| Maliyet / kapasite | Genellikle daha düşük | Genellikle daha yüksek |
| Yaygın kullanım | Arşiv ve yüksek kapasite | İşletim sistemi ve uygulamalar |
Depolama
Taşınabilir ve Arşiv Depolama
Kolay taşınır; kaybolma ve fiziksel hasar riski vardır.
Kamera ve mobil cihazlarda yaygındır.
Dağıtım veya belirli arşiv senaryolarında kullanılır.
Yedekleme ve veri taşıma için yüksek kapasite sunabilir.
Birden fazla kullanıcıya merkezi dosya erişimi sağlar.
İnternet üzerinden senkronizasyon ve paylaşım sağlar.
Sistem Tasarımı
Bileşen Uyumluluğu
Kasa, anakart ve kart boyutları birbirine uymalıdır.
Güç kaynağı kapasitesi ve bağlantıları yeterli olmalıdır.
İşlemci soketi, bellek nesli ve anakart yonga seti desteklenmelidir.
Port, kablo ve protokol sürümleri uyumlu olmalıdır.
Soğutma sistemi işlemci ve GPU yükünü karşılamalıdır.
İşletim sistemi ve sürücü desteği bulunmalıdır.
Sistem Tasarımı
Kullanım Amacına Göre Seçim
| Kullanım | Öncelikli bileşenler |
|---|---|
| Ofis ve eğitim | Dengeli CPU, yeterli RAM, SSD, ergonomik ekran |
| Oyun | GPU, CPU, soğutma, yüksek yenileme hızlı ekran |
| İçerik üretimi | Çok çekirdekli CPU, GPU, RAM, renk doğruluğu, hızlı depolama |
| Veri analizi | RAM kapasitesi, CPU/GPU ve hızlı depolama |
| Taşınabilir kullanım | Batarya, ağırlık, ekran, bağlantılar ve enerji verimliliği |
Özet
Bölüm Özeti
- CPU komutları işler; anakart bileşenleri birbirine bağlar.
- RAM geçici çalışma alanıdır, SSD ve HDD kalıcı depolama sağlar.
- GPU paralel grafik ve hesaplama işlerinde kullanılır.
- Giriş aygıtları veriyi sisteme taşır; çıkış aygıtları sonucu kullanıcıya sunar.
- Donanım seçiminde performans kadar uyumluluk, güç, soğutma ve kullanım amacı önemlidir.
Özet
Kontrol Soruları
- RAM ile SSD arasındaki temel fark nedir?
- Anakart hangi tür uyumlulukları belirler?
- Entegre ve bağımsız GPU hangi durumlarda tercih edilir?
- Yenileme hızı ile tepki süresi aynı şeyi mi ölçer?
- Bir güç kaynağı seçerken hangi ölçütlere bakılır?
- Ofis bilgisayarı ile oyun bilgisayarının öncelikleri nasıl değişir?
Özet
Kaynaklar
- Kaynak sunum: Bilgisayar Donanımı, Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı.
- Patterson ve Hennessy, Computer Organization and Design.
- Stallings, Computer Organization and Architecture.
- PCI-SIG, USB-IF, VESA ve JEDEC teknik standartları.
Son
← → veya boşluk ile gezinin · F: tam ekran · Home/End: ilk/son slayt